दिनेश यादव

हाँसौं र हँसाऔं

DineshYadav

कसले कोसँग के पो लिन्छ,
कसलाई कसले के पो दिन्छ,
त्यसैले थोरै भएपनि हाँसौं,
त्यसैले थोरै भएपनि हँसाऔं,
सम्बन्धमा यही त हुन्छ,
हाँसौं र हँसाउने प्रयास गरौं ।१।

Read More »हाँसौं र हँसाऔं
  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    1
    Share
BidhyapattiNewsPhoto

अमेरिकामा विद्यापति समारोह : विद्यापतिलाई ‘मिलेनियम’ कविको संज्ञा

अमेरिकामा बसोबास गर्ने नेपालका तराईबासीहरुको संस्था ‘एसोसिएसन अफ नेपाल–तरायन इन अमेरिका’ (एन्टा) ले वाशिङ्गटन डिसीबाट ‘विद्यापति समारोह अमेरिका–२०२०’ को आयोजना गर्यो । यो भच्र्युअल समारोहका सहभागीहरुले विद्यापतिलाई ‘मिलेनियम’ कवि भएको जनाउंदै मिथिला/मैथिलीमा उनीबाहेकका अन्य काव्यकारलाई पनि उत्तिकै सम्मान दिनु पर्ने औल्याए । उनीहरुले मैथिली भाषामाथि भईरहेको षडयन्त्रप्रति सचेत रहन सबै सरोकारवालाहरुलाई आग्रह समेत गरे ।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

धूर अहा बरद छी (मैथिली व्यङ्ग्य कविता)

दोसरेके लेल बहब,
खुट्टामे बानहल रहब,
कुट्टीसानी लेल टुकुर–टुकुर ताकब,
मलिकवाक दाना लेल कच्छर कातब,
डिरिएबाक आदत बनाएब,
तिरपित ओहीमे रहब,
झुठ नई छै शनिश्चराक कहब–
धूर अहा बरद छी ।१।

  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    1
    Share

मिथिलाके दानापानिए बताह छै

जकरा भेटल बन्दुक सेहा हबलदार छै,
दोसरके अल्पज्ञानी अपनेटाके सर्वज्ञानी मानै छै,
गुण-दोषके पहिचान नई छै,
आत्मप्रशंसा गत्तर-गत्तर भरल छै,
डेग डेग सर्वेसर्वाके अभिमानी छै,
ठोप-कमण्डल बड भारी छै,
मिथिलाके दानापानीए बताह छै ।

  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    1
    Share

नेपाली कविता: बार्दलीमा खुर्सानीको बोट

माटो एकै,
कौशी र बोट पनि एकै
रोप्ने व्यक्ति एकै,
पानी र स्याहार गर्ने पनि एकै,
छिमेकीले दिएको बोट एकै,
खुर्सानीको आकार भएन एकै,
गुण एकै,
स्वाद र पिरो नहुन सक्छ एकै,
मेरो बार्दलीमा खुर्सानीको बोट एकै ।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

गाँस खोसिएकाको पीडा

जब गाँस खोसिएकाहरुले शीर उठाउने छन्
तब गाँस काट्नेहरुको शीर निहुरिने छन् ।१।

जब इमान्दारहरु सम्मान खोज्न थाल्ने छन्,
तब नैतिकता गुमाएकाहरु बेइमान कहलाउने छन् ।२।

जब बहानाका पोकाहरु हलुका बन्ने छन्,
तब आफ्नैको तौल खोज्नु पर्ने बाध्यता आउने छन् ।३।

जब सत्यवादीहरु जुर्मुराएर बोल्न थाल्ने छन्,
तब बजारमा तिम्रा झुठा आदर्शहरुको निलामी हुनेछन् ।४।

जब बेइज्जत गरिएकाहरु छाती फुकाएर सम्मान खोज्ने छन्,
तब बेइज्जत गर्ने ‘नायकहरु नालायकको संज्ञा पाउने छन् ।५।

जब इज्जत भएकाहरुलाई इज्जतको चिन्ता हुन थाल्नेछ,
तब इज्जत गुमाउन बाध्य पारिएकाहरुको पीडा थाहा पाउनेछन् ।६।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

भोकभोकै मर्न थाले जनता

भोकभोकै सडकमा मर्न थाले जनता ।
केही गर सरकार छाडेर अन्य धन्दा ।।

देशमा जारी छ अझै कोरोनाको कहर।
बन्द गर सरकार तिम्रो सबैखाले विषयान्तरको रहर ।।

प्रेम गर्दा भयो जनसंहार ।
दलितमाथि अब रोक सबैखाले अत्याचार।।

शृंखलाबद्ध गल्तीको अब हुन्न ढाकछोप।
बन्द गर तिम्रो सबैखाले अमानवीय कोप।।

मधेसीमाथि घृणा फैलाउने कार्य भयो अति ।
तत्काल यी कुकृत्य नरोकिए हुन सक्छ देशलाई क्षति ।।

(कलंकी काठमाडौं ।२०७७ जेठ १५)

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

मदारीहरुको डमरु

काठमाडौंको सिंहदरबारतिर मदारीहरुको डम डम डमरु,
अमेरिकी अविस्कार संजालतिर बेतालमै नाच्दै सबै बिना घुंघरु ।१।

माहिर छन् तिनीहरू बजाउन बेमौसमी डम्फू,
बेसुराहरू खै किन छन् त्यसमा बेस्सरी कमर मर्काउन उतारु ।२।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

बाल्यकाल

छलैह एकटा जमाना,
खुशीक नहि कुनू ठिगाना,
चन्दामामा तर जेबाक चाहना,
मुदा टाँट पर बैसल टिकुलीक दिवाना,
आहा, बाल्यकाल बहुत सुहाना ।१।

कर्चीक छडि बनाना,
मास्टरजीक टेस्ट अपने पर करबाना,
पाटी पर कारिख लगाना,
पत्थरखडी सँ कख–कबिरकान लिखना,
पढाईसँ बेसी खेलकूदक दिवाना ,
आहा, बाल्यकाल बहुत सुहाना ।२।

गोरहा खेतमे महिस चराना,
जलखोइ–कलौह भैंसबारेसंगैह खाना,
गुल्ली–डन्डी खुब खेलना,
चौपायाक ओगरबाहीमें मन लगाना,
इस्कुल जेबाक नहि चाहना,
आहा , बाल्यकाल बहुत सुहाना ।३।

पठरु, बच्छरुसंग खेलना,
आनक खेतसँ धान नोइचके लाना,
अगहायत धरि खुआबैत रहना,
कूदफान खुब करना,
टिसन नहि जेबाक अनेक बहाना,

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

देश–सीमा र लोकतन्त्र

लुटेराहरुका बीचबाट,
बहुमत आधारमा,
नेता छान्नु्,
लोकतन्त्र होइन ।१।

कार्यकर्ताका विचार,
जनताको भन्दै,
प्रचार गर्नु,
लोकतन्त्र होइन ।२।

सेनासंग बन्दूक,
तर देश–सीमा रक्षामा,
नेताको निर्देशन पर्खनु,
लोकतन्त्र होइन ।३।

दल एकै,
नेता अनेक,
पद जोगाउन भागबन्डा गर्नु,
लोकतन्त्र होइन ।४।

जनताका पीर,
मर्का–दुःखमा,
सरकार, साथी नबन्नु,
लोकतन्त्र होइन ।५।

जन–करबाट,
सुखशयलमा रमाउँदै,
सुविधाभोगमा ललायित हुनु,
लोकतन्त्र होइन ।६।

नागरिकका मर्म,
घाउमा मलहम पट्टी,
लगाउन नसक्नु,,
लोकतन्त्र होइन ।७।

सीमा मिचिदा,
मातृभूमिको रक्षामा,

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

मानिसको रहर

विचित्रकै हुँदो रहेछ मानिसको रहर,
सडक व्यस्त हुँदा खुला हेर्ने रहर,
सुनसान अवस्थामा गाडी गुडेको हेर्ने रहर ,
लकडाउनले निम्त्यायो खै के–के पो रहर ।१।

यदि व्यस्त सडक हेर्ने छ तपाईको रहर,
एकैछिन यो दृश्य हेरेर पुरा गर्नुस त्यो रहर,
तर,लकडाउन जारी छ घरबाहिर जाने नगर्नुस् रहर,
लामो समय परिवारसंगै बिताउने पुरा गर्नुस् रहर ।२।

बजार खुल्ला हुँदा, हुँदैन बाहिर जाने रहर,
बन्द हुँदा जाउँ–जाउँ लागि रहने मानिसको रहर,
रेस्टुरेन्ट बन्द छ, त्यता जाने रहर,
खुला हुँदा महँगो भन्दै मार्छ त्यो रहर ।३।

स्कूल, कार्यालय बन्द छ, चाडो खुलोस भन्ने रहर,
खुलेका बेला समयमै नजाने मानिसको रहर,

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

चलू आजू धनकें बात करि

बजार प्रशंसाकें छहि,
मोल ओतेह प्रतिभाक नहि,
झुठफूँसकें खेती बन्द करि
चलूँ आजू धनकें बात करि
बताऊ अहाँक मित कई गोट अछि ? ।१।

चारु दिशि पसरल सिन्डिकेट छहि,
स्वतन्त्र लोकक पुछारी नहि,
भाट/पमरियाक शैली बन्द करि,
चलूँ आजू धनकें बात करि,
बताऊ अहाँक मित कई गोट अछि ? ।२।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

पोखरी डिलको बोट

तराई-मधेशतिर अचेल पोखरीमा यसरी पौडी खेलेको दृश्य विरलै देख्न पाइन्छ । मानवजन्य क्रियाकलापले जल पनि प्रदूषणमुक्त रहेन । फेरि अव्यवस्थित गाउँबाट सहरतिर बसाई सर्नेहरूको लर्को वर्षौदेखि जारी छ । गाउँघरमा गरीबी व्याप्त छ । महँगाई ढाड सेक्नेगरी बढ्यैको बढ्यै छ । महँगीको मारले गाउँघरका भूमिहीन र ज्यालामजदूरी गर्नेहरूले जुँगाको रेखी नबस्दै आफूसँगै आफ्ना नाबालक सन्तानलाई लिएर भारतको दिल्ली, बम्बै, पंजाब, कश्मीर सस्तो मजदूरी गर्न हानिनु एउटा परम्परा बस्यो । अनि साना बालकहरूले आफ्ना बालसखा पाउनै छाडे ।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

चालिसको साढेसाती

उता नि चालिसकै साढेसाती,
यता नि चालिसकै साढेसाती,
खै यो शनिग्रह दशा कटाउने कसरी,
कोरोनाले चुट्यो बेसरी,
धेरैजना अत्तालिए कठैवरी ।१।

उता नि ‘र’ यता नि ‘र’
फरक यति मात्रै कि,
उता र– ‘राजनीति’, यता र–‘रोजगारी’ गुम्ने साढेसाती,
कोरोनाले चुट्यो बेसरी,
धेरैजना अत्तालिए कठैवरी ।२।

उता क्वारेन्टाइन, यता आइसोलेसन जारी
फरक यति मात्रै कि
उता सार्वजनीकिरण, यता व्यक्तिकरण छानी–छानी,
कोरोनाले चुट्यो बेसरी,
धेरैजना अत्तालिए कठैवरी ।३।

उता दल फोर्ने, यता बेरोजगारीले दुखी,
समता यति मात्रै कि,
दुवैमा छ अस्थिरता गुण भरी–भरी,
कोरोनाले चुट्यो बेसरी,
धेरैजना अत्तालिए कठैवरी ।४।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Evening waiting

साँझको पर्खाई

कलंकीमा मेरो घरसंगै दुईटा बोट छन् । छिमेकीकोमा नासपाती र मेरोमा अम्बा । नासपातीको बोट ठूलो र अम्बा अलिक सानो छ । लकडाउनले चारैतिर सुनसान छ । वरपर सन्नाटा अचेल यसरी छाएको छ कि पात हल्लिएको आबाज मेरो कोठासम्मै पुग्छ । बिहानै चराचुरुङ्गीको चिरिबिरी गजब सुनिन्छ । शायद कार्यालयमा संधै रात्रीकालिन ड्युटीले ढिलोे घर फर्किदा अबेरसम्मै ओछ्यानमा मस्त हुँदा वर्षौसम्म यो अवसरबाट बञ्चित थिएँ । बिहान, समाचारहरु सुन्न रेडियो त खोलिन्थ्यो, तर निद्राकै अंगालो प्यारो लाग्थ्यो । अचेल एफएम रेडियोसमेत बन्द गरेको छु । त्यहाँ सरकारको बेमौसमी बाजा बढी सुनिन्छ । जन–जनको आबाज कम र आबाज भएकाको आबाज बढी सुनिन्छ । त्यसैल

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

लकडाउनमा भोका

लकडाउनमा फैलिदैछ भोक र भोकमरी,
सरकारले बाँडन थालेको छ राहत सामग्री,
मन फुरुंग बनाउँदै गएँ लिन राहत सामग्री,
घन्टौ बसें, पाइएन नागरिकता बिना राहत सामग्री ।१।

विश्वव्यापी बनेको कोरोना भाइरस,
मानवताकै नाताले सहयोग पाउँने थियो आश,
तर, न मतदाता न नागरिकता अनि कसले पो गर्छ विश्वास,
रित्तो हात फर्के हुँदै निराश ।२।

पहिले पार्टीको सदस्यता खोजे,
पछि कार्यकर्ताको सिफारिस पनि खोजे,
अझ हुँदै नभएको कुराहरु पनि मसंग खोजे,
म भने गरिब, असहाय र निरीह हुँ भनेर सम्झाउन खोजे ।३।

तीन तहको सरकार छ,
तर पनि ज्यालामजदुरी गर्ने भोकभोकै छ,
ठाउँ–ठाउँमा राहत खुबै बाँडिएको सुनिन्छ,

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

‘मातृभाषा’ कि ‘मातृशक्ति’ थीक ?

‘मातृभाषा’ आ ‘मातृशक्ति’ दुई पृथ्थक बात होएत छैक । ‘मातृभाषा’ (माय केँ बोली) कोनो भी व्यक्ति केँ लेल संचार केँ प्रथम माध्यम होइत छैक । ‘मातृशक्ति’ (नारी आ देवीभक्ति सँ जुडल) महिमा मण्डन आ स्तुतिगान सँ सम्बन्धित छैक । अंग्रेजी मेँ ‘मातृभाषा’ केँ ‘मदर टङ’ आ ‘मातृशक्ति’ केँ ‘मेटरनल पावर’ के रुप मेँ परिभाषा कयल छैक । हमरा विचार सँ एतह ‘मदर’ आ ‘मेटरनल’ के अर्थ फरिछाबे पडत से नय बुझाएत अछि । हाँ, ई कही दि जे एकटा माय (मदर) सँ जुडल अछि दोसर मामा (मेटरनल अंकल) सँ जुडल बात छैक ।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

आइगक तरसमें हमर चुल्हा

बहुत दिनसँ एकचुल्हिया ठण्डा छहि,
आँच पजारैक हिम्मत नहि छहि,
धुवाँ–धुवाँ हमर मोन छहि,
आइगक तरसमें हमर चुल्हा छहि ।१।

दुनू हातमे बन्हईन लागल छहि,
दिनानूदिन गिठ्ठा कसा रहल छहि,
लकडाउनक जुनासँ पेट सेहो बान्हल छहि,
आइगक तरसमें हमर चुल्हा छहि ।२।

हाडि–तसलाक पेनी बहुत दिनसँ उज्जर छहि,
करिया कहियाँ बनत मालूम नहि छहि,
चुल्हीघरक सलाईक काँठि सेहो स्तब्ध छहि,
आइगक तरसमे हमर चुल्हा छहि ।३।

टिनहा बाटिक आबाज सुननाई दूलर्भ छहि,
भन्सिया–म्याँ लग बौआबुच्ची नहि देखाई छहि,
सभटा एक–दोसर दिसि टुकूर–टुकूर ताकि रहल छहि,
आइगक तरसमें हमर चुल्हा छहि ।४।

समाजमें एकभगहाँ लोक बढी गेल छहि,

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

नव वर्ष (नेपाली कविता)

नव वर्ष मंगलमय होस्,
सुख–शान्ति अतिशय होस् ,
वैभव–कुटुम्वकम् कायम रहोस्,
कोरोना भाइरसको अन्त्य होस् ।

सोसल मिडिया दुईधारे तलबार नबनोस्,
सूचनाको खानी यसको सही सदुपयोग होस्,
गलत प्रयोगकर्ताको हातमा यो नपरोस्,
बारुद गोला बन्नबाट यो बचोस् ।।

‘सामाजिक वीरहरु’ संजालमा अग्र मोर्चामा होस्,
‘घृणा फैलाउने दूतहरु’ संधै पछाडी परोस्,
लाईक–डिसलाईकको खेल यसमा अब बन्द होस्,
भावनामा बगेर यसका भिडियो/पोस्ट शेयर नहोस् ।।।

भच्र्युअल संवादहरु सार्थक बनोस्,
द्ववेश–क्लेसको अन्त्य होस्,
सामाजिक दूरी पहिले झै कायम होस्,
स्वार्थ–लोभको अन्त्येष्टि होस् ।।।।

नूतन वर्ष हर्षमय बनोस्,

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •