आयो, आयो
‘आयो अनि आयो ! सबै आउनुस् । मौका पर्खँदैन । हुने कुरा टारेर टर्दैन । माग्न मिल्दैन । चोर्न सकिँदैन । सोझै भन्नुपर्छ । नढाँटी २/४ पैसा कमाउनुपर्छ । आउनुस् ।’
Read More »आयो, आयोराजेश विद्रोही (राजबिराज)
खुशीको आँसु
सप्तरीको कलुवा मरिकले सुमित्रा यादवसँग अन्तरजातीय विवाह गरेको थियो । मागेअनुसार भोजभत्तेर खुवाउन नचाहँदा गाउँघरबाट बहिष्कृत भएका थिए । गाउँमा अट्न नसकेर खोला किनाराको ऐलानीप्रतिमा झुपडी बनाएर गुजारा गर्थे । गाउँमा बनिबुतो गर्न पनि मनाही थियो । उनीहरूले आफ्नै समाजको नाकाबन्दी भेल्नुपरेको थियो ।
चार वर्षकै उमेरदेखि कलुवा–सुमित्राको छोरो चन्द्रे मरिक पितृमातृ सुखबाट टाढिँदै गएको थियो । किनभने उनीहरूले आफ्नो छोरो जनकपुरको अक्षर पाठशालामा बोर्डस गरिदिएका थिए ।
‘युग उचाल्ने अक्षरकर्मीको अवसान’ कृतिको अवलोकन
प्रगतिवादी साहित्य संसारमा नन्दलाल आचार्य एक नमुना पारखी साहित्यकार हुन् । आचार्यको कृति ‘युग उचाल्ने अक्षरकर्मीको अवसान’मा देश र समाजको, विगत र वर्तमानको यथार्थ समय र परिवेशका जल्दावल्दा विषयवस्तुलाई सैद्धान्तिक तथा तार्किकरूपमा प्रस्तुत गरेका छन् । यस कृतिमा आचार्य देश र समाजको, मुक्ति र स्वतन्त्रताको निम्ति परिवर्तनको पक्षमा दरो र खरो ढङ्गले उभिएका छन् । उनी नयाँ, गहकिला र सरल भाषाशैली एवं विचारको प्रयोग गरी क्रान्तिकारी वर्गचेत र प्रगतिशील चेतना एवं चरित्र बोकेका पात्रहरूको सिर्जनामा तल्लीन देखिन्छन् । आचार्यको यस कृतिमा राज्यद्वारा निर्मम तरिकाले हत्या गरिएका महान् सहिद कृष्ण सेन ‘इच्छुक’को दर्दनाक इतिवृति छ जुन इतिहासको एउटा नामेट दस्तावेज बन्न गएको छ । यस कृतिले समाजवादी यथार्थवाद समेट्ने काम गरेको छ । तत्कालीन समय र अवस्थालाई शब्दमा उतारिएको छ ।