HomSuvedi

अग्लो हिमाल हाम्रो यो देशमै सुहाओस्
चिसो बतास जस्तो माया त्यहाँ सुसाओस्
पारै नपाइने छन् यात्रै हिंडेर आओस्
यो निन्दगी नदी झैं गन्तव्य भेट्न धाओस् ।।

इच्छाहरु अनेकौं बासी हुँनै नपाऊन्
नारी कतै नजाऊन् लोग्ने फिरेर आऊन्
मौका छ न्याउलीले यो प्रेम गीत गाओस्
यो निन्दगी नदी झैं गन्तव्य भेट्न धाओस् ।।
होम सुवेदी

म यो धर्तीलाई मन वचनले पूजन गरूँ
र धर्ती मातामै जीवन सब यो अर्पण गरूँ
यसै धर्तीभित्रै श्रम र पसिना नित्य म छरूँ
म माटोमा बाचूँ अनि यही धराभित्र म मरूँ ।
होम सुवेदी

स्रष्टाका यस क्षेत्रभित्र अरु झैं कर्तव्यका रास छन्
यिन्का सिर्जनशील हातभरि नै देवत्वका वास छन्
जैले सिर्जन गर्दछन् सृजनमा वाणी भई पस्तछिन्
बोलीभित्र लुकी लुकी सरस्वती आधार भै बस्तछिन् ।।

भाषामा मृदुरत्न उम्रन सकून् यो भाव छर्र्दैछु म
वाणी सागर हो तथापि त्यसमा छामेर तर्दैछु म
त्यो सारै गहिरो र दुस्तर बुझी आफैं बने आहत
वाणीभित्र बसेर साधन विना बन्दैछु हास्यास्पद ।।
होम सुवेदी

हेरी अघाइन्न भने भने झैं हुँदै थियो आफू कतै भुलेझैं
सौन्दर्यले मोहित नै गरायो बेनी पुगेको तब याद आयो ।।

लागें उकालो जब खाँचबाट आयो कताबाट मभित्र आँट
देखी हिमाच्छादित ठाँटबाँट, स्वर्गै पुगेको तब हुन्छ छाँट ।

अनेकौं सर्पले बेर्छन् अनेकौं व्याधीले घेर्छन्
यहाँ शान्ति विनै मान्छे अकालैमा परी मर्छन्
तिमी छाडी गयौ टाडा डराएको छु हे आमा
छ त्यो भारा कहाँ तिर्नु हराएको छु हे आमा ।।

सधैं पीडा सधैं टन्टा सहन्थ्यौ मेरी हे आमा
पीडाका तीब्र खोलामा बहन्थ्यौ मेरी हे आमा
कता पोखूँ कता छोपूँ अझै धेरै दुखेसा छन्
हजारौं दर्दको पीडा सहन्थ्यौ मेरी हे आमा ।।

विधाता छन्द याे रोजी सबैले गीत यो गाअाैं
उता खोजेर के मिल्छन् नखोजी देवता पाअाै‌ं
सुनाई सक्नु के हामी स्वयंलाई लखेट्तै छौं
स्वयं भित्रै बरु खोजे मनैमा देवता भेट्छौं ।।

सजाएका सबै मूर्ति यहाँ हामीहरु पुज्छौं
उता यो स्वार्थमा पर्दै यता हामीहरु जुध्छौं
वृथा यो जिन्दगानीमा पराइको गला रेट्छौं
स्वयं भित्रै बरु खोजे मनैमा देवता भेट्छौं
होम सुवेदी

अाशै छाडें अब मुलुकमा हुन्छ केही भनेर
खै के बाँचौं नरपशुहरुबाट बाेक्सी बनेर

पापी मान्छेसँग कति झुकौं बढ्छ उल्टै निरासा
राधा रुन्छिन् वरपर सयौं कृष्ण हेर्छन् तमासा ।।

फोन आउने बित्तिकै शम्भुजीले बडो हडबडाएर भान्सातिर पस्न लागेकी पत्नीलाई कराए “ए सर्मु, लौ है नभेटिने पो हो कि जस्तो लाग्यो । लु छिटो जाऊँ हिँड चाँडो । घाट लाने कुरा पो आइसक्यो । लौ चाँडै गर ।”

यसरी ससुरालीबाट फोन आएर सर्मिलाका आफन्त बितेको कुरा सुनाए । सर्मिलाले आफ्नी काकी राती नै बितिछिन् भन्ने कुरा बुझिहालिन् । अलिकति सुँक्सुँकाइन् र हस्याङ्फस्याङ् गर्दै एेनाका अघि बसिन् ।

“लु हेर कस्तो होला । त्यो लक्मे पाउडर ल्याइदिनु भनेको कति भो कुनै वास्ता नै छैन । उनीहरुलाई जसरी हिने पनि भैहाल्छ के छ र !” गुनासो गरिन् ।

