संस्मरण

२०२१ सालको कुनै महिना । कुनै दिन । बागबजारमा तिनताक एउटा होटल थियो । त्यहा“ हिन्दीका केही प्रख्यात कवि आएर बसेका थिए । कुनै निम्तोमा । र्सर्वेश्वर दयाल सक्सेनाको विविध सङ्ग्रह काठ की घन्टिया“ मैले मगाएरै पढेको थिए“ । उनीहरूबाट प्रभावित भएर मैले चिट्ठी पनि लेखेको थिए“ । आशय थियो, ‘पागल कुत्तो का मसिहा’ भन्ने उनको अत्यन्त चर्चित र मलाई मन परेको कथाको नेपालीमा अनुवाद गर्ने अनुमति माग्नु । र्सर्वेश्वरले सहर्षअनुमति दि“दै एउटा लामै पत्र लेखेका थिए । त्यस्ता र्सर्वेश्वर आउ“दा मेरो भेट्ने उत्सुकता तीव्र हुनु स्वाभ

बिहान साढे ४ बजेको होला, झिसमिसेमै अकस्मात् सुन्धाराको धरहराबाट विगुल बज्यो । विगुलको आवाज दुःखद थियो । युगान्त भएको राष्ट्रिय सूचना जस्तोले घडीको क्वाटर हान्दाखेरीको ट्याङ्ग टिङ्ग-टिङ्ग ट्याङ्गसागै सबै हामी ब्युझियौा ।

“लौ बित्यास बन्यो राति एघार बजेदेखि १ बजेसम्म कुरुवा बस्दा हिजै भाइ सिद्धिमणिले आशा छोडिसकेका थिए । गाथका साहस र मुटु गल्दै गएका थिए लौ झट्टै लुगा झिकी दे जानैपर्छ यस्तो बेला । हर्केलाई उठाएर घोडा कसिहाल्न भन् म आइहालेा” बेड स्वीच थिचेर बत्ती बाल्दै मेरा पिताले मेरी आमालाई अह्राउनुभयो । घडीको भित्ता भने स्प्रेहाहीन, कामनाहीन, टिक-ट्याक टिक-ट्याक गरिरहृयो ।

मिर्मिरे बिहानीमा बसबाट फुत्त झर्दा त क्षितिज छिचोल्ने फाँटमा पो पुगिएछ। चार–पाँचसय हेक्टरको गरामा पङ्क्तिबद्ध उभिएका रहेछन् कपासका बोटहरू। गराका चारैतिर मोटरबाटो अनि ठूला–ठूला कुलाहरू। बिहानीको सिरसिरेमा धीत मरुञ्जेल हेर्न पाएको थिइनँ, जर्ज कराउँछ, “कोदालो समात अनि तीन ड्याङ्ग पछाडि उभ।” एलेन, अलवर्ट, एडम, सेप्तो, रिचर्ड, फियोना, मार्गरेट, माइकल, मिया, डेभिड, जान्डो, एलेक्स, लेसली र मीनसँगै म पनि हत्तपत्त कोदालो समाउँछु। अनि जर्जले भने झैँ उभिन्छु। जर्जकी प्रियसी कोलेन कराउँछे, “कपास गोड्न थाल।” झण्डै ३० जनाको समूह ड्याङ्गको छेउछाउमा उमि्रएका बिरुवा गोड्न थाल्छन्।

पहाडको काखमा पहाडकै धरातल हेटौाडाको पश्चिमपट्ट िअवस्थित लोथर बजार दसकौा बितिसक्यो जस्ताको तस्तै छ । २०५० साल र उनान्साठी सालमा आएको वषर्ात्को भलबाढीले त्यो ठाउा क्षतविक्षत् भयो । एकतीस वर्षअघिको लोथर मेरा आाखामा छ र त्यो बेलालाई सम्झिंदा म सत्र/अठारको जवानीमा साटिन्छु । २०३३ साल मङ्सिरको महिना हो । म अठार वर्ष मात्र पुग्न लागेकी थिएा । त्यति बेला मेरो काखमा ठूलो छोरो थियो ।

‘ स्वेता! ‘ भूमध्यसागरका किनारै•किनार अल्जियर्सदेखि एथेन्स अनि कालासागर तटमा अवस्थित बुल्गेरियाको राजधानी सोफिया, तत्कालीन सोभियत संघका रमणीय शहर कन्स्टान्सा, ढडेस्सा हुँदै सुखुमी जहाजघाटमा उत्रिएको ‘ लित्भा ‘ नामक विशाल रूसी पानीजहाजकी परिचारिकाको नाउँ थियो त्यो। २० वर्ष जतिकी ती केटीले एथेन्सपछिको यात्रामा पानीजहाजको तेस्रो तल्लाको मेरो कोठामा आएर राति एक बजे मसित रतिविलास गर्न मौन अनुरोध गरिन् र मैले इन्कार गरेँ।

झन्डै ३० वर्षपछि पन्जाब घुम्ने मौका मिल्यो । विद्यार्थी उमेरमा घुमेको थिएँ । श्रीमती र कान्छो छोरोसित चण्डीगढबाट बसमा अमृतसर पुग्दा मध्याह्न भइसकेको थियो । होटेल रिसेप्सनमा मालिकले नाम लेख्न कापी तेर्साए । आफ्नो नाम लेखेँ, ठेगाना काठमाडौँ लेख्नेबित्तिकै उनले पहिचान मागे । पुलुक्क उनको अनुहार हेरेँ । उनले भने, “तपाईंले काठमाडौँ लेख्नुभयो, के गरौँ ?” मैले जवाफ दिएँ, “म नेपाली हुँ, काठमाडौँ नै त लेख्न पर्‍यो नि होइन ?” उनी हाँसे । राहदानी थियो, समस्या भएन । साँझमा वाघा लागियो, भारतीय र पाकिस्तानी गार्डको दैनिक कवाज हेर्न ।

हजुरबुबा-हजुरआमाहरू काशीवास गरिरहनुभएकाले एसएलसीपछि मलाई बनारस पठाउने निर्णय गरियो ।

जन्मः मे १, १९२३ ब्रुकलिन ।
मृत्युः डिसेम्बर १२, १९९९, इस्ट हेम्पसायर ।
यी दुवै सहर न्युयोर्कका प्रचलित स्थान हुन् । माथि उल्लेख गरएिको न्युयोर्कमै जन्मेर न्युयोर्कमै मृत्यु हुने व्यक्ति बीसौ“ शताब्दीका एक प्रख्यात लेखक हुन् । नाउ“ हो, जोसेफ हेलर ।