लीला रिजाल

साच्चै आज मेरो परिचय माग्दैछौ तिमी ?
यति चाडै बिर्स्यौ र तिमी मेरो परिचय सोध्यौ ?
के म त्यति साह्रो बेनामे भैसकेको छु र ?
यदि तिमी हृदयदेखि नै मेरो बारेमा जान्न चाहन्छौ भने
जाऊ गएर उषाको किरणलाई सोध ।
… प्रचण्ड गर्मीमा धुलोको कणसँगै बहने पसिनालाई
अनि गोधुलि साँझमा अस्ताउदो त्यो घामलाई पनि निर्धक्क सोधे हुन्छ ।

समयको बहाबसँगै कैयौं दिन र रातहरू सुटुक्कै सकिए । ऋतुहरूमा बादलाब आयो उजाडिएका बृक्षहरूमा नया पालुवा पलायो बसन्तको आगमनसँगै हराभरा रंगी चंगी फूल फुले तर राजुको स्वभाव भने बदलिन सकेन । सधै उस्तै बदलियो त केवल शारीरिक रुप मात्र …ठुलो हुदै गयो झनै समस्या बनेर तेर्सियो परिवारका लागि उस्को स्वभाव सधै जसो कुनै न कुनै कुरालाई लिएर रिसाइरहेको हुन्थ्यो । बिना कारण कहिले घरमा त कहिले छिमेकीसँग सानोभन्दा सानो कुरामा निहुँ झिकिरहन्थ्यो । उसको व्यवहार देखेर येस्तो लाग्थ्यो कि सारा संसारका सबै मान्छे उसका दुश्मन हुन ।

अर्तनाद क्रन्धन बोकेर
चिच्याइरहेका छन वृक्षहरू
हे लाजलाई अन्तर्मन भित्र लुकाएका
मान्छेहरू हो !
उर्बर माटोलाई तिमीहरूले नै मरुभूमि बनाउदै छौ
यो शितल हराभरा दुनियालाई मात्र हैन
अनि यो सुन्दर सृष्टिलाई तिमीले नै बाँझो बनायौ

कल्पनामा अनेकौं रंगहरू सजिंन्छन कति । सपनाहरू पुरा हुन्छन त कति अधुरा हुन्छन । जिन्दगी कहिले रंगी बिरंगी रंग फ्याकेर होली खेले जस्तो । ती रंग कुनै फिका त कुनै गाढा भइदिन्छन ।

त्यो पुर्णिमाको रात म तलाउको किनारमा एक वृक्ष मुनि बसिरहेको थिएँ । निशब्द थिए त केवल छेउछाउका बोट बिरुवा ढुंगा माटो म अनि उनी । ढुंगाका टुक्राहरू परसम्म पुग्ने गरी फ्याकिरहेको थिएँ, सुनसान भंग गर्ने त्यो मेरो असफल प्रयास थियो । सकेसम्म त्यो पानीबाट निस्केका तरंगहरूसंग खुसीका अभिव्यक्तिहरू साट्दै थिएँ मन्द मन्द गतिमा बहेको त्यो शिर्सिरे बतासले उनलाई स्पर्श गरिरहेको थियो ।

पुरानो ग्राभेलिङ् गरेको सडकको बाटोमा म सधैँजसो एउटा पुरानो स्कुटी हाँकेर अफिस जाने गर्थें । चौबाटो सडकको पल्लो छेउमा पिपलको रुखमुनि हसिलो अनुहार गरेकी एउटी बुढी आमा (सायद उमेरमा त्यति बुढी होइनन कि ?) उनलाई हेर्दा येस्तो लाग्छ कुनै पिर चिन्ता नै छैन । एउटा पोकोमा अडेस लगेर सधैजसो बसिरहेकी हुन्थिन । मैलो टालेको कपडा लाएकी छेउमा प्लास्टिकको झोलामा केही फ्याकेका कपडाहरू, बासीभात पाउरोटीका टुक्राहरू छेउमा राखेकी हुन्छिन ।

मुर्दाहरूको शहर थियो
जहाँ, खचाखच भिडहरू माझ
चान्डालहरू नृत्य गर्दै थिए !
… त्यो भिड ? अहँ.. त्यो भिड पनि हैन
भेडाहरूको बस्ती थियो !
उन्मत्त भेडाहरू मस्त धुलो उडाउदै

“भाइसाब अलिकति मिठाई दिनुस न !”

(प्लेट अघिल्तिर सार्दै) “धेरै हैन नि फेरि एउटा मात्र उफ्फ ! यो विवाह पार्टीमा नआउदा पनि नहुने आउनु भनेको नाफाभन्दा घाटा नै बेसी ।”

हुन त हिसाब किताब गर्नु त राम्रो होइन । फेरि खानामा उस्तै चिल्लो पिरो हुन्छ जसले खराब गरेरै छाडछ वास्तवमा यो भनेकै रोगको घर हो ।

कुनै एउटा सानो शहरमा एकजना धार्मिक नेता दु:खी हुँदै भने – “हिजो मेरो मोटरसाइकल कहाँ हरायो होला ? कहाँ खोजुँ ?”

एकछिनपछि उनले टाउकोमा हात राखेर केही सम्झे झैँ गरी फेरि बर्बराए, “उफ्फ आज साँझमा पनि प्रबचन दिन जानु पर्ने छ कसरी पो जानु होला ?”

हरेक पन्ध्र बर्षमा गरिने समिक्षात्मक बैठकमा संसारभरका सरकार प्रमुखहरूलाई स्वर्गलोकका राजा इन्द्रले निमन्त्रणा गरेछन् । नेपाल नामक देशको तर्फबाट पनि प्रतिनिधि सहभागी भए । बैठकमा नेपालमा पन्ध्र बर्षदेखि यता विकासको गति जस्ताको तस्तै रहेको र अन्य मुलुकहरूले भने यस वीचमा थुप्रै प्रगति गरेको कुरा निर्क्योल गरियो । यो अवस्थाबाट राजा इन्द्र निकै चिन्तित भए ।

“एका बिहानै उठेर अब फेरि गाउँ चहार्ने बेला भो हैन तेरो यसो घरमा बसे र! केही सघाए पनि त हुन्थ्यो नि खै के भन्नु र! यस्तासँग यसो आँफै जानेर देखेर काम गरे नि त हुने नि सानो भए पो कति अराउनु !” – भगिराजकी आमाले गनगन गर्दै थिइन ।

“भर्खर गाई-बस्तु पाखा लाएँ अब के गर्नु परो सबै काम सकें त हौ कति कराएको ?” यति भनेर भागिराज उम्कन खोज्दै थियो ।