bheshraj71

सधैँ दुख्ने मनसँग के गुनासा गरौँ खै
सधैँ बग्ने आँसुसँग के दुखेसा गरौँ खै

डढेलोले खाक भएको वन जस्तो यो मन
वसन्त आई पल्लवित हुने के आशा गरौँ खै

कर्कलोको पानी जस्तो आफै छ अस्थिर यो मन
कोही आई बास बस्ने के भरोसा गरौँ खै

मुटु छेडेर वारपार गर्ने
हजार प्रश्नहरू छन्
मुटु सिलाउनुपर्ने
कसैको एकाध शर्त पनि छैन
मन बुझाउनसक्ने
कसैको एकाध तर्क पनि छैन

वीरगञ्जस्थित भिसुवा होटलबाट निस्केर चोकमा पुग्दा भर्खर बिहानको पाँच बज्दै थियो । पशुपतिको जात्रा सिध्राको व्यापार भनेझैँ वीरगञ्ज पुगेको अवसरमा तराई मधेशका गाउँघर नियाल्दै शक्तिपीठ गढीमाइको मन्दिरतर्फ जाँदै थियौँ हामी ।

पृथ्वीनारायणको सालिकछेउबाट पार भएर साँघुरो बाटोभित्र छिर्‍यो गाडी । प्रतिमाचोकपछि वीरगञ्ज र बाराको सीमानाको गाउँ लक्ष्मनवा आइपुग्यो । बाटोमा गोरू गाडाका लस्करहरू भेटिए । ती गाडामा सामानका बोरामाथि सुतेर बजारतिर जाँदैथिए केही मान्छेहरू । एउटा ट्रकले सडक किनाराको धूलो उडाउँदै अगाडि बढ्यो । सडकका धुमिल दृश्यहरू एकछिनका लागि झन् धमिलिए ।

चैत बैशाखको वहारसँगै
सूर्य आउला भनी
छ महिनादेखि प्रतिक्षारत
हिउँले कक्रक्क जमेका
उत्तर फर्केका
देउरालीका सेपिला खोल्सा छिचोल्दै
मैले हिँडेका चिसा बाटाहरू
उस्तै होलान् कि विकट अँझै
कुरा खेलिरहन्छ मनभरि ！

तिमी–
दुई ढुङ्गाबीचको तरुल हौ कि ?
दुई तरुलबीचको ढुङ्गा हौ ?
कहिले फाटेर दुईपाटा भएको
कहिले जोडिए पनि
दोमन-दोमन भई फाटेको
खोई के हौ ?

कलैयाबाट गाडी चढ्दा मध्यान्ह टलिसके पनि टल्किरहेथ्यो शारदीय चमक आँखाभरि, मनभरि ।

तेलकुवाको चोकबाट अघि बढ्दा मधेशका केही भूभाग हेर्नपाउने उत्साहले उचालिइरहेथ्यो मन । चालक विजेश पटेलले हाँकिरहेको गाडीमा थियौँ वरिष्ठ गीतकार प्रमोद ढुङ्गाना र म ।

बाटोमा नाङ्गा भुतुङ्गा बच्चाहरू कुदिरहँदा वास्ता थिएन मलाई, अब त नाङ्गा मान्छेहरू पनि देखिनथाले । उसमाथि चर्को घाम खनिइरहेथ्यो टाउकैमा ।

वि.सं. २००७ साल भदौ ११ गते गोरखा जिल्लाको ताकुमाझ लाकुरीबोट गाउँमा माता ललिताकुमारी गुरुङ र पिता कप्तान दीर्घसिंह गुरुङको कोखबाट जन्मनुभएका दोलखबहादुर गुरुङले शिक्षा स्नातक (B.ED.) प्रशासन स्नातक (D.P.A.) र समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर (M.A.) शैक्षिक उपाधि हासिल गर्नुभएको छ । २०६३ सालदेखि निर्वाचन आयोगको आयुक्त हुँदै कार्यवाहक प्रमुख आयुक्त पदबाट वि.सं. २०७२ साल भदौ १० गते सेवानिवृत हुनुभएको छ । २०२३ देखि २०२६ सालसम्म परोकार आदर्श मावि, जौबारी, गोरखामा र २०३० सालदेखि २०३२ सालसम्म भानु मावि, दरबारहाइस्कुल, रानीपोखरीमा अध्यापन गरी जागिरे जीवन शुभारम्भ गर्नुभएका गुरुङले २०३३ सालदेखि २०३६ सालसम्म माध्यमिक विद्यालय निरीक्षक रही मुगु र सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा काम गर्नुभयो ।

बस्तीमा गोधूलि भित्रिइसक्दा पनि
आमा बाबु घर नर्फकँदा
वनतिर जाने बाटो पछ्याउँदै
डराईडराई थुम्कातिर दौडँदा
पर क्षितिजका डाँडाकाँडाहरू पनि
मसँगै उफ्रीउफ्री दौडे जस्तो लाग्थ्यो

तपाईँ आउँदै गर्नुस् है
म अलि हतारमा छु ！

तपाईँको मन्दिर जाने बाटो एउटै परे पनि
मेरो बस्ती जाने बाटो एउटै परे पनि
मलाई अलि हतार छ
तपाईँ आउँदै गर्नुस् है ！

एक महिनाअघि
आफ्नै आँगनबाट
हराएको मेरो छोरो
आज अचानक भेटिएको छ
शोकसन्तापले पिरोलिएका
मेरा शुभचिन्तकहरूलाई कसरी भनूँ ?
उसको भौतिक अस्तित्व मेटिएको छ
उसको गर्धन रेटिएको छ !

