Buddhi Moktan

जति गरौँ यो देश-लाई, सेवा हाम्रै हो
जस्तो गर्यौ त्यस्तै फल्छ मेवा हाम्रै हो

रम्नु पर्छ जम्नु पर्छ आफ्नै आँगनमा
दिए आँगन प्रकृतिले फेवा हाम्रै हो

हिजैका कहानी सोची बसेछौ
नलेखी दिलैमा पोखी बसेछौ

बितेरै जवानी त्यसै गलेथ्यो
नबल्ने अगुल्टा ठोसी बसेछौ

जुरेको घराना ठाडै नकार्दा
अभागी निधार भो ठोकी बसेछौ

दिएका हजारौ बाचा गुमाइ
नभेट्दा गृहस्थी रोकी बसेछौ

नलेखी नमर्ने भन्दै कहानी
परेली भिजेका छोपी बसेछौ

छन्द -बिपन्ची
[पोस्टराज चापागाइ ]
३ मा अर्ध र ६ बिश्राम

ढुक्क भए हुन्छ हजुर, तन जलेको छैन
हाँसो खुशी भित्रै छु म, मन जलेको छैन ।

हिजो अस्ती दु:ख पोखे,तन्मन् जल्यो भनी
सम्झ्यौ होला उजाड् तर, बन जलेको छैन ।

बिजुली चम्किदा
आकाश गर्जिदा
धर्ती थर्किदा
चैत्र र बैसाखे बताससगै,
बिस्तारै तातेको धर्तीमा !

चौबन्दी चोली साडीमा छौ कि ?
मायालु तिमी माडीमा छौ कि ?

देखिन आज हिड्-डुल तिम्रो,
चढेर जाँदै गाडीमा छौ कि !

हिजो अस्ति,
चतुर्दसीको भोलिपल्ट,
वा
परेवाको अघिल्लो दिन,
भनौ
शरीर रङ्गिन भएको दिन

अनुप्रस्थ या अनुदैध्य
अनुराग या बैराग,
कस्तो तरङ्गबाट
सुरु गरुँ,
आजका
यी रङ्गीन होलीहरू…. ?

जे जे ल्याएँ मुग्लान्बाट गोटी स्वीकार !
ढुङ्गै ल्याएँ भने पनि मोती स्वीकार !

तिम्रो मन्को भित्री कुरा जाने भने मान्छौ कि त !
एक्ली रैछौ साथ दिन ताने भने मान्छौ कि त !

छ चिसो मौसम ताप तिम्रै
लुटिन्छु लुटुक्क काख तिम्रै

पगाल्ने शक्ति कि गले आँफै
अदृश्य अगेना राप तिम्रै

क्रान्तिकै बाटोमा उठौ है साथी !
जन्मेकै माटोमा उठौ है साथी !

मेटेका छैनन हिजोका रगत्,
रगत्कै टाटोमा उठौ है साथी !

कुम्लो ठीक पार
लट्ठी ठीक पार
भुराभुरीहरू तयार हौ
दौरा छुट्यो कि
चौबन्धी छुट्छ कि
हस्याङ्फस्याङ गर्नु छैन

प्रतिक्रान्ति गर्नलाई, जन क्रान्ति कस्तो गर्ने ?
छ कि अझै अरु पनि, भन क्रान्ति कस्तो गर्ने ?

‘जस्को जोत उस्को पोत’ भन्ने नारा कुर्ली हिँड्दा
बाँझै भयो बारी यता, खन क्रान्ति कस्तो गर्ने ?
छ कि अझै अरु पनि, भन क्रान्ति कस्तो गर्ने ?

गीत लेख्छु, गजल लेख्छु गोर्खे साँहिला हैन म त
ब्यथा आफ्नै पोखे पनि ब्याकुल माइला हैन म त

साहित्यले नभरिने सधैं रित्तो झोली भिरदा [भिर्दा ]
कथा भए बैरागीको तर काइँला हैन म त

सम्झेर मुख रसायो मेरो
जिब्राले पानी खसायो मेरो

रसबरी जस्तै जवानी रुप
त्यसैमा प्रीत बसायो मेरो

भाइटीका लाउने मौका चुकायौ कि मेरी दिदी!
सयपत्री फूलको माला सुकायौ कि मेरी दिदी !

सम्झी सम्झी बाटो हेर्दा भाइ आउन ढिला हुँदा
बाहिर हाँसोभित्र पीडा लुकायौ कि मेरी दिदी !

शरदको भाइटीकामा आउछु भन्थ्यौ
निम्ताको पत्र लेख्दैछु आज
दाजुभाइ सबै मुग्लानी तर
सयपत्री फूलमै देख्दैछु आज

घुम्टो खोली बस तिमी सिन्दुर भर्न आउँदैछु म
सजिएको आँगनीमा डोली बोकी ल्याउँदैछु म

तिमी चढ डोलीमाथि बाँकी जीवन हाम्रै नै हो
चकमन्न धर्ती आकाश मिलन त्यो राम्रै भयो
खुशी भर अब तिमी डम्फु सेलो गाउँदैछु म
भुलाई उजाड बसन्तले हरियाली छाउँदैछु म

पीर पर्‍यो घर मेरो लडायो कि भुइचालोले
आगो बली हेर्दा हेर्दै डडायो कि भुइचालोले

स्याहार् त्यसै नपुग् थियो प्रदेश आफू लागेपछि
भासिएको खम्बा झनै, गढायो कि भुइचालोले

हाँस्ने पनि तिमी सँगै रुने पनि तिमीसँगै
बग्दा आँशु थापी हात धुने पनि तिमीसँगै

हात दिई साथ लिई पुग्दा मैले प्रगतिमा
धर्ती टेकी चन्द्रमा त्यो छुने पनि तिमीसँगै