सन्तोष तिमल्सिना

काभ्रे जिल्लाकै सबैभन्दा अग्लो ठाँउ नारायणस्थान यतिखेर पर्यटकहरूकौ पर्खाइमा रहैको छ ।

हिन्दु धर्मावलम्वीहरूको महान चाड दशैं नेपालीहरूको र आँगनमा भित्रिन लागेको । गाँउदेखि शहरसम्म क्रमिक रुपमा दशैंको चहलपहल सुरु हुन थालिसकेको छ । सबै जना यति बेला यसपालीको दशैं कसरी मनाउने भन्ने योजना बनाउन थालिसकेका छन । अनि बिदेशिएकाहरू पनि दशैंमा घर फर्कनकै लागि यतिबेलादेखि नै सामानहरू पोको पार्दै होलान् । बालबालिकाहरू दशैंको टिका लगाउन मामाघर जाने दिनको प्रतिक्षामा हातका औलाहरू गन्न थालिसकेका छन । किसान मजदुर अफिसर लगायतका सबै जना यति बेला दशैंका लागि जोहो गर्न थालिसकेका छन ।

हिन्दु नेपाली नारीहरू तीज पर्वलाई बिषेश महत्वका साथ मनाउने गर्दछन । धार्मिक विश्वास, मान्यता र परम्पराको आधारमा नारीहरू आफ्नो पतिको सुख, समृद्धि, सु–स्वास्थ्य र दिर्घायुको कामना गर्दै व्रत बसी पूजा आराधाना र नाचगानका साथ यो चाड मनाउने गर्दछन । तीजमा अधिकांश हिन्दु नेपाली नारीहरू आफ्नो सौभाग्यको कामना गर्दै अन्नपात र फलफूल मात्र होईन, शुद्ध पानी समेत मुखमा नहाली निराहार व्रत बस्ने गर्दछन । धर्म, सँस्कृति र परम्पराप्रति कट्टर आस्था, विश्वास र भरोसा राख्ने स्वाभिमानी चेलीहरू शरीरलाई सास्ती दिएर भोक–भोकै सकि नसकि व्रत बसी पतिप्रतिको भक्तिभाव र गुनगान सधैँ भगवानसँग पुकारी रहनछन । बिशेषत, बुढापाका र कन्याकेटीहरूका लागि भन्दा पनि विवाह गरेर पराई घर गएका चेलीहरूका लागि तीजको छुट्टै महत्व रहेको पाईन्छ ।

ठाउँ छैन रे तिम्रो दिलमा नअटेर झर्छु होला
त्यही पीडाले रन्थनिदै सायद म त मर्छु होला

माया गर्ने हजारौमा तिमीले एकलाई छान्नु पर्दा
छनौटको हुलमा हैन फालिनेमा पर्छु होला
त्यही पीडाले रन्थनिदै………………………….

(१)
छ सय एकलाई संविधानसभा मोज हुन थाल्यो ।
भष्टचार त यिनका लागि पोज हुन थाल्यो ।
महंगीले दिनानु दिन जनताको डाड सेकिदा समेत,
राष्ट्रिय धन त यिनका लागि भोज हुन थाल्यो ।

(२)
गर्मी हुँदा पिई हाल्ने कोक होईन माया ।
रीस उठ्दा देखाई हाल्ने झोक होईन माया ।
उमेर बढ्यो, जवानी लाग्यो वैंशको प्यास मेटाउन,
जुन बेला पायो त्यही बेला खाने भोक होईन माया ।

सन्तोष तिमल्सिना –काभ्रे

हर्ष अनि उल्लाससंगै उमङ्गको जाल बनोस
अब आउने नयाँ बर्ष समृद्धिको साल बनोस

एकातिर विस्तारवादले देशको सिमा मिचिँदैछ
जातियताको नारा उढाई सुन्दर नेपाल टुक्रिदैछ
विखण्डनको खाडल हैन एकताको ताल बनोस
अब आउने नयाँ बर्ष समृद्धिको साल बनोस ।।१।।

तिम्रो मेरो माया आज दुनियाँलाई हाँसो भयो
देउरालीमा खा’को कसम शत्रुताको पासो बन्यो

म रुँदा तिमीले आँशु झार्नु पर्दैन बुझ्यौ
धाउँदिन भो भो मायाको संगार बार्नु पर्दैन बुझ्यौ

भन्थेउ सँगै जिउँछु अनि तिमीसँगै मर्छु म त
मुटुमा तेजाव छर्केर गयौ मार्नु पर्दैन बुझ्यौ

कस्तो – कस्तो हुँदो रैछ दैवको खेल पनि
कहिल्यै सुख पाईन मैले दुई दिन बाँचुन्जेल पनि

के गल्ती गरे भगवान तिम्रो सामु आज मैले
जिन्दगीको गोरेटोमा कतै हाँसो पाईन मैले
अाँखाबाट अाँशु बग्छ खुशी मलाई थाहा छैन
भाग्य फेर्ने मसी मैले आजसम्म पाको छैन

हृदयको पन्ना भरी तिम्रो नाम लेखिदिएँ
आज तिम्लाई रुवाएर सारा खुशी लुटी लिएँ
यात्रा रैछ जिन्दगानी संगै खोला तारी दिएँ
दोबाटोमा एक्लै छाडी विचल्लीमा पारी दिएँ ।।१।।

चुडिएको प्रेमको माला कस्ले होला सजाउने
उदाङ्गो त्यो झुपडीबाट मनमा बास बसाउने

सास्ती भई म छट्पटिंदा ऊ चाँही भने हाँस्दै थिई रे
संसारको रीत नै यस्तो अरुको पीडामा रमाउने

मन भित्र माया नै मायाको शितल दिने छहारी थियो
त्यही छहारी नि ढल्न लाग्दा कोही भएन समाउने

आँशु मेरो बग्दै थियो रोदन झन–झन बढ्दै थियो
आत्मा मेरो जल्दा पनि कोही भएनन् सम्झाउने

धन थिएन दिउँ भने मन थिएन टाढा हुने
मायामा डंडेलो लगाई गयौ वन थिएन निभाउने
सागरको उषा

नगाँस तिमी प्रितको माला गलाको पासो बन्छ भने
नदेऊ साथ तिमीले मलाई सबैको चासो बन्छ भने

नभेट्नु तिमीले कहिल्यै मलाई सबैको चित्त दुख्छ भने
नबोल अब मसँग तिमी बोल्दैमा वात लाग्छ भने

थाहा नपाई मन मनिदरमा सजाउछु उनलाई
उनको यादमा तड्पी बाँच्दा पीडा आफैँ मनलाई

कुरिराख्थे सधै उनलाई साँझ विहान दोबाटोमा
साथ पाउने आश थ्यो मलाई जिन्दगीको गारेटोमा