दिंग्लाली कान्छो

तिमी हाँस्दा निको हुन्थ्यो म भित्रको घाऊ
दिन रातै मन लाग्थ्यो समाउन पाऊ

यस्तो मिठो कुन रोग सारिदियौ तिमीले

माया फूल्ने बूट्टो खोज्दा घारिदियौ तिमीले

एक दुई गर्दा गर्दै सयौं फूल दिएर

अधकल्चो जिन्दगी नै खारिदियौ तिमीले

सुवासको महकले भरिएको पिरती

बोकीरहूँ जस्तो लाग्ने भारिदियौ तिमीले

हार जित जिन्दगीमा सिकाउंदै मलाई

जित्दा जित्दै खुशी पार्न हारिदियौ तिमीले

उकाली र ओरालीमा हांसी हांसी हिंडेर

जंघारमा सजिलै नै तारिदियौ तिमीले

हेर्दा हेर्दै तिम्रो यौवन दिन दिनै ह्रास भयो
लाग्छ मलाई प्रकृतिको सम्पत्ति नै नाश भयो

दौंतरीमा व्यर्थै मलाई झुटो माया बाँडी दियौ
आजसम्म बाँच्नु पर्ने जिन्दगीलाई आश भयो

मेरो मन्की रानी हौ
माया बाड्ने खानी हौ

मेरो मन सिंचने
वर्षा याम्को पानी हौ

गजल

—– दिंग्लाली कान्छो

तिम्रा आँखा बाट संधै झरेको म मान्छे
पल-पल जिन्दगीमा मरेको म मान्छे

आफ्नो मुटु रित्तो पारि दिएको थें मैले
विधाताले सिङ्गै भाग्य हरेको म मान्छे

रुखबाट पात झरे सरह नै फाल्यौ
तिम्रो मन बाट अन्तै सरेको म मान्छे

सम्झुं बिर्सुं भन्दै आज पर्खनु भो खालि
अनगिन्ति दोधारमा परेको म मान्छे

कुनै दिन आफ्नो ठान्ने सपना त्यो बोकी
मुटु फोरी दोबाटोमा छरेको म मान्छे

गजल

—– दिंग्लाली कान्छो

मरेको म रात तिमी नरुनु
जांदैन त्यो जात तिमी नरुनु

लड्या हैन वृक्ष दिने छहारी
झरेको हो पात तिमी नरुनु

बेहोशीमा थियौ जति पहिले
घटाएर मात तिमी नरुनु

कोपिलामा फूल देख्या बखत
लगाएर बात तिमी नरुनु

नहुँदामा साथ एक्लो हुँदैन
समाएर घात तिमी नरुनु

दौरा सुरुवाल लाईन्छ के नै बिग्रेला र !
सिंगै चन्द्र सूर्य चाईन्छ के नै बिग्रेला र !

धारो आँगनमा ल्याएर कति बिकाश भो ?
उही पँधेरामा धाईन्छ के नै बिग्रेला र !

गजल

—– दिंग्लाली कान्छो

मेरो बेहालमा रमाऊ तिमी नै
नाम बदनाम कमाऊ तिमी नै

तिम्रै कारणले बेहाल भएँ म
डेरा अन्यत्र नै जमाऊ तिमी नै

यात्रा म संगको लागेर ढिलो की
द्रुत गति भेटे समाऊ तिमी नै

मैले मागेका ति कोमल हात चैं
आज अरुलाई थमाऊ तिमी नै

हार्नु परे मैले जीवन हार्ने हो
जीत केवल न गमाऊ तिमी नै

के नै थियो हिँजो मन पराउनु किन ?
हिंड भन्दा हिँजो चाहिं डराउनु किन ?

संधै भेट हुँदा कुनै मतलब छैन
सपनीमा झस्के पछि कराउनु किन ?

पराईको मन भित्र डेरा सरे पछि
पाप लाग्ला चोखो मन चराउनु किन ?

पर्खी बस्दा चौतारीमा आसै मरि गयो
एक्लै बसी कल्पनामा हराउनु किन ?

पछुतोमा बाँकी दिन बिताउनु पर्ला
डुली हिड्ने होडबाजी गराउनु किन ?

बिराटनगर – ४, नेपाल

चर्किन्छ मुटु यी आमा मेरी रोएको देखेर
किन हो कुन्नि सन्तान सबै सोएको देखेर

उठ न उठ ए मेरा दाजु पुछौँ न त्यो आँशु
बल्दछ आगो अरुले आमा छोएको देखेर

कस्तो दिन आयो आज जस्ले पनि ढाँट्ने गर्छ
आमा रुँदा आज भोलि मेरो छाती फाट्ने गर्छ

माया गर्छु भन्नेहरू जब लागे टाढा हुँदै
विदेशीले राष्ट्रियता डलरमा साट्ने गर्छ

लट्ठै पार्यो साँच्चै तिम्रो आँखा कर्काइले
ज्यानै फाल्ने मोह बढ्यो जिउ मर्काइले

किन होला यस्तो जादु गर्छौ आजकाल
गा’को भए बेशै हुन्थ्यो मार्यो फर्काइले

गजल ( वर्तमान परिवेशलाई )
— दिंग्लाली कान्छो

मेरो देश राम्रो बनि देशवासी बाँच्नु पर्छ
सुख दु:ख सबै बाँडी हामी साथै नांच्नु पर्छ

घर रहे सबै जात अट्छ होला यसै भित्र
फोर्छु भन्ने लाई आजै हात खुट्टा भांच्नु पर्छ

छेपाराको रंग जस्तै बोलि संधै फेरिनेको
राष्ट्रीयता छ की छैन कसी घोटी जाँच्नु पर्छ

पराईको आँखा हाली आमा चुस्ने हरुलाई
एक दिन ठिक पार्न बल बुद्धि साँच्नु पर्छ

हल्लिएको भित्तो थाम टाल टुल पारिकन
मनै देखि आफ्नो भए सारा मिलि खांच्नु पर्छ

** [ खांच्नु = माया गर्नु , चुम्नु ]

— बिराटनगर – ४, नेपाल

हाँसी हाँसी माया जाल कति छिटो बुन्छ्यौ तिमी
ओठ टोकी हेरिदिँदा मेरो मन छुन्छ्यौ तिमी

तिम्रो साथ पाएँ भनें धेरै खुशी हुन्थें होला
माया रुपी जेल भित्र कति मीठो थुन्छ्यौ तिमी

मेरो माया भन्दा ठूलो जात केही हैन हजुर
मन मिल्यो भने जुनै बात केही हैन हजुर

नून दिन्छु सुन दिन्छु तिम्रो लागि सारा जोवन
ज्यान दिन राजी भा’छु हात केही हैन हजुर

फूलको थुँगा टिपेर तिमी शिरमा सजाऊ
बैंशालु मन भाकेर माया दिलमा रमाऊ ।

चन्द्रमा जस्तो उज्यालो मुख आउँछ झल्झली
रातमा तिमी सपनी हुँदा पसिना खल्खली ।

हिजो अस्ति जस्तो लाग्छ चार नजर दुई भा’को
यता उता हिँड्दा डुल्दा माया रहर गरी ला’को

माया बस्यो थाहै नभै हुन्न कहिल्यै टाढा अब
सँगै बाँच्ने सँगै मर्ने भन्दै मन्दिर हामी धा’को

किन – किन उनकै यादले बहकाउँछ मलाई
अँध्यारो मै उनको तस्बिर टहकाउँछ मलाई

थोरै दिनको यात्रा थियो सँगै हिँड्ने मौका पायौँ
ती क्षणहरू बिर्सुँ भन्दा झकझकाउँछ मलाई

मलाई एउटा प्रश्नले संधै सताई रहन्छ …..
त्यो हो —-
” मेरो जिम्मेवारी के हो ? ”
मलाई यो पनि थाहा छ
मेरो पेशा वा जागिरले
म एउटा शिक्षक हुँ
तिनै सानानानीहरू वा
युवा-युवतीदेखि अधबैंसे

नजरले जब एक चुस्को लगाएको थियो
खप्न नसकेर
मुटुको धड्कन बढ्न थाल्यो
रगत उम्लन थाल्यो
अङ्ग-अङ्ग रसाउन थाले ।