छन्द कविता

छन्द:- उपजाति
प्रसङ्ग ३३ किलो सुनको।

लुकेछ साेना,कुन प्वाल भित्र।
जवाफ पाऊ! सरकार अाज।।
भुकेर मान्छे,न त हुन्छ महान।
छलेर सारा,कति जान्य खान।।१।।

लुकाछ साेना,कुन प्वाल भित्र।
चिन्ता र फिक्री,कति छैन अाज।।
ठग्दै छ सारा,दुनियाँ र धर्ती ।
मान्दैन पीरै,अब सुन्छ र अर्ती ?।।२।।

कुर्सी र सत्ता,अति धेर मोह।
सोझा र सादा,कति छन् बिजोग।।
कहाँ छ साेना,तर नाम गाेरे।
याे भागबण्डा,कति चल्छ काले।।३।।

छ चाल तिन्काे,लुटि मात्र खान।
बिचार बुद्धी,पतनै छ ज्ञान ।।
साेच्दैन राम्रो,जनको भलाई।
लेख्दैछु मार्का,कबिता बनाई।।४।।

यो देश हाम्राे,छ सधै महान।
जुटेर मात्रै,तब हुन्छ बिहान।।

छन्द:-भुजङ्गप्रयात

प्रर्देशबाट आमालाई चिट्ठी

दशैकाे सुनाैलाे र न्यानाे घडीमा।
थियाे आउने कत्ति इच्छा घरैमा।।
नमिल्ने बिदा भाे र आमा दशैमा।
म लेख्दैछु चिट्ठी ल आमा दशैमा।।१।।

छु आमा म टाढा बिरानाे धरामा।
थियाे एक आशा भराेसा तिमीमा।
तिमी नै थियाै दुःखमा प्यार गर्ने।
भएकाे छु टाढा र माया नगर्ने।।२।।

बसेकाे छु साेच्दै पुराना दशै ती।
झझल्को बनी आउदैछन् झनै ती।।
पिराेल्दैछ आत्मा र दुःखी भएछु।
कता हाे कता हाे गए झै भएछु ।।३।।

न टीका न आशिष् यहाँ काे छ मेराे।
भएकाे छु एक्लाे सदा झै बिरानाे।।
भएका सबै बन्धु इष्टै र मित्र।
त्यतै छन् सबै एक साथै सचित्र।।४।।

दशै त आयाे, खुसिले मनाऔ।
हाैसेर हाेइन्, सहजै मनाऔ।।
मिलेर सारा, जन एक साथ।
हाँसेर रम्दै, अनि प्यार साथ।।१।।

भयो जाडो ऐले लुगु लुगु कपायो मकनता।
सिटा मो लै खाएँ घुटु घुटु नि लेँ पेट भर ता।
भयो एकै घन्टा अलिअलि झ र्यो ताप शिरमा ।
छु ऐन्टी बायौ टीक निश दिन खाँदै मत यता।

छन्द:-शार्दूलविक्रीडित
आमाकाे सम्झना

अामाकाे ममता अपार छ यहाँ काे सक्छ है बिर्सन।
अामा हुन् धरणी बराबर छ काे प्याराे छ उन्काे मन।
अामाकाे गुणगान गर्छु मनले सम्झन्छु माया पनि।
अामा नै नभए छ जीवन कहाँ पाइन्न पाइन्न नि।।१।।

गर्छिन् प्यार बराबरी हृदयले सन्तानका खातिर।
भूल्ने छैन कसै गरी जगतले तिम्रा कथा आखिर।।
आमा जन्म दियौ बडाे रहरले भोगेर पीडाहरू।
तिम्रो त्याग सदैव उच्च छ यहाँ चाहिन्न केही अरू।।२।।

तिम्रो साथ भएर हो कि जननी हाँस्थे म उन्मादले।
मेरा कान समाइ भित्रि मनले दिन्थ्याै क्षमा प्यारले।।
आँखाबाट झरेर आँसु भल भै बग्थे नि भूस्वर्गमा ।

सत्ताकाे दम्भ छन्द:- उपजाति

छ देश प्याराे, मनमा बसेकाे।
लुटेर खाँदा, मन याे दुखेकाे।।
ती दुष्ट अाए, भिरि छद्म भेष।
बेचेर खाए, मनबाट देश।।१।।

सत्ता र भत्ता, मनमा छ ध्यान।
गर्दैन सेवा, गफमा छ सान ।।
बिकास के भाे, सब शून्य स्वाहा।
ठगेर मात्रै, कति खान्छ अाहा।।२।।

अाफन्त नाता, सब अासपासे।
च्यापेर काखी, गति मात्र फाले।।
भाेका र नाङ्गा, गरिबी छ ज्यादा।
हेर्दैन कैल्यै, कुदि हिड्छ टाढा।।३।।

बतास हावा, छ हुरी चलेकाे।

अहो! तातो हावा, सिरसिर चलेको अरबमा।
भए दुःखी सारा, मनहरु कठै यो अरबमा।।
जलेछन् ती सारा, मन र तन बल्दै सगरमा।
र राेई चिच्याई, हरपल सधै याे अरबमा।।१।।

अहाे! साहूका ती, गरम र कडा शब्द मनमा।
बनी भाला काँडा , हरपल यहाँ घाेच्छ मनमा।।
भिजेका यी नानी, नयनहरूका सागर बनी ।
र झर्छन् धर्तीमा, तपतप कठै यी जल बनी ।।२।।

थिए साना साना, टुकटुक हिडेका घर भरी।
रमेका ती प्यारा, सकल दिलले त्याे वरिपरी।।
हुँदा टाढा बाबा, हरपल अहाे त्याे छटपटी।
त्यहाँ मेराे काया, सकल नहुँदा रून्छन कति ।।३।।

थिए सारा प्यारा, मन र मुटुमा ती जन सबै।
बसेका ती हाँसी, मुसुमुसु परी झै खुसि सधै।।
तिनैका ती न्याना, शुभ बचन छन् भित्र दिलमा।
र लाखौं कष्टैमा, पनि हरघडी रम्छु मनमा।।४।।

यहाँकाे याे गर्मी, चिटचिट बगेकाे छ पसिना।
चटारो कामैकाे, डर छ कसरी पुग्छ सपना।।
घडीकाे काँटा झँ, टिकटिक सधै चल्छ दिन यी।
सहारा अाफ्नाे काे,छ बिरहि भयाे याे मन अति।।५।।

बिरानाे याे माटाे, रगत पसिनाले सब भिज्याे ।
कयाै अस्ताएछन् , सपुतहरू सारा खुसि बित्याे।।
सुनाैला ती अाशा,लतपत भएछन् अरबमा।
र यस्तै हाम्रा छन्, सुख दुख कथा याे अरबमा।।६।।

धन्यवाद।
यादव प्रसाद दुलाल “गाउँले”
इटहरी उपमहानगरपालिका
हाल युएइ

दिन बितेर सँन्ध्या ज,त्यस पछि निशा कति ।
दिन रात बिते कैंयौँ, सूर्य चन्द्र डुबे कति ।

वर्षा हिंउँद आएर, बितेका छन् तिनी पनि ।
नक्षत्र ग्रह तारा ती, देखिन्छन् पतनै पनि।

प्रतिविम्ब बिना विम्ब, जन्मदैन कसैगरी
विम्ब र प्रतिविम्ब त, छायाँ रूप दुवै थरी

प्रतिविम्ब भए जस्तो, विम्बको अनुमान छ
सकिदैन सदै गर्न, फरक हुन सक्तछ

साथि लिएर जाँदैनौँ, साथि थिएन आउँदा ,
केही बोकेर जाँदैनौँ, केही थिएन आउँदा ।

डेरामा नै बसेका छौ, फर्कनु घर पर्दछ,
फर्कँदा चाहिने केही बाटा खर्च नि पर्दछ ।

गरी जीवनमा कामै, केही आर्जनै गर्दछौँ ।
पुण्य र पाप जोखेर, जो बढी हात पार्दछौँ ।

सम्झना किन आउँछ
ंंंंंंंंंंंं
किम्मु काफल ऐसेलु, पाकी खल्लुक रूखमा ,
बयार बगर रातै, भरी हुनन् नि बोटमा ।

बेलौती गुलिया त्यता, कटहर यता उता,
हल्ली हल्ली झुलेका ती , ढीँकका रूखमा उता ।

झ्याक्रोमा झुण्डिएका ती, काँक्रा पाकेर बेसरी।
पाकेर कागती झर्छन् , पहेँलै बोट तेसरी।

डाँडा काँडा सवै लाई, हरिया फरिया तिनी ।
शिरमा लालुपातेले, सिउँदो रँगिए छनि ।

सेतै देखिन्छ पानीको, खोल्सो गड्केर झर्दछ ।
शक्तिशाली भएँ भन्दै, गर्जी हुंकार गर्दछ ।

सत्ताइस अगस्तैमा, रविबार ज पर्दछ
भूमण्डल पछाडी नै, जाने साइत जुर्दछ

दुई बजे दिवामा नै, परिवारजनैसित
पुगियो गौचरै स्थित वायुयान थलै तिर

सवैसँग विदाबादी, नमस्कार गरीवरी
पन्चमी पाउ सारेरै, पसियो द्वार भित्र नै

भूमण्डल पछाडिको यात्रा

कतार पुगियो राती, रातैमा लिइयो भिषा ।
बजार पुगियो राती ,सुतियो खाइयो त्यता ।

सन सत्र अगस्तैको, हो अठाइस तारिख ।
बिहानै उठियो जान, खानपिन भरी पेट ।

जहाज चढ्न जाँदा, क्यान्सिल भो प भन्दछ।
समुन्द्री उर्लँदो भल , ह्यूष्टन सम्म पुग्दछ ।

बाढीले घर गाडी र ,अन्न जल बगे सवै।
हजारौं नर नारी को, घरवार गुमे सवै।

ह्यूष्टन रनवे सम्म ,डुब्यो तलाउ नै बनी ।
पानी जहाज चल्छन् रे, रनवे तालमा पनि ।

ह्यूष्टन नखुलेसम्म, होटेल बस्न मागियो ।
घण्टा चौबीस ज्यादा त, भिषा नि चाहिने भयो ?

अटलान्टा उडी जान, जहाज ठिक्क नै भयो ।
पसियो त्यसमा भित्र , अमेरिका तिरै गयो ।

शिरोधार्य

ती लाखौँ लाख आशीष सुहृद सवबाट छ ।
आभार उसले सादर व्यक्त गर्दछ ।

शिरोधार्य ललाटैमा, सवको शुभकामना ।
सवै खुसी शुखी होऊँ, गर्दछ शान्ति कामना ।

मित्र विद्वान कानून्का, विदुषी न्याय मन्दिर ।
फूक शंख र घण्टा नै , सुनियोस् जगतै भर।

हिंसक जन्तु जस्ता ती, समर्थक उन्का पनि।
लगलग गरी काँपुन् , तिम्रो त्यो गर्जनै सुनी।

धन्यवाद मुरी मुरी गर्छ अर्पण अन्तमा।
शुभै सुनौ शुभै हेरौ यही गर्दछ कामना ।

जननी योगमायाकी उच्च देवगिरी शिर।
चन्द्र माथागडी पुष्प बधाई धेर नीलम !

विश्राम लेखनीलाई कसै नदिनु है तिमी।
औँला नचाउ की-बोर्डखन्याउ भाव पोखरी।

मुखाकृति

राम्रो भएर आकृति ,
मूर्खले गर्छ केर नै ?
हुन्छ त्याज्य अज्ञानी ,
त्यो फूल बास रहित झैँ ?

अष्टावक्र कुरूप भै,
ज्ञान विज्ञान पूर्ण नै ।
जनक पूजित ज्ञानी,
रूपले गर्छ के र नै ?

बिबाहका कुरा

नयाँ आयो कानून भन यसमा केकुन कुरा।
बिहेको के यस्मा थपिकन गएको छ त कुरा ।
विवाहा गर्नै हुन्न नपुगि दुवै बीस बरषै।
नमानी गर्नेको बदर नहुने वा बदर नै ?

विवाहा दर्ता नै हुन नसकने हुन्छ बुझ है।
कुनैले चाहेमा बदर हुन सक्ने पनि छ है ।
यसै बीच्मा जन्म्यो शिशु जतन गर्नै भनित है।
हुदैनन् आमाको सहमति बिना नै बदर नै ।
शिखरिणी छन्द

पीडितको हक

पीडित पनि न्याय त ,अवश्य पर्छ पाउन,
मौलिक हकमा राखी, गर्यौ धर्म असीमित।
दिँदैछन् आशिरै वाद,पीडित श्वर्गबाट नि,
शंकर ज्ञान ठूलो, न्याय दायक यो छनि।
अनुष्टुप छन्द ।

म वागमा फूल नयाँ फुलाउँछु
सङ्गीतमा राग नयाँ खुलाउँछु
मस्तिष्कमा काव्य कला तरङ्ग छ
तथापि मेरो मन यो भरङ्ग छ ।।

म भित्र यस्तो अटमट्ट स्नेह छ
त्यो स्नेह थाम्ने अझसम्म देह छ
नाचौं कि नाचौं सरीको उमङ्ग छ
तथापि मेरो मन यो भरङ्ग छ ।।
—होम सुवेदी

पूर्णिमा गुरु अाज त

आदि शिक्षक श्री देव शिवजी प्रभुको पनि ।
वारिस गुरु गर्दैछु , निहुरी वन्दना अनि !

थिइन् अर्धांगिनी एक , शिव शिष्या त पार्वती!
गुरुका अनेक शिष्य, शिष्याहरू कती कती !

गोसाइँ कुण्ड हाम्रै हो ,पार्वती शिव शिक्षक ।
थलो एकान्त सान्दार , माछो नै शिष्य रक्षक।

माछोको नाममा मत्स्य, आसन बन्न नै गयो,
त्यही आसन ऐले त, महत्व पूर्ण नै भयो !

योगदर्शन पूर्णै छ, हो प्रेक्षा जैन दर्शन !
कुण्डलिनी सुतेकी छन् , कुण्डलिया जगाउन !