“नकराऊ, अहिले चाँडो गर” शम्भुजी मोटरसाइकल निकाल्दै कराए ।

कहिले देशको कुनाकाप्चातिर पैरो बाढी, अनिकाल, महामारी, भोकमरी सुख्खाका समस्या पर्छन् । कहिले सर्पको बिगबिगी पर्छ, कहिले भने हात्तीहरु आएर जनतालाई आतङ्कित पार्दछन् । कहिले बर्डफ्ल्यू, कहिले इन्सेफलाइटिस, कहिले हैंजा, कहिले जन्डिस, कहिले के त कहिले के । रोग, महामारी आदिको आतङ्क सधैं उठिरहन्छ देशभरि । एउटा न एउटा समस्याले देशका अप्ठेरो पारिरहेको हुन्छ ।… Read More »अासनग्रहण र भासनको आतङ्क

अहिलेको वेवको दुनियाँमा धेरै कुराहरू पछि परेर गए । त्यसरी पछि परेका कुराहरुमा साहित्यको स्थान पहिलोमा छ । दुनियाँलाई अहिले हाताहाती र तातो तातो कुराहरुको खानी छ साहित्यका लागि भने यो समय बडो बेइमानी छ । कोही साहित्य पढ्दैन । साहित्यको कुरा परैजाओस् पाठ्यक्रम पनि आजको विद्यार्थीले पढ्दैन, भेटे चोर्छ नभेटे फार्छ । उसलाई मोबाइल र नेट भए भयो । कुनामा पस्यो र कुनामा पसेका अर्कोसँग च्याटको खेती गर्यो । बस यति छ । जय होस् यस इन्टरनेटका युगको । मानवसमाजलाई सपार्न आएको यस नेटको दुनियाँमा मानिस समाज भत्कँदै गएको जस्तो मलाई लाग्छ । मेरो गल्ती हो भने उसैले जानोस्, मावन समाज भोलि कता जाला यो पनि उसैले जानोस् र उसैका हिमायतीले जानून् म के भन्न सक्छु र उसैको बुइ चढेको छु म समेत । धेरै उसको वदनाम नगरूँ ।

त्यस टोलछिमेकमा हर्कबहादुरले पनि उनलाई डेरा दिन इन्कार गरे, लालबहादुरले पनि । धर्मनाथ र रामप्रसादले पनि उनलाई डेरा दिएनन् । कारण अर्को केही थिएन—उनका लालाबालाको लस्करबाहेक । सरुवा भएर त्यस साना सहरमा आएपछि उनलाई पहिलो समस्या नै डेरा खोज्नमा उठ्यो । डेराका लागि झूट बोलून् त भोलि भेद खुलिहाल्छ । यथार्थ बताउन् त पर्यो आपत । शान्ता आमैको घरमा पनि उनले डेराको समस्या बिसाउने निधो गरेर शान्ता आमैको घरमा पसे ।

जोड घटाउ मिलाऊँ भन्छु मिलाउनै सकिएन
आफ्नो भाग्य सिलाऊँ भन्छु सिलाउँनै सकिएन ।

देशै भरी सीमानामा खाडलहरु परिसके
खाल्डाखुल्डी मिलाऊँ भन्छु मिलाउनै सकिएन ।

खेर गयो देशबाट सञ्जीवनी सुधा बगी
एक थोपो पिलाऊँ भन्छु पिलाउनै सकिएन ।

जतासुकै रोग व्याधी चारैतिर बढेको छ
देशको ढाड चिलाऊँ भन्छु चिलाउनै सकिएन ।

तीन चौथाई जिन्दगी यो यसै उसै बितिसक्यो
यो माटैमा बिलाऊँ भन्छु बिलाउनै सकिएन ।

समाप्त

नजानी नजानी भयो भूल अाझ
त्यसैको दुलामा छिरेको छु आज ।।

म आफू भने लौ बडो ढुक्कमा छु
तिमीलाई ज्यादै पिरेको छु आज ।।

कुरा अलिक हाँस उठ्तो हुन सक्ला । तर हाँसो उठ्तो भए पनि कुरा यथार्थै हो । त्यसै यथार्थ कुराबाट म यहाँका कुरा थाल्छु । केही वर्ष अघिको कुरा हो । मेरो चिनाजानीका मित्र जसलाई म अहिलेसम्म पनि दाजु भन्छु उहाँबाट मलाई फोन आयो । मैले उहाँको फोन उठाएँ । उताबाट कुरा आए— ‘भाइ, तपाईंले प्रधान सम्पादकका रुपमा बसिदिनुपर्ने भो, भ्याउदिनँ भन्न पाउनुहुन्न है ।”
“के छाप्न लाग्नु भो दाइ ?’

