Skip to content

छन्द कविता

नारी

डोको बोक्तै रगत पसिना पोख्तछिन् हामी माझ
आँसु झार्दै प्रगतिपथमा लाग्दछिन् रातसाँझ
दुर्गा काली प्रंकृति अथवा सृष्टिकै हुन् बिहान
नारी आमा सकल जगकी सिर्जनाकी मुहान ।।

हामी चुस्छौंं प्रणयरस त्यो वक्षको धार धार
थाप्लो थाप्छिन् स्वजनहरुमा वज्र नै होस् प्रहार
आफ्नै सत्ता घर र परकी हुन् नयाँ सम्विधान
नारी आमा सकल जगकी सिर्जनाकी मुहान ।।

नारी तिम्रा चरणतलका धूलीको स्पर्श गर्न
इच्छा गर्छन् पुरुषहरुले पाउमा माथ धर्न
माता, छोरी, प्रणयदुहिता आदि छन् धेर नाम
नारी आमा सकल जगकी सिर्जनाकी मुहान ।।

नेपाल

तिम्रो त्यो अलकापुरी लग तिमी हे इन्द्र तिम्रै भयो
यो हाम्रो अलकापुरी जगतको नेपाल हाम्रै भयो
हाम्रो स्वर्ग समान यो मुलुकमा के छैन के छैन र !
यो नेपाल समस्त विश्वभरको के स्वर्ग यो हैन र ?

माटोमा जलमा तथा पवनामा नेपालको गान छ
अग्ला शैल हिमाल ताल जलमा नेपालकै शान छ
सानो होस् मुटु झैं छ यो मुलुक नै सर्वस्व यो हैन र !
यो नेपाल समस्त विश्वभरको के स्वर्ग यो हैन र ?

नियति हाम्रो

जहाँनिया एकतन्त्र फलफूल
जननी जनेश जन अनुकूल ।
नियति हाम्रो यो हामी रनभुल्ल
हुनेछौ त्यसैमा जो झ्याम्मि प्रफुल्ल ।।

अशिक्षा र गरिबीको शस्त्र अस्त्र
लूट सर्वश्व प्रजाको लुटतन्त्र ।
देवदेवी श्रीमूर्ति सारा फू मन्त्र
देशवासी रैति मारा लेऊ जन्त्र ।।

सपनीमा जुन बन्ने विपनीमा विलाउने

विन्दु विन्दु मिलेरै त बनेका अक्षरै पनि
अक्षर मिलि आपस्मा बनेका शव्द यी पनि’

यिनै मिलि बनाए ती स्वरलाई नजीक नी
स्वर शव्द मिली बसे सुन्दर बन्छ गीत नी!

गीत पस्छ मनै भित्र बन्छ नयनतारा नी
सपनीमा जुन बन्ने विपनीमा विलाउनी !

जीवन चक्र

योग पछि वियोगै नै, नभएको कतै छर?
जन्मपछि त मृत्यु नै , नभएको कुनै छर ?
आएपछि सदा बस्ने, विश्वमा नै कुनै छर ?
पुनर्जीवन सिद्धान्त , नमान्ने हिन्दु हुन्छर ?
रातपछि दिनै हुन्छ, दिन र रात हुन्नर ?
यही जीवन चक्र हो ,असत्य हुन शक्छर ?

देशभक्ति

फक्रेको ढकमक्क मध्ये दिन यो तातो उगेल्दैछ कि !
भन्ने भाव बुझाउँदै छ ऊ स्वयं त्यो खेल खेल्दैछ कि !
आफैंभित्र अनन्त कष्टहरुमा आफैं पिरोल्दैछ कि !
मानौं मानव भाग्य वा नियतिको सन्त्रास झेल्दै छ कि !!

तातो होस् कि चिसो छ पूज्य जसमा मैले झुकाएँ शिर
मेरो धर्म थलो छ पूज्य जसमा मैले सिकें अक्षर
मैले गाउन सक्नुपर्दछ स्वयं यो देशकै शान हो
श्रद्धाभाव अनन्त राख्छु मुटुमा मेरो छ सम्मान यो ।।

अमेरिकी जीवनचर्या

अमेरिकी जीवनचर्या

बिहानै नर नारी र, केटा केटीहरू पनि ।
आ-आफ्नो काममा जान, सावधान हुने अनि ।

केटाकेटी सवैलाई ,खानपान दिई कन ।
विद्यालय पठाऊँन, छ आतुर सवैकन ।

बालक बालिकालाई, सातै बजे छ पुग्नु त।
पढाउन विद्यालयै, नपठाई भएन त ।

विद्यालय नजानेका,बाबु आमा ज दण्डित।
हुनुपर्ने रहेको त्यो, कानून हुन्छ खण्डित ।

पुर्याउन कसैलाई,कसैको बस आउँछ ।
कसैको छैनआऊँने, पति वा पत्नि जानु छ ।

बच्चा सानै भएमा त, हुने अधिक त्रास नि ।
बच्चा हेर्न बसेमा त , कामै छुट्ने डरै छ नि ।

आमा

आमा मेरी आमा त्यागि र मायाकी खानि
पबित्र निर्मल पानि जस्तै प्यारी रानी !
हजार गल्तीमा पनि सन्तानलाई माफ गर्ने बानि
भोकै बसी रमाई खुवाउने दिल कि खानि !!

धर्ति जस्तो रिदय जति दु;ख नि सहने
माया र आसिर्बाद दिएर कहिले नथाक्ने !
सन्तानले कुरा बुझन कालै पर्छ पर्खिन
अर्को जन्म लिनु पर्ला आमाको मूल्य चुकाउन !!

भोक प्यास निन्द्रा कहिले पनि नलाग्ने
सन्तान संग रमाउन कहिले नथाक्ने !
दश धारा दुधको भार तिर्ने मैले कसरि
अर्को जन्म पाए देखि पक्कै तिर्थे बेसरी !!

भूमण्डल पछाडिको यात्रा – २

कतार पुगियो राती, रातैमा लिइयो भिषा ।
बजार पुगियो राती ,सुतियो खाइयो त्यता ।

अट्ठाइश बिहानीमा, चिया र केक खाइयो ।
हिंडियो होटलैबाट, त्यहाँ विकाश देखियो ।

जहाज चढ्न जाँदा, क्यान्सिल भो प भन्दछ !
नेपाली भल अम्रिका, ह्यूष्टन सम्म पुग्दछ ।

बाढीले घर गाडी र ,अन्न जल बगे छत ।
हजारौं नर नारी को, घरवार गुमे छत।

ह्यूष्टन रनवे सम्म ,डुब्यो तलाउ नै बनी ।
पानी जहाज चल्छन् रे, रनवे तालमा पनि ।

ह्यूष्टन नखुलेसम्म, होटेल बस्न मागियो ।
घण्टा चौबीस ज्यादा त, भिषा छ र पो भनियो ?

अटलान्टा उडी जान, जहाज ठिक्क नै परेको ।
पसियो त्यसमा भित्र , अमेरिका तिरै उडियो ।

सोह्र घण्टा लगातार, आकाश माथि नै उडी ।
राति त्यस दिनैमा नै, अम्रिका पुगियो उडी ।

औंलाछाप दशै अौँला ,त्यो कम्प्यूटरबाट नै ।
भिडाई भनियो बल्ल , दिए जाँचेर निस्कनै ।

नेपालमा बुझाएको, झिटीझाम्टा त तानेर ।
निस्कियो भित्रबाटै, होटेलतिर लागेर।

राती त सुतियो मीठो, निद्रादेवी सितै सँगै ।
बिहानिमा घडी बोल्यो ,भन्यो उठ हिनौँ सँगै ।

होटेल बस आएर, वायु यान तिरै अनि।
दुई घण्टा नपुग्दैमा, पुर्यायो अष्टिनै पनि ।

परिवार सवै त्यहाँ, देखिए भित्रबाट नै ।
राखी लगेज गाडीमा,बसेर पुगियो घर नै ।

भूमण्डल पछाडिको यात्रा – ३

सन अन्टेनियो भन्ने, अम्रिकी ठाउँ रहेछ ।
रातीको नौ बजे नै नी , प्रचण्ड ताप रहेछ ।

अन्थोनी नामका सन्त, जमानामा कुनै थिए ।
उनैको नाममा नाम, ठाउँको राखेका थिए ।

डाउन टाउनै भन्ने , ठूलै शहर रैछ नी ।
पुलमाथि पनि पुल, तलै तला ज रैछ नी ।

त्यसैको माथि गाडीका, ताँतिका ताँति ती चले।
सलल लहरै गुड्दै, बत्ति त दिउँसै बले ।

घुम्ती ज्यादै कमै रैछ, रहे शंकेत देखिने ।
टाढैबाट गती मन्द , नगरी नहुने पनि ।

साठी माइल घण्टामा, कम्तिमा गुड्नु भनि ।
गति शंकेत बाटामा, धेरै ठाऊँ हुने पनि ।

बन झाडी सबै ठाऊँ , बनकै बीच गाउँ छन् ।
काठ पात जता ततै , काठकै घर बीच छन् ।

भूमण्डल पछाडिको यात्रा – १

भूमण्डल पछाडिको यात्रा _१

कतार पुगियो राती, रातैमा लिइयो भिषा ।
बजार पुगियो राती ,सुतियो खाइयो त्यता ।

अट्ठाइश बिहानीमा, चिया र केक खाइयो ।
हिंडियो होटलैबाट, त्यहाँ विकाश देखियो ।

जहाज चढ्न जाँदा, क्यान्सिल भो प भन्दछ
समुन्द्री उर्लँदो भल , ह्यूष्टन सम्म पुग्दछ ।

बाढीले घर गाडी र ,अन्न जल बगे सवै।
हजारौं नर नारी को, घरवार गुमे सवै।

ह्यूष्टन रनवे सम्म ,डुब्यो तलाउ नै बनी ।
पानी जहाज चल्छन् रे, रनवे तालमा पनि ।

ह्यूष्टन नखुलेसम्म, होटेल बस्न मागियो ।
घण्टा चौबीस ज्यादा त, भिषा चाहिन्छ भनियो ?

अटलान्टा उडी जान, जहाज ठिक्क नै परेको ।
पसियो त्यसमा भित्र , अमेरिका तिरै उडियो ।

सोह्र घण्टा लगातार, आकाश माथि नै उडी ।
राति त्यस दिनैमा नै, अम्रिका पुगियो उडी ।

औंलाछाप दशै अौँला ,त्यो कम्प्यूटरबाट नै ।
भिडाई भनियो बल्ल , दिए जाँचेर निस्कनै ।

नेपालमा बुझाएको, झिटीझाम्टा त तानेर ।
निस्कियो भित्रबाटै, होटेलतिर लागेर।

राती त सुतियो मीठो, निