हरी बाजे पुसको पारिलो घाम ताप्दै चौतारीमा पत्रिका पढ्दै के थिए, भुराभुरीहरु कुद्दै आए, र पिरोल्न थाले -“हजुरबा ! हजुरबा ! एउटा कथा भन्नु न ! ”
भुराभुरिको गाला मुसार्दै बाजेले सोधे- ” लु त लु, के को कथा सुन्छौ ?”
भुराले भने – “सुँगुरको |”
नचिताएको बिषयले बाजे एकछिन तिरिमिरी भए, एकछिनमा जुँगा मठार्दै कथा भन्न थाले-
उसले सिनेमाहरूमा र राता किताबहरूमा देखेको थियो, नायकहरूले डाँडामा गएर जे बोल्छन् सोहि आवाज बारम्बार गाउँथ्यो डाँडाले । ऊ पनि आफूलाई नायक नै ठान्थ्यो । त्यसैले, आफ्ना बोलीहरू गुन्जयमान गराउन ऊ बाँदर लड्ने डाँडामा गयो । डाँडा हरियो-हराभरा थियो ।
उसले डाँडाहरूमा जिन्दावाद र मुर्दावाद भन्दै विभिन्न नाराहरू कुर्लियो ।
स्वर्ग र नर्कको बार्षिक आय-व्यय, प्रगति विवरण निकाल्न देवी-देउताको असार मसान्तमा बैठक बस्यो । आफैले सृष्टि गरेको हुनाले धरै माया लागेर पो हो कि, सृष्टिकर्ता ब्रह्माले पृथ्वीका सबै देशको विवरण पनि सोही समयमा हेर्ने गर्दथे । राम्रो र गतिलो केही नभएको नेपालको विवरण देखेर सबै देउताहरूले जिब्रो टोके ।
दिक्क मान्दै ब्रह्माले भने -“आफूले भने कति दुख सहेर, चिसोले कठ्याग्रिँदै हिमालयको काखमा कस्तो न सुन्दर देश बनाइयो भनेर घोर्ले नाक पारियो, अहिले आएर यस्तो पो भयो ।”
मृत्युशैयामा अन्तिम सास फेरिरहेको बुढो बिरालोलाई सोधियो -“यस्तो तिलस्मी योजना तपाईंलाई कसरी फुर्यो ?”
उसले सासले भन्न भ्यायो – “जुठो भात,” अनि आँखा चिम्ल्यो । अर्को दिन “जुठो भात” को रहस्य पत्ता लगाउन अनुसन्धान टोलीको गठन भयो ।
केही समयअघिको कुरा थियो, बिरालोको दुध चोर्ने बानीले दिक्दार किसानहरू दूधलाई भाँडोमा राखेर ताल्चा लगाउन थाले ।
