तुलाधर विश्वकर्मा

भो मलाई हिरा मोती चाहिदैन
खोसेको चोली–धोती चाहिदैन ।।

पिउँदिनँ म बदनाम गर्नेलाई गर्न देऊ,
मन सपार्ने ओखती चाहिदैन ।।

म​लाई हिरो ब​नाउने नि उनी हुन
म​लाई जिरो ब​नाउने नि उनी हुन
भुपु मायालुको कुरा सुनाएर​
म​लाई रातोपीरो ब​नाउने नि उनी हुन ॥

कहिले घाम​ कहिले शित्त​ल​ खोजिन्छ​
स​धै सुन​ कहिलेकाहि पित्त​ल​ खोजिन्छ​
हात्ती पाले भ​न्नु त​ बेकार​ र​हेछ​,
शिकार​ खेल्न​लाई त​ चित्त​ल​ खोजिन्छ​ ॥

हुने जति आफ्ना मान्ने मान्छे मान्छे होइनन्
नहुने सब पराई ठान्ने मान्छे मान्छे होइनन्

दुःख पर्दा आफ्ना जति खोजी गुहार्दै हिड्ने,
सुखमा खास खास छान्ने मान्छे मान्छे होइनन्

मुक्तक
विद्वान, धनी जे भएपनि मान्छे सानो बन्नुपर्छ
खाली भकारी हुनुभन्दा भरीलो मानो बन्नुपर्छ
खुकुरी त चोट मात्रै दिने न हो,
चोट चाख्न खुकुरी होइन अचानो बन्नुपर्छ ।

# जानकी ३ (बाँके)

फ​लाम​ कसी लाएर सुन​ हुँदैन​
तारा मोटाएर​ जून​ हुँदैन​
कर्कश​ आवाज​ त​ आवाज​ नै हो;
त्यो कहिल्यै नि मीठो धुन​ हुँदैन​ ।

मानवताहीन शहरको भव्य महलमा
मान्छेहरुको घुइँचो छ
कोही आउने
कोही जानेक्रम
अनि
खानेक्रम चलिरहन्छ ।

हामी मान्छे भुलक्कड छौं मर्छौ भन्ने सोच्दैनौ
चढे शिखर कहिल्यै बेशी झर्छौ भन्ने सोच्दैनौ

विश्वासघाती, पथभ्रष्ट देखिन्छन् अरु सबै,
तर आफू त्यई समूहमा पर्छौ भन्ने सौच्दनौं

रेसमी कपालले भुतुक्कै पार्यो
पुष्ट जीउडालले भुतुक्कै पार्यो

लुकी बसेँ उनी आउने बाटोमा,
मृगझै चालले भुतुक्कै पार्यो

कति भयो यहाँ आ’को स्वर्गबाट झरी ।
बास काँ’छ नाम के हो भन्देऊ न सुन्दरी ।।

चन्द्रमा नै मुहारमा टाँसेजस्तो छ नि
धरतीमा नै माया प्रीति गाँसेजस्तो छ नि
आऊ न बसौ बात मारौ पारी वनकी चरी
बास काँ’छ नाम के हो भन्देऊ न सुन्दरी ।।

मान्छे मान्छे बीचमा लडाउनेका दिन छन् ।
आफू अघाई बाँकी सडाउनेका दिन छन् ।।

हात जोडेर माग्दै रोइ नकराऊन किन,
ढुङ्गे–मूर्तिलाई भेटी चढाउनेका दिन छन् ।।

जानून या नजानून मतलब छैन कसैलाई,
विद्वान कहलिई पाठ पढाउनेका दिन छन् ।।

मोहजालमा फसाई पारेर मन्त्रमुग्ध,
दाजु–भाई ठगी अंश बढाउनेका दिन छन् ।।

आफ्नो जति राम्रो भएनि थाह छैन,
अर्कैकोमा आँखा गडाउनेका दिन छन् ।।

– खजुराखुर्द १ (बाँके), नेपालगन्ज

आज नभए भोलिको के अर्थ ?
तुना नभए चोलीको के अर्थ ?

बाजा घन्काउँदै जन्ती आए नि,
दुलही हराइन् डोलीको के अर्थ ?

बोलूँभन्दा सकिनँ नि मनको बह फुकाएर ।
खाली हात फर्किए नि ठाडो शिर झुकाएर ।।

आँधी हुरी चलिराछ किन कुन्नि कता कता,
ढाट्नुको त अर्थै छैन वास्तवकिता लुकाएर ।।

भन्दिनँ म थाकिसकेँ बस्न देऊ काखैमा ।
दिन्छयौ भने बास देऊ, गाजलु ती आँखैमा ।।

हराएको मान्छे म त आफै खोज्छु भेटिन्छुु
लाग्छ डर तिमलाई नपाई आफैभित्र मेटिन्छु
भन्दिनँ म थकाई मार्छु पारी त्यो पाखैमा
दिन्छयौ भने बास देऊ, गाजलु ती आँखैमा ।।

आज नभए भोलिको के अर्थ ।
तुना नभाको चोलीको के अर्थ ।।

बाजा घन्काउँदै जन्ती आएनि
दुलही हराईन् डोलीको के अर्थ ।।

पानी पर्दा नि कलकल नबग्ने,
सुख्खा बगर–खोलीको के अर्थ ।।

तन सुन्दर, मन पापी भएपछि,
रंग, अबिर– होलीको के अर्थ ।।

माग्दै हिड्ने हालमा छ तुलाधर,
भिक्षा अनुरोध–झोलीको के अर्थ ।।

– खजुराखुर्द १ बाँके, नेपालगन्ज

आफैलाई नियालेर हेर्छु
कहिले हात छाम्छु आफ्नै आफैले
कहिले खुट्टा छाम्छु आफ्नै आफैले
तर
उत्तर केही भेटाउदिन
आखिर,
म को हुँ ?

आफ्नै नाम अगाडि लेखाउन खोज्छन्
आफ्नै हात अगाडि सेकाउन खोज्छन्
कस्तो अचम्म हुँदैछ दुनिया,
लुकाउने चिज पनि देखाउन खोज्छन् ।
– खजुराखुर्द १ बाँके, नेपालगन्ज

गजल

पहाड उठेर आयो उसलाई गाली गर्न ।
मधेश जुटेर आयो उसलाई गाली गर्न ।।

उ बद्मास भई नितान्त स्वार्थी बनिदिँदा,
असिना फुटेर आयो, उसलाई गाली गर्न ।।

जात–धर्मको खोल ओढी भाई फुटाउन खोज्दा,
तारा नि टुटेर आयो उसलाई गाली गर्न ।।

अन्धभक्त भई कालोलाई सेतो भनिदिँदा,
साँढे नि छुटेर आयो उसलाई गाली गर्न ।।

– खजुराखुर्द १ बाँके, नेपालगन्ज