सहरमा जोडिएका घर भए भने एक घरकाले अर्को घरका धेरै कुराहरू नचाहेरै पनि थाहा पाउँछ । यस्तै थियो प्रकाशको घर पनि । उनको घर र छिमेकीको घरका बीच पाँच फुटको दूरी मात्र थियो । कतिपय उताको कुरा यताकाले सुन्दथे अनि यताकाले उताको पनि । यिनै जोडी घरमध्येको एक घर हो प्रकाशको ।
आधा दिनको बिदा परेको भए पनि अफिसबाट आज निकै गलेर आए प्रकाश । यसैले माथिल्लो तलको बरन्डामा गएर बाहिरतिर आराम कुर्सीमा बसेर आराम गर्न थाले । उनलाई भित्रबाट चिया आयो, खाजा पनि आयो ।
केही वर्ष यता नेपालमा पुरस्कार नामक दुवाली थापेर लेखक रुपी माछोलाई बल्छीमा पार्ने चलनको जोडदार ढङ्गले विकास भएको छ । यस अवधिलाई पुरस्कार थाप्ने कामको स्वर्णीम कालभन्दा पनि बढी हुँदैन । कुनै बेला एउटा बबुरो मदन पुस्कार मात्र थियो नेपालभरि । त्यसको इजत बेग्लै थियो । आज त्यसलाई लफन्ड्याउने खालका घागघाग पुरस्कारहरू देशभरि छरपट्ट उम्रिएका छन् । करोडिमलहरूले उमारेका छन् । पुरस्कारको पिण्ड बटारेर लेखकहरूको तर्पन पानी र सराद्धे गर्न बसको यी लोट्टोका संस्थापकहरू मानौं भारतको गयाका लम्बरी पण्डाहरू हुन् जसले लेखकको पिण्डपानी गर्छन् र आफ्नो भित्री अदृश्य स्वार्थ सिद्ध गर्न धामा गरिरहेका हुन्छन् ।
मेरा जन्मघरको बाहिर सिकुवामा एउटा पुरानो काठको खाट अँझै पनि छ । त्यस खाटबाट सुतेर हेर्दा पश्चिमतिर पारिपट्टि निघुरादिको डाँडो र उत्तरतिर थेचुम्बू गाउँको अस्पष्ट दृश्य मेरा आँखामा पर्ने गर्दछ । खाटबाट अलिकति निहुरिएर हेर्दा पाथीभरा माताको मन्दिर भएको डाँडाको दृश्य टढ्कारै आँखामा आउँछ । पिताजी त्यसै खाटमा खाँडीको बर्को ओढेर बस्नुहुन्थ्यो ।
खोलूँ कि मनका कुरा तिमीसँगै एकान्तमा गैकन
लेखूँ कि अनुहार हेरी कविता क्वै शिल्पी झैं भैकन
बोलूँ कि तिमीलाई भित्र मुटुको माया र चोखो प्रित
गाऊँ गोधुलीका अनेक अधुरा मेरै बितेका गित ।।
जान्थेें जङ्गल हेर्न गाई म कुनै ग्वाला सरी थें जब
उस्तै दौंतरी थे किशोर वयको केटै हुँदो हुँ तब ।
मेरा चञ्चलता अनेक थरी थे पाठै सरी खेल्दथें
प्यारो बालककालको क्षण थियो लाडे भई बोल्दथें ।।
आमाका मृदु काखको छुनमुने यौटा म नानी थिएँ
साथी दौंतरीका समाज बिचको अर्काे म साथी थिएँ
दाजैको प्रिय भाइ थें अनि थिएँ छोरो पिताको प्रिय
खेल्थें बालक कालका लहडिला खेलाहरु निर्भय ।
निधनको बेला गुरुप्रसादले दुई तले घरको माथिल्लो तलाको फ्याटमा दिवाकर दाजुको परिवार र तल्लो भुइँ तलामा मनोहर अर्थात् भाइ चाहिंको परिवारले मिलेर बस्नु भनेकोले केही वर्षसम्मसँगै मिलेर बसे । तर भाइ चाहिं अलिक क्षुद्र मतिको भएकोले यसै विषयलाई लिएर अदालतमा मुद्दा हाल्यो, तलमाथि बरोबरी गरेर बस्नु पर्ने वा कुनै एकले घर निखन्नु पर्ने कुरा झिकेर मुद्दामा जिरह गर्यो । आफूले नसके पनि दाजुले घर निखनेर आफूलाई बिदा देओस् भन्ने उसको सोच थियो । तर दाजुसँग कहाँ हुनु पैसा । यसैले दुवैले घर निखन्न आँट गरेनन् । यस विषयमा निकै लामो बहस पछि अदालतले आलोपालो गरी तल र माथि दुवै मिलेर बस्नु भन्ने आदेश सुनाएकाले त्यसै गरेर बसेका थिए । यही आधारमा दाजुको परिवार माथिबाट तल र भाइको परिवार तलबाट माथि सरेर बस्यो ।
नाम कोपिला भएजस्तै फूलकी सौखिन छिन् कोपिला । घरका कौसीमा समेत नाना थरीका रंगीबिरंगी फूलहरु गमलामा फुलाएर उनले आफ्नो सौन्दर्यप्रियताको उदाहरण देखाएकी छिन् । उनी धर्मकर्म भनेपछि हुरुक्क हुन्छिन् । कता पुराण छ, कता भजन कीर्तन छ अनि केता यस्तै केके पूजापाठहरु कहाँ कहाँ हुन्छन् भनेर उनलाई जानकारी हुन्छ । प्रौढ भएर पनि त्यस्तो अवसरमा… Read More »पूजाका फूलको जोरजाम
१
भाेलिसँग विश्वास गर्नेहरु
भविष्यकालसँगै खेलबाड गर्छन्
जब अड्डा अदालत र सविचालयमा
भोलिको लोली सुन्लान्
अनि मात्र तिनीहरु तिन छक्क पर्छन् ।
२०३४ असार काठमाडौ
२
तिनले क्या मिठो गीत गाइन्
त्यसै गीतबाट तिनले धेरैसँग माया लाइन्
त्यसै गीतबाट कता कता धाइन्
मलाई पनि उनको सारै माया लाग्न थालेकाे छ
उनलाई अब भेटेरै भनौ भनौ लाग्न थालेकाे छ
प्लिज एड मि वान ग्लास वाइन ।
२०३८। वनेपा
३
सधै हरियाे देख्नेका अाँखाहरु
सुकेकाे रुखमा पनि
फूल फुलेकाे देख्छन्
सामन्तिकाे प्रशस्ती लेख्ने बानी परेकाहरु
सामन्तका कुकुरकाे पनि
महाभाष्य लेख्छन् ।
०४०।४।४ झापा
हिउँद लागे पनि यसपालि मन्त्रीका लागि कलेजको मैदानमा वृक्षरोपणको आयोजना गरिदिनै प¥यो कलेजले । सभा बडो सानदार थियो । मञ्च भव्य थियो । मैदानमा पोहोर साल रोपिएका बिरुवाहरुको नामो निसानै थिएन । मैदान सफा थियो । गाई वस्तु बाख्रा भैंसीहरु चरिरहेको थिए । गोठालाहरु पर पर मैदानमा मोबाइले खेलाएर रमिते जस्ता भएर बसिरहेका थिए ।… Read More »वृक्षरोपण
स्थानको नाम दिनु राम्रो नपर्ने ठानेर मैले दिइन तैपनि यो स्थान तराईतिरको अवश्य हो । नेपालकै तराइतरिको होभन्दा पनि भयो । यसको अवस्थितिमा तपाईं बीरगन्ज, नेपालगन्ज, राजविराज वा बिराटनगरका कुनै क्षेत्रको परिकल्पना गर्न सक्नुहुन्छ । जता ठान्नुहोस् तपाईंकै खुुसी ।
त्यो थियो बैंक । अनि त्यो बैंकको भवन भव्य थियो । वरिपरि कम्पाउन्ड थियो । बाहिरबाट मात्र भव्य नभई भित्र पनि भव्य थियो । प्राइबेट बैंक भएकोले यसलाई सारै राम्रो गरी सफा र सुघर राखिएको थियो ।
प्रस्तावना :
यहाँ कथाको थालनी अघि बचाउका लागि केही नभनी धरै छैन । भनेरै पनि अभरै ता नपरिएला तापनि नभन्नु भनेको अटेरी गर्नु हुन सक्छ । साँचो कुरा भनेपछि खैरियत होला के त ! बरु यो पो सोचेको छु ।
यस कथाका मूल पात्र गन्जबहादुर छन् । उनका पुत्र समरबहादुर छन् । यिनीहरूको गाउँको नाम छ सिकैजा । तर यी सबै कुराहरू काल्पनिक मात्र हुन् । कथामा गन्जबहादुर, समरबहादुर र सिकैजाको कुरा आउनासाथ त्यो ठाउँठेगाना मात्र नभई ती नामहरूसँग यस कथाभित्रका घटनाहरू पनि धेरथोर कतै न कतै ता मिल्न पनि सक्लान् ।
मानिसका मनमा उठ्ने सोच वा विचारका तरङ्गहरूलाई भाव भनिन्छ । त्यो भावलाई जुनसुकै मानिस आफ्ना मनबाट बाहिर प्रकट गर्न चाहन्छ जसलाई हामी भावाभिव्यक्ति भन्दछौं । भावको अभिव्यक्ति नै भावाभिव्यक्ति हो । भाव अभिव्यक्ति गर्ने पनि नाना तरिका, पद्धति वा विधिहरू हुन्छन् । फेरि यस्ता विधिहरू पनि नाना प्रकारका हुन्छन् । आफ्नो मनको भाव अभिव्यक्त गर्न हामी मान्छेहरूले विभिन्न खालका वस्तुलाई माध्यमका रुपमा अपनाउने गरेका छौं ।
छोरो एसएलसीमा फेल भएकोमा आमाचाहि विद्यालयमा बडो आक्रोशित भएर पुगिन् र हेडमास्टरसका साथ कड्केर बोलिन्- “किन मेरो छोरो फेल गर्नु भो ? सँगैका धेरै पास भए मेरै चाहि किन फेल भएको ?”
हेडसरले बडो सयमित भएर भने- “ऊ अलिक कमजोर नै हो । ऊ जस्तै केही कमजोर नानीहरू अरु पनि फेल भएका छन् । यसैले होला । अब मेहनत गरेर पढ्छ घरबाट पनि मद्दत हुनु पर्छ । अनि पास हुन्छ । हामीले उसलाई पर्याप्त मद्दत गरेकै हो तर के भयो हामीले जान्नै सकेनौ । हुन त फेल हुनु र पास हुनुमा हामीहरूको हात हुँदैन पनि ।”