शार्दूलविक्रीडितः
मैले जीवनमा अनेक सपना देखेर के हुन्छ र
तिम्रो दृष्टि विना असङ्ख्य कविता लेखेर के हुन्छ र
वीणा पुस्तक धारिणी हजुरकै त्यो एक आधार छ
तिम्रा शुभ्र पवित्र ती चरणमा मेरो नमस्कार छ ।।

मन्दाक्रान्ताः
माता तिम्रो स्मरण नगरी फेरि के लेख्न सक्थें
तिम्रो छाया नजिक नभए पाउ के टेक्न सक्थें
आऊ आऊ हृदयबिचमा बास गर्दै रमाऊ
नौला नौला सृजन म गरुँ हात मेरा समाऊ ।।

शिखरिणीः
म भाषामा नौला सृजन अझ गर्थें कि कसिला
कृपा पाए माता सृजन हुन सक्थे कि रसिला
न छन् शैली मेरा चमक र कलायुक्त सुकिला
कृपा पाए माता सृजन हुन सक्थे गहकिला ।।
होम सुवेदी

महाकवि,
तपाईंलाई हार्दिक नमन र सम्मान छ
पाल्नुहोस् कविताको खेतीमा यहाँलाई स्वागत छ
तपाईंको स्वागतमा आज म तयार हुन्छु
आउनोस् महाकविज्यू म तपाईंका चरण छुन्छु ।।

कुनै बेला आगो रवि किन उगेल्थ्यौ पलपल
यहाँ मान्छे बन्थे अतुल पसिनाले खलखल
यता मानौं तिम्रा किरण पनि छन् शित लहर
कुनै बेला यस्तो किन नियम गर्छौ ढलपल ।।

कता भाग्यो न्यानो प्रतिपल हरायौ अब किन
यता हुस्सू देखी थरहर डरायौ अब किन
कुनै बेला आगो सरह तिमी लाग्थ्यौ छिन छिन
कडा हुस्सू देखी मलिन हुन लाग्यौ अब किन ।।

कता लाग्यौ अहिले भूवन सब गर्थ्यौ त दहन
कि भाग्यौ हुस्सूको कहर नसकी ठण्डी सहन
यसै बेला चाँडै अजब रुपमा आउनु प-यो
डसेको देखेनौ सितलहरले झन् अति ग-यो ।।

जहाँ जहााँ पुगे पनि मेराे मन किन रुन्छ
नरोऊँ भन्दा भन्दै फेरि राेऊँ राेऊँ किन हुन्छ ?
जहाँ जहाँ……………….

कतै छैन मनकाे भारी बिसाउने ठाउँ किन यहाँ
त्यो भारीलाई बिसाउन मैले जानु अब कहाँ
जता गयाे उतै उतै मन अमिलाे यसै हुन्छ
नरोऊँ भन्दा भन्दै फेरि राेऊँ राेऊँ किन हुन्छ ?
जहाँ जहाँ……………….

बाचा बन्धन बिर्सिएर तिमी डाँडा काटी गयाै
हिजाे सम्म मेरै थियौ अाज तिमी कस्का भयाौ
उत्तर पाउने हैन तर साेध्न मन किन हुन्छ
नरोऊँ भन्दा भन्दै फेरि राेऊँ राेऊँ किन हुन्छ ?
जहाँ जहाँ……………….

स्वदेशभित्र लाख छन् यहाँ वनौषधीहरु
स्वदेशभित्र लाख छन् यहाँ महौषधीहरु
पलाँस छन् गुराँस छन् र आँप चाँप आरु छन्
इलामको उचाइमा प्रसिद्ध देवदारु छन् ।।१।।

यहाँ छ शुद्ध जिन्दगी भनेर यो जनाउँछु
निवास शान्तिको कुटी यतै कतै बनाउँछु
अजस्र सिर्जनाहरु बगाउँदै बगाउँदै
दशैं तिहारको खुसी यतै कतै मनाउँछु ।।२।।

तिन थरीका मेरा तिन मुक्तकहरुः

एकः जाडाे
कठै मेराे देशलाई अहिले जाडो लागेकाे छ
मानाै‌ मजाले माउकाे फाँचो चुस्ने कुनै पाडाे लागेकाे छ
सधै‌ंकाे सिधा ठानिएकाे जिन्दगीकाे बाटाे पनि
अहिलेकाे जाडाेमा उकालाे ठाडाे लागेकाे छ ।

दुईः पुष

सबै भन्थे पुस भनेकाे फासफुस
घाम पनि छिनमै भासभुस
रामरी सास फेरेर बाेल्न पनि सकिन्न याे पुसमा
जति बाेलिन्छ मात्र खासखुस ।।

तीनः सरकार

सरकार हाे साथीहाे यसलाई बढी नहकार
जनताहरु पनि मन्त्रीहरुमाथि घृणा बढी नखकार
मन्त्रीजीहरु भाेलि के हाे के हाेला कसाे हाेला
यसैले जति सक्छौ अहिले नै डकार ।।