मझेरी डट कम

अचानक आधा रातको समयमा गाउँमा हल्लखल्ला मच्चिन थालेको हुनाले गाउँलेहरू अत्तालिँदै यताउता दगुर्न थालेका थिए । कतिपय गाउँलेहरूले त खास कुरो के हो, त्यो पनि बुझ्न सकेका थिएनन् । जब केहीबेरमै नकाबधारी डाँकाहरूको जत्था घरघरमा पसेर लुटपाट गर्न थालेपछि भने गाउँलेहरूको होस उडेकोझैँ भएको थियो ।

फिजायौ जाल चारैतिर उत्रदै र बग्दै झर्दा
बाटो छुट्यो नाता टुट्यो त्यही बोलिले गर्दा

चालिरहे पाइला एक्लै पीडा बोकी मौन रुँदै
जीवनभरि तनाब दियौ गाठो पर्छ मन सधैं

मनमा एउटा कुरा छ सुटुकै भनौं अन्जु
एउटा रथको दुई पाङ्रा हामी बनौं अन्जु

हाम्रा सबै काँडेबार जन्जीरहरू पन्साएर
सँगै यात्रा गर्ने प्रेमको बाटो खनौं अन्जु

कपुरी ‘क’, भकारी ‘भ’ को त्यती गुणगान नगाए पनि राम्रो ‘म’ को प्रयोग भने नेपालमा अधिकतम रुपमा नै भइरहेको छ । खै भ लाई पुकार्दा भकारी बोक्नु पर्ला भनेर हो कि ? अनि 'म' राम्रो भएर नै 'म' लाई जताततै सजाएको हो, एकछिन त अलमल मै परें । जे होस यो 'म' भन्ने शब्दको प्रयोग नहुदो हो त आज नयाँ नेपालको गन्ध नै नपाउने थिए हुँला सायद । बालकदेखि बृद्धसम्म सबलाई मन पर्ने “म’ लाई हामीले मात्र कसरी नकार्ने त होईन त्यसैले ‘म’ लाई नै पुकार्दै यो गुणगान गाउन लागेको छु ।

गाउँ शहर जताततै, बन्दुकहरू भुकेको बेला
नाजिस्काऊ साथी मलाई, मेरो देश दुखेको बेला

न्याय सत्य अधिकार र, शान्ति-सुरक्षा लुकेको बेला
दया माया भातृत्व र, मातृत्वको मुहान सुकेको बेला
मौकाको पर्खाइमा हाम्रा, कालापानीहरू ढुकेको बेला
पार्टी पार्टीहरू बिचको, एकताको गाँठो फुकेको बेला
नाजिस्काऊ साथी मलाई, मेरो देश दुखेको बेला

निस्सासिदो धुल–धुवाँको मेघमाला
धर्ती फोर्ने गगनभेदी चिच्याहट
सघन अधरामृतमाथि गन्दगी पहाड
जनजन्तुको चित्रपट यो हाम्रो शहर ।

हौ तिमी प्रेरणाकी खानी
अनी कोमलताकी रानी।

हौ, जननी पनि तिमी नै
फेरि सुलभ तिम्रो बानी ।

बामे सर्दै जिउँछु हात तान्नेहरू पाएँ
एक्लो मनलाई पिरतीले बान्नेहरू पाएँ ।।

होईन स्वार्थी संसार अब मेरो निम्ति मात्रै
पराई हैन आफ्नो मान्छे ठान्नेहरू पाएँ ।।

किन आउँछ याद तिम्रो सधै-सधै साँझमा ……..

भोलि मेरो मरुभूमि फर्कने दिन हो । म भने मनभरि असीमित भावनाहरू बोकेर आँधीखोलाको उकाली चढिरहेको छु, घाम पारी डाँडाबाट ओराली लाग्दै छ। आधी उकालो पार गर्दैमा खुट्टा गलेर आयो पहिले यही उकालो भारी बोकेर हिंड्दा पनि केही नभएको खुट्टा आज खै किन आधी बाटोमै दुखेर आयो। थचक्क ढुङ्गामा बस्छु । अनि आफ्नै गाउ नियाल्छु जहाँ मैले धेरै बसन्तहरू पार गरेको थिएँ, कति सुन्दर छ मेरो गाउँ कहिले पहिले यस्तो सुन्दर गाउ नदेखेको जस्तो।

कुकुरको साम्राज्यले निलेको छ शहर
नीद खोज्ने बजारमा जलेको छ रहर ।

असभ्य त्यो जङ्गलीपन मानिसमा मौलाउँदा
हाँसो बग्ने मानिसको टुटेको छ नहर ।

मिलनको घडीलाई पर्खेर बसेका
ती लामा रातहरू
अत्यासपूर्ण अनि थकानयुक्त
ती गोधुली साँझहरू

चौतारीमा बर-पीपल रोप्नु भन्नु बाबालाई
मोढ बनाई तुलसी बिरुवा रोप्नु बन्नु आमालाई

मौसम भयो परिबर्तन वन जंगल मासिनाले
जन्म दिनमा सती-साल रोप्नु भन्नु मामालाई

यो ठुलो संसारभित्र
मेरो एउटा सानो घर थियो

जुन सानो घरभित्र
एउटा ठुलो शहर थियो

शृष्टिको भुल भएछु ।
झर्ने त्यो फूल भएछु

जस्ले पनि तिर्खा मेट्ने
पानीको मूल भएछु ।

अरवीक माटोमा जन्मिएर उर्दु, हिन्दी भाषा हुदै भित्रिएको गजल विधाले नेपाली माटोमा आज एउटा लामो काल खण्ड विताइसकेको छ । दसौ शताव्दीमै इरानी अन्धा कवि रौदकीले जन्माएको विस्वास गरिएको यो विधालाई नेपाली माटोमा भित्र्याउने श्रेय भने मोतीराम भट्ट (वि.स.१९२३ –१९५३)लाई जान्छ । मोतीरामले भारतबाट यो विधालाई भित्र्याएको मानिन्छ । यसरी नेपाली मोटोमा भित्रिएर सवा शयको भन्दा लामो काल खण्ड विताइसकेको नेपाली गजलले ठूला ठूला हाँक र चुनौतिका सामना गर्दै आएको छ । लामो समय सम्म सुसुप्त अवस्थामा वसेको यो विधाले तीसको दशक पछि मात्र मौलाउने अवसर पायो ।

आज पनि अन्तै नजर, चलाएर गयौ
मेरो मुटु भित्रभित्रै, जलाएर गयौ

बाटो कुरी बस्या थिएँ, आयौ आउन तिमी
आसै मर्यो जब आँखा, नलाएर गयौ

तिमी आयौ जीवनमा हाँस्न थालेकी थेँ
थोरै खुशी संगालेर बाँच्न थालेकी थेँ ।।

भित्र भित्रै अट्टहासले निचोरेको आत्मा
मन बिगार्ने ऐजेरुलाई मास्न थालेकी थेँ ।।

म एक पात्र हुँ
कुनै एक नाटकको
हरेक दुखमा समाहित हुनु
मेरो मुख्य भूमिका हो
ढुख, सुख.हाँसो खुसी रोदन
आरोह अवरोह यी सबै मेरा
भूमिकाभित्रका कथाहरू हुन्

म धेरै समय पछि मात्र इन्टरनेटा बसे । पहिला पहिला म त्यति इन्टरनेटमा वस्दिनथे । अझ गाठी कुरो त म त्यसरी इन्टरनेटमा बस्न रुचाउन्नथे पनि भन्दा पनि वेठीक नहोला । साचो कुरो अर्को पनि थियो । समय नै मिल्दैनथ्यो पनि । मिलिगए पनि नेटको सर्वसुलभता कहा थियो र ? तर आजभोलि धने मेरो पूरै आदत वदलिएको छ । सोचमा पनि परिवर्तन भएको हुनु पर्छ । मैले इन्टरनेटको महत्व वुझेछु क्यार भन्नु पर्ला । साथीभाइ संघ भेटघाट गर्ने देखि लिएर देश विदेशका घटना क्रमहरु हेर्ने र सुन्ने माध्यम नै भएको छ इन्टरनेट । समय मिल्यो कि म इन्टरनेटमा बसिजान्छु ।

धेरै दिन भयो सँगै बोली हिड्न नपाएको
घाँस काट्दा खोला खोली हिड्न नपाएको

प्रेममा पसिएका घाइतेहरूलाई सोध्नु
प्रेमी प्रेमीको जोली हिड्न नपाएको