जलिरहेछ दिल धुवाँ नदेखिँदै
दुखिरहेछ कतै घाउ नभेटिँदै
रगत बगे बरु चोट देखिँदो हो
आँसु खसी झन् यो के भयो ?

बिर्सिदिए पनि आफै हराएझैँ
सम्झिदिए पनि दिलै जलाएझैँ
न बाँच्न सकियो न मर्न पाइयो
नदेखिने चोट कति खाइयो ।

बिहान मिर्मिरेमा डाँडामाथि नपुग्दैको घाम समात्ने बाल्यकालको इच्छाजस्तै अभिलाषा सङ्गाल्दै निकै उल्लासित मन र हलुका पाइला लिएर उकालिँदै थिएँ म । मेहनत, पसिना, थकाइ र स्फूर्तिका साथ उकालिँदा लाग्यो, जीवनको आनन्द यसमै छ । एउटा भरोसाले रसायो भित्री आँत ।

चारखुट्टे फेदीमै छोडेर आफ्नै खुट्टाका भरमा उचालिँदै गर्दा शिखरसँग दाँजियो मन । संसारका अग्ला शिखरसँग दाँजिन पाउँदा मेरो मनमा पनि अन्नपूर्णा, धवलागिरि, नीलगिरी र माछापुच्छ्रे उभिए । हिमाली उचाइमा रक्तिम आभा चुलियो । त्यो आभाको उज्यालो हृदयमा पनि सञ्चार भयो । हृदय उज्यालिँदा ओठ चल्मलाए– मेरो प्यारो भूगोल, मेरो सुन्दर आँगन, मेरो किशोरावस्थाको क्रीडास्थल । लाग्यो, यही भूगोलको अनुहारमा मेरो खुसी फक्रिरहेछ । क्यामेरामा बचत गर्न खोजेँ खुसी फक्रिएको भूगोलको उज्यालो । अनि फेवाको मोहक स्पर्शले रोमाञ्चित भएँ ।

अर्म पर्म रोपाइँ दाइँ बिरानो भयो मेलापात
गाउँघर खेतबारी शून्य भयो वनपाखा
दुःख सही मन थामेँ कति छामुँ भिजेका आँखा

बर्खा नलाग्दै आउँछु भन्थ्यौ शरद लागिसक्यो
तिमी आएनौ सुर्ताले दिनदिन यो ज्यानै खाइसक्यो
वियोगमा तड्पी तड्पी कति सुनुँ विरही भाका
दुःख सही मन थामेँ कति छामुँ भिजेका आँखा

खोला आफै प्यासी बनी बगिरहेछ कि
सागरको सम्झनामा तड्पिरहेछ कि

तिर्खाएकाहरु खोला धाउने गर्छन्
संसारले दुःख यहिँ बिसाउने गर्छन्
सबका आँसु धुँदै खोला रोइरहेछ कि
खोला आफै प्यासी बनी बगिरहेछ कि
सागरको सम्झनामा …

ओठ निःशब्द छ मन स्तब्ध छ
मुटु चर्केको छ छाती तड्पेको छ
रक्तमुच्छेल ढुक्ढुकी आलाप गरिरहेछ

जलेको मनभित्र छन् छटपटिएका कथाहरु
बल्झेको घाउभित्र छन् थलिएका व्यथाहरु
प्रहार निष्ठुर छ असह्य पीडा छ
रुझेको परेली विलाप गरिरहेछ

किन छोड्यौ बादलमा सल्काएर आगो
कसरी म हेरुँ आकास जल्दै खस्न लाग्यो

जुनतारा हेर्दा भुल्थेँ यो दुखेको छाती
चोटसँग पीडा साट्दा हुन्थ्यो अलि जाती
किन तोड्यौ भरोसाको मसिनो धागो
किन छोड्यौ बादलमा सल्काएर आगो ।

तिमी ठूलो मान्छे हुनुपर्छ
यी किताब कलम समाऊ
मलाई अक्षरहरुप्रति घृणा छ
तरबार सम्हाल
युद्ध सामग्री खेलाऊ
नेपोलियन, सम्राट अशोक बन्न सक्छौ
प्रजातन्त्र, समाजवाद, मानव अधिकार
भोकाहरुलाई बाँड्ने सपना हुन्
जुन कहिल्यै दिनुपर्दैन
यसको पनि सहारा लेऊ