दधिराज सुवेदी

“साहित्य समाजको ऐना हो भने सामाजिक जीवनका कटुमधु अनुभूतिहरूलाई आत्मसात् गर्दै भावनात्मक क्षितिजमा चेतनशील किरणहरू फैलाएर समाजका विविध पक्षहरूको उद्घाटन गर्नु सायद साहित्यकारहरूको प्रमुख कर्तव्य हो”

मैले वि.सं. २०४८ मा नेपालका तीन महामानव भनेर ‘वरगाही’ पत्रिकाको पूर्णाङ्क नौमा बुद्ध, बीपी र देवकोटाका तस्बिरहरू आवरणपृष्ठमा छापेर सम्मान प्रकट गर्दा कुनै अज्ञानीले ‘यिनीहरूलाई किन महामानव भनिस्’ भनेर मेरो धतुरो झारेका थिए ।

‘सम्यक’ उसको स्थायी नाम हो, तर सानो र सबैको प्यारो भएकाले उसलाई घरका सबैले अनि गाउँकाले पनि ‘भाइ’ भनेर बोलाउँछन् । ऊ पनि आफूलाई ‘भाइ’ नै भन्ने र्दछ । नाताले ऊ मेरो छोराको छोरो नाति हो । भाइ दुई वर्ष वर्षको भयो । ऊ अत्यन्तै चञ्चल छ । चञ्चल केटाकेटी तीव्र बुद्धिका हुन्छन् । त्यसैले ऊ मेरो पुस्तकहरू अर्थात् मधुपर्क, गरिमा मासिक पत्रिका र अन्य साहित्यिक पुस्तकहरू जे भेटे पनि पल्टाएर पढेको अभिनय गरिरहन्छ । ऊ विशेषत मसँग बसेर जिज्ञासाका साथ कुरा गरिरहन मनपराउँछ ।

कुनै पनि सिर्जनशील व्यक्तिद्वारा आफ्नो अनुभव र अनुभूतिलाई लयबद्ध तरिकाले प्रस्तुत गर्दै जीवन र जगत्का विषयमा विशिष्ट चिन्तन गरेपछि कविता बन्छ र यस्तो कवितामा शिल्प, भाव, सौन्दर्य र विषयवस्तु आदि राम्ररी सजाइएका हुन्छन् । यस्तै परिधिभित्र रहेर, भर्खरै कवियित्री सविता गौतम दाहालद्वारा लिखित ‘नीलो सिमाना’ नामक कवितासङ्ग्रह प्रकाशनमा आएको छ ।

महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा भगवान् बुद्धपछिका महान् चिन्तक हुन् । उनको प्रतिभा र कल्पनाको उच्च मूल्याङ्कन गर्दैै नेपालीहरूले महाकविको रूपमा स्थापित गरेका छन् भने विदेशी विद्वान्हरूले विश्वकविका रूपमा स्वीकारेका छन् । यिनै सन्दर्भहरूलाई यस टिपोटभित्र अटाउने प्रयत्न भएको छ ।