कुमार काफ्ले

शानदार प्रयास

त्यो बेला अहिलेको जस्तो समय थिएन । पाँच कक्षा पास भएपछि हाइस्कुल पढ्न दुई घण्टा हिँडेर जानुपर्थ्यो । हात्तीछाप चप्पल लगाएर स्कुल जाँदा लोती छिनेर हैरान पार्थ्यो । दु:खै गरेर भएपनि मैले दोस्रो श्रेणीमा एसएलसी पास गरेँ । अहिलेको जस्तो लेटर ग्रेडिङ सिस्टम थिएन र त सेकेन्ड डिभिजनमा एसएलसी पास भएको फूर्ति लाउन पाएँ मैले पनि । गाउँमा क्याम्पस खुलेका थिएनन् त्यसैले सातुसामल पोको पारेर एकदिन पैदल एकदिन गाडीमा चढेर काठमाडौं खाल्डो छिरेँ म । गाउँमाभन्दा सबथोक नौलो र फरक देखेँ मैले । देखेँ बसगाडीका ताँती, अपरिचित मान्छेहरूको भीडभाड र व्यस्तता ।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

चाहना (सूत्रकथा)

-धेरै वर्ष पहिले हिमाल र समुद्रबीच गहिरो माया बस्यो।

-उनीहरूले एकापसमा बिहे गरे, रमाए।

-उनीहरूका नदी, खोला, झरना, ताल र पोखरी सन्तान पैदा भए।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

शंखघोष एउटा सङ्ग्रामको

तिमी र म जन्मदाँ,
म जस्तै तिमी पनि रोयौ होला
सायद तिम्री आमालाई जस्तै
लाग्यो होला व्यथा मेरी आमालाई पनि,
यत्ति हो समानताको कुरा तिमी र म बीच।
जब शुरु हुन्छ यात्रा जिन्दगीको
तिमी लाग्छौ महलतिर नभए घरतिर
म हुन्छु त्यही महलको पेटी र धर्मशालातिर,
मन्दिर अनि पाटीपौवानिर!

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

पाँच मुक्तक (शिक्षक)


आफू जली प्रकाश दिने शिक्षकको कर्म हजुर
पीडा व्यथा कति होलान् कतिकति मर्म हजुर
उर्जाशील समयमा अहोरात्र खटिइरहने
समाजमा शिक्षकले निभाइरहेछन् धर्म हजुर।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

सूत्रकथाको परिचय र यसको अभिलक्षण

कथा मानवजीवनसित सर्वाधिक सन्निकट रहेको वाङ्मयको प्राचीन र लोकप्रिय विधा हो । कथाका विभिन्न वर्गीकृत रुपमध्ये सूत्रकथा सबैभन्दा कनिष्ठ प्रविधाको रुपमा साहित्यकाशमा उपस्थित भएको पाइन्छ । सूत्रकथा शब्द नेपाली कथा साहित्यको सन्दर्भमा प्रयुक्त कथा विधाको एक प्रविधा हो । सूत्रकथामा कथाका आवश्यक तत्वहरू सूत्रात्मकरुपमा उत्कर्षोन्मुख अवस्थामा समाहित भएर रहेका हुन्छन् ।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

अर्को पागल (सूत्र-कथा)

-पागलको संज्ञा दिदैं मुकुन्दलाई गाउँमा बस्न नालायक ठहर गरियो।

-उसलाई उपचारको लागि पाटनस्थित मानसिक अस्पतालमा पुर्‍याईयो।

-त्यहाँ मानसिक रोगको उपचार गर्ने एक से एक चिकित्सक थिए।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

एकाङ्की (शीलवती)

रूपमाया र गुणबहादुरको बेलाबेलामा ठाकठुक परिरहन्छ र आज पनि रूपमायालाई गुणबहादुरले त्यति वास्ता गरेजस्तो लागेको छैन त्यसैले उनी गुणबहादुरलाई आफ्नो महत्ता दर्शाउन खोज्दैछे ।

रूपमाया: मेरो चौतर्फी प्रशंसा छ ।

गुणबहादुर: हो ।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

चुनाव (सूत्रकथा)

– गम्भीर स्वभावको गम्भीर बहादुर महिला मुक्ति र समानताको पक्षमा अहोरात्र खटेर काम गर्थ्यो।

– कुरा कम काम बढी गर्थ्यो।

– चकलेटी स्वभावको प्रेम बहादुर महिलाहरूको मन जित्दै उनीहरूको अस्मिता लुट्थ्यो।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

पागल (सूत्रकथा)

-मुकुन्दले जातीय विभेद र छुवाछूत मान्दै मानेन।

-महिला र पुरुषबीचको असमानता जरैदेखि उखेल्नुपर्ने धारण राख्यो।

-छोरीलाई पनि छोरा सरह उच्च शिक्षा र पैतृक सम्पत्तिमा समान अधिकार हुनुपर्छ भनेर वकालत गरिरह्यो।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
KumarKafle

एउटा जिउँदो युग बोक्ने काजी दाइ

युगको उर्दी जारी गर्ने काजी दाइ पाहुना झैं कहिलेकाहीँ जन्मथलो आउँछन् र आफ्नो नाभि गाडिएको माटो सुँघेर फेरि जान्छन् त्यही मरुस्थलतिर । जाँदा उनी कोटको खल्तीमा एकमुठी माटो हाल्छन् र हातमा लागेको शेष माटो आफ्नो निधारमा सुस्तरी दल्छन् कुनै वैष्णवले नाकमाथि चन्दन लगाएझैं । त्यो सुगन्धित माटो निधारबाट नाक, गाला हुदैं ओरालो लाग्छ र सम्पूर्ण शरीरमा पुगेर विलय हुन्छ । बाटो हिड्दा जंगलमै कैयौं रात बिताउँछन् मृग, कस्तुरी र तिनीहरूका शावकहरूसँग । दुबोको नरम विस्तारामा हातको शिरानी हालेर उनले रानीवनको जंगलमा तामाकोशी, सुनकोशी र रोशीको किनारामा केही रात सपना देख्छन् आफूले सिंगो युग बोकेको ।

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

विश्व मानव चे

प्रिय चे
एउटा देशमा तिम्रो नाभि गाडिएको छ
त्यहीँको माटो सुँघेर हुर्केका तिमी
अर्कै देशको भूमिमा प्रशिक्षित भई
विभिन्न देशको माटोमा,
पहाड र बस्तीहरूमा
अथक युद्ध गर्ने,क्रान्तिको बीउ छर्ने

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •