दयाराम आचार्य

रंगमञ्चमा
एउटा नाटक मंञ्चन हुदैछ
पात्रहरू जबर जस्त अभिनय गरिरहेछन
फरक फरक शैलीको अभिनय
तर कथा उही छ
पात्र पनि उही छन

एका बिहानै एक हुल चराहरू
लाम लागेर उडिरहेका थिए
निष्फिक्रि
माथि आकाशमा र कावा खाइरहेका थिए
पूर्व क्षितिजबाट घाम चिहाइरहेको थियो
उज्यालोको संकेत गर्दै

कोही गरिब कोही अमिर छन यहाँ
बाटो बिराएका फकिर छन यहाँ

म त दूर तिमीबाट धेरै दूर छु प्रिया
सम्झनालाई तिम्रा तस्विर छन यहाँ

तिमी पिपल म बर हुँदा कस्तो होला
तिम्रो नाममा मेरो थर हुँदा कस्तो होला

मेरै नामको सिन्दुर सजाएर सिउदोमा
हामी दुईको एउटै घर हुँदा कस्तो होला

एउटा बिहान सुरुवात हुन्छ
पूर्व क्षितिजमा उदाएको घामसँगै
संगै सुरुहुन्छ
पट्यार लाग्दो दिन
र उल्झनहरूको चाङै चाङमा
थिचिएको मस्तिकमा
अकस्मात एउटा झडका लाग्छ

सबै हतारमा सधै हतारमा, देख्दैछु मान्छे ।
धनकमाउने कालो ब्यापारमा, देख्दैछु मान्छे ।।
खरदार होस या जमदार, हाकिम होस या पिउन ।।।
बिकिरहेको सबै हजारमा,देख्दैछु मान्छे ।।।।

महंगीले आकाश छुन्छ सरकार केका लागि
यहाँ अन्धो कानून छ सरकार केका लागि

भत्किदै छन धरोहर मिचीदैछन सीमाहरू
आफ्नै भूमि पराई हुन्छ सरकार केका लागि

देख्दैछु आज छुट्टै सुवास तिमीमा
चढेछ कि बैशको बतास तिमीमा
हास्छौ घरि टोलाउछौ झस्किन्छौ फेरि
पहिलो प्रेमको हो कि कतै हतास तिमीमा

धर्ती आकाश एक हुने सपना नदेख
उफ्रियर जुन छुने सपना नदेख

संघर्षले माथि लान्छ, भाग्यमा छ भन्दैमा
चाल्नोमा दुध दुने सपना नदेख

यति चोखो मायामा घात गर्नु हुदैनथ्यो
मलाई एक्लै छाडी अन्तै सर्नु हुदैनथ्यो

भनेकै थिए मैले तिमीलाई साथ दिन्छु भनी
झुक्काएर तिम्ले खोला तर्नु हुदैनथ्यो

बैगुनिले धोका दिएर हजुर
बोलेछु धेरैनै पिएर हजुर

तरबारले रेटि छाडेर गइन
के गर्नु र खै अब सिएर हजुर

जवानिको कहानि अधुरो अपुरो
बनाई गइन लिएर हजुर

सहनै नसक्ने कस्तो चोट पाएँ
मर्छुकी कतैम खिएर हजुर

हाँसेकै छु हाँस्न मनयो मरेनि
लाग्छ के गँरुखै जिएर हजुर

मेटाउन याद ती प्याला भरि राछु
पहिले कहाँ यस्तो थिँएर हजुर

म त भन्छु पिरतीमा घात आफै रोज्यौ तिम्ले
यता छाडी उताको त्यो साथ आफै रोज्यौ तिम्ले

हुन्न ठुलो सानो जात यो मायामा भन्ने तिमी
आज फेरि किन कुन्नि जात आफै रोज्यौ तिम्ले

जिन्दगीको नाउ यो ढलपल देख्दैछुम
दुख पीडा ब्यथाहरू पलपल देख्दैछुम
सारा सपना हुरी आई उडाउने पो हो कि
यता उता चारैतिर हलचल देख्दैछुम

जिन्दगीमा नँया कदम उठाएछौ बधाई छ
बालसखा प्रेम हाम्रो टुटाएछौ बधाई छ

जुन तारा दुई हामी नछुटिने बाचा थियो
नगासिने गरी नाता चुटाएछौ बधाई छ

म आगो हुदा कतै तिमी पानी बनि दिन्थ्यौ
सम्बन्ध त राम्रै थियो छुटाएछौ बधाई छ

मन माग्यौ मन दिएँ मुटु माग्यौ मुटु पनि
पिरतीका सबै चिनो फुटाएछौ बधाई छ

बेहोसि भै म बाँचेनि के भयो र तिमीलाई
नँया मान्छे नँया नाता जुटाएछौ बधाई छ

हिजो आज कामभन्दा छलफल हुन्छ धेरै
काटमार,चोरि, भ्रष्टचार पलपल हुन्छ धेरै।
सोझा साझा ईमान्दार भेटाउनै गाह्रो भो
हरेक साँझ बिहान चोक र गल्लीहरूमा खलबल हुन्छ धेरै।।

नयाँ नयाँ खेल्दैछन खेल नयाँ नेपालमा
उही उस्तै छ हेर जाल झेल नयाँ नेपालमा

कोही तराई मेरो भन्छन हिमाल, कोही पहाड मेरो
नहुने पो हो कि सबको मेल नयाँ नेपालमा

बन्द हडताल सधैं जाम तिम्रो शहरमा
दिउसै मान्छे बन्छ लिलाम तिम्रो शहरमा

सत्य झुटो ठहरिन्छ झुटो चाहि साँचो
सज्जन हुन्छन बदनाम तिम्रो शहरमा

तिमीले हेर्ने मैले हेर्ने आकाश एउटै हो
तिमीले र्फेर्ने मैले फेर्ने शास एउटै हो।
भो युद्ध नचलाउ यो मायामा तिमी
जहाँ जस्लाई क्षति पुगेनि विनास एउटै हो।।

मुक्तक
कहिले सासूको पालो रे कहिले बुहारीको पालोरे
हिजो मेलमिलाप थियो आज जुहारिको पालोरे
विवाह बिवाद रैछ लाग्यो साढे सातको दशा लाग्यो
हिजो र्भखर चुरापोते किनि दिएँ आज सारि को पालोरे