Skip to content

शान्तिराम ढकाल

प्रकाश, हरि, गोनु झा र फुटानी चोक (लघुकथा)

एकदिन बिहानै फुटानी चोक को फुटानी खाटमा हामी ५ । ७ जना फुटानी गफमा मस्त थियौं, नामै फुटानी चोक बडो रमाइलो हुन्थ्यो त्यहाँ त्यहाँ बिबिध योजना हरु बन्थे, गोजीमा केहि नहुनेहरु लाखको योजना बुन्थे, हजार सम्म हुने हरु करोडका कुरा गर्थे,योजना बनाउनु राम्रो हो तर फुटानी नै बढी भएर होला त्यस ठाउँको प्रचलित नाम फुटानी चोक रह्यो जसको आफ्नै महत्व छ ।

यो मन त बैरागी भो कसको लिउँ नाम !!

यो मन त बैरागी भो कसको लिउँ नाम
कृष्ण कृष्ण राम राम लिएँ तिम्रो नाम
राधा विना कृष्ण हुन्न सीता विना राम
राम राम कृष्ण कृष्ण लिएँ तिम्रो नाम
खाली हात आयौं हामी खाली हात जान्छौ
तिम्रो कृपा जन्म पायौं नाम जप्न पाउँ
यो मन त बैरागी भो कसको लिउँ नाम

छेउमा बसी बात गर्न मन लाग्या छ

एउटा कुरा भन्न मलाई मन लाग्या छ
छेउमा बसी बात गर्न मन लाग्या छ
एकान्तमा भेट्न मलाई मन लाग्या छ
मनको कुरा खोली भन्न मन लाग्या छ
एउटा बाटो एउटा पाटो हिड्न सकिन्छ कि
दिलभरि माया बोकी हास्न सकिन्छ कि

हो यस्तै छ यसपालीको कविता …..

अलिकति चर्को छ /पिरो छ अनि केही टर्रो छ
केही रोमान्टिक छ अनि केही दिक्क लाग्दो छ
पख्लास देखाई दिन्छु, सिद्याइदिन्छु भन्दै आएको छ
यसपालीको कविता
अलिकति टर्रो छ तितो छ
पहिनी बाटोको कथा बोकेर आएको छ

भ्रमको खेती

दिउसै सपना बाड्नेहरूसँग
सपनाको खेती बेच्नेहरूसँग
निद्रा पनि सँगै किन्न खोजें
तिनीहरूले बेच्नै सकेनन
निद्रा बेगर सपना कसरी देख्ने
त्यो उनीहरूले भन्नै सकेनन

मलाई मान्छे उस्तै लाग्थ्यो भिन्न हुँदो रै छ

मलाई मान्छे एउटा लाग्थ्यो
भिन्न हुँदो रैछ
बोली चाली मिठो तर
जाली हुँदो रैछ
बोल्ने एउटा गर्ने अर्कै
चाला बेग्लै रैछ

ए ! कालीप्रसाद दाई !! मलाई मेरो देश दुख्न थालेको छ

ए श्याम ! घनश्याम ! रुद्रमणी !
काईलाबा ! अनि काका काकीहरू !
के छ हाल खबर कस्तो खुल्ला आकाश
रंगी बिरंगी भएको छ होला
हिजो आज त बाटोहरू फराकिलो भएको सुन्छु
पानीको धारा अविरल छ अरे
लोडसेडिंग पनि सकियो अरे

भगवानलाई दुष्मन बनाई किन लडाई लड्छौ


भोकालाई खाना दिए कुरान त्यही हुन्छ
नाङ्गालाई नाना दिए बाइबल त्यही हुन्छ
असायलाई न्याय दिए त्यही गीता बन्छ
========================
गोरो छाला कालो छाला रगत किन रातो
मान्छे सबै उस्तै उस्तै सोच किन अलग
सृजनाको त्यो फूलबारी मारी मेटी उस्तै
साल नाल उस्तै हुन्छ रुवाई त्यो उस्तै
तोते बोलीउस्तै हुन्छ हसाई त्यो उस्तै
कुरान उस्तै बाइबल उस्तै गीता पनि उस्तै

मेरो मायाको जिम्दारी खोसिएको पत्तै पाइन

तिम्रो मायामा मेरो जिम्दारी थियो
कहिले सुकुम्बासी पस्यो थाहा नै भएन
मायाको मझेरीमा बाँध कुलो कसेको थिएँ
कतिबेला भत्कियो कोनी पत्तै पाइन
साँध सिमाना हरुमा तार बार गरेको थिएँ
कुन बाढीले बगायो थाहा नै पाइन
ढुक्कसँग बसेको थिएँ आँगनमा

सबै काम छोडेर देश पोल्ने काम भो !

सबै काम छोडेर ढुंगा हान्ने काम भो,
बन्द गर्ने निहुमा टायर बाल्ने काम भो,
राजनीतिको नाममा जनता ठग्ने काम भो,
हुदा हुँदा संसारमा हाम्रो अत्तिनै नाम भो !

संविधानको नाममा ढुकुटी फोर्ने काम भो,
संघियताको नाममा देश तोड्ने काम भयो,
विकाशको नाममा नाक नाप्ने काम भयो,
समावेसीको नाममा हतियारको व्यापार भो !

चलिरहेछ चलिरहेछ (ब्यंग्य )

आउनुहोस ! आउनुहोस ! आउनुहोस !
सपरिवार आउनुहोस, सुनौलो रंगिन पर्दामा
मेरो देश चलिरहेछ मेरो देश बलिरहेछ
रक्तरंजित् पर्दाभित्र लूटको खेति चलिरहेछ
सस्पेन्ड थ्रिलर छ मेरो देशको कथा
रोमान्चक अनि दर्दनाक छ मेरो देशको कथा

जंगला मूलुक (लघु कथा )

केटाकेटी उमेर ५ बर्ष पुग्न २/३ महिना बाँकी हुँदै बा ले मलाई पहाडबाट मधेश झार्नु भयो । त्यो बेला बा र म मात्र मधेश झरेका थियौं । आमा दाजु दिदी बैनीहरू सबैजना पहाडमा नै हुनुहुन्थ्यो ।

त्यो बेला मधेश भनेपछि सबै जना डराउथे, हो पनि मधेशबाट पहाड फर्कन बच्नु पर्थ्यो । बाँचे पनि औलोको शिकार भएर पहाडमा थलिएर मर्नु पर्थ्यो औलोको उपचार असम्भव थियो ।

20120923_ShantiRamDhakal_Poem

तिम्रो त्यो मोहक रूपको .बर्णन कसरी गरौँ म

अस्मिताको बर्कोले ढाकेको त्यो शिर
निश्चल नयनहरूको हेराइ
रातो टिका निधारमा सौभाग्यको
अनि उच्च त्यो तिम्रो ललाटको
त्यो सुन्दरताको बर्णन कसरी गरौँ

आमा ! कोटी कोटी नमन !!

सबैतिर तिम्रै छाया
सबै तिम्रै माया
छलछाम कतै छैन
कस्तो तिम्रो न्याय !

दैव तिमीले यो रूपमा
मेरी आमा दियौ
पूजा ध्यान आराधना
तिम्रै गर्न पाउँ
कहिले कहीं अल्छी गरे
कान समाउन आऊ !

इन्कलाब जिन्दावाद -इन्कलाब जिन्दावादहरू !

चस्केका घाउहरूको बिटो बाँधेर
नरसंहारका रक्त टाटाहरू मेट्दै
घर्षणहरू यो स्वतन्त्र कहलिएको मरूभूमिमा
बढिरहेछन कछुवा तालमा
क्याक्टस जो आफैंमा पात बिहिन भएर पनि
हरित बोकेर यो मरूभूमिमा ठिंगिएको छ
बाइपासको झण्डा बोके जस्तो
अगाडी सुगम ठाउको नोटिस गरिरहेछ

हामी एक हौँ (व्यंग्य)

नेताय उवाच :
संविधानको निहुँ गरी देश मिलाई खाउँ
जनताको भोट मिलाई देश बाँडी खाउँ
जनताले नटेरेमा ढाड सेक्नु पर्छ
तिनको ट्याक्स र मिहेनतले हाम्लाई खान पुग्छ

अब स्कूल जानु पर्छ

एक दुइ तिन चार
पांच छ सात आठ सुरु गरौ है
वान टु थ्री फोर पढ्न थालौं है
ए बि सी डी क ख ग घ सुरु गरौ है
आमा बाबा दिदि दाइलाई अब भनौ है
चकलेट खाउला दुध माम खाउला
पहिले पढौं है
चक चक नगरी घर भित्र पढ्न बसौ है
हर्के, श्यामे, रिठ्ठे, मंगले
सबलाई भनौ है
ए कार पनि हटाएर बोलौँ अब है
हर्कु श्यामु रिठू मंगलु भन्दा सुहायो
सबै लाई स्कूल अब पढ्न भनौ है
नौलो मान्छे आयो भने
ढोकै नखोलौ है
स्कूल बाट घर आउदा
चनाखो बनौ है
नाना थरि खान देलान
खादै नखाऊ है
नचिनेको मान्छे संग
जादै नजाउ है
घर आउदा स्कूल जाँदा
संगै हिँडऔ है
एक दुइ तिन चार पढ्न थालौं है

तीजको रहर आयो बरी लै …

आकासे वाछिटाहरु छल्दै
खहरेका भंगालाहरु तर्दै
खुसीको कोसेली बोकेर
म आउदैछु आमा तीजको लहरमा
आउदैछु म तीजको रहरमा

मेलापात धन्दाहरु सिकुवामा सुकाएर
दुख: आँसु सबै लुकाएर
देवी देउता भन्ज्यांग भाक्दै
देउराली लाई साक्षी राखेर
उकाली ओरालीहरू तरेर
आउदैछु म त्यो रहरमा
आउदैछु म त्यो लहरमा

आँखाभरी खुसीका छहरा संगै
मनको करेसाबारीमा
रंगी चंगी फुलहरु रोप्दै
आउदैछु म तीजको लहरमा
आमा ! त्यो तिम्रो काखको रहरमा

तिमीले पकाएको त्यो ढकने
मालपुवा खीर अनि रोटीहरू
खानेछु पिंढीमा त्यो न्यानो काखमा
आमा ! तीजको त्यो लहरमा

बाबाले ल्याइदिएको छिटको रातो सारी

ShantiRamDhakal-05

गनगने दाई (लघु कथा )

‘गनगने कामी’ । सबैले गाउँमा त्यही नामले उनलाई बोलाउथे, मेरा बालाई सधैं बाजे भनेर बोलाउथे तिनले । गाउँभरि उनलाई सबैले तँ भनेर सम्बोधन गर्थे । तर मेरो बाले आफूभन्दा ठूलो, जेठो मान्छेलाई ‘तँ’ भन्नु हुँदैन भनेर सिकाउनु भएकाले मैले उनलाई गनगने कामी दाइ भनेर ‘तपाईं’बाट सम्बोधन गर्थें ।

एक दिन भैंसी हेर्दै गर्दा तिनको घर छेउमा बोडीको झ्यांग हाम्रो भैंसीले खाइदियो । उनी मसँग जंगिए, धेरै रिसाए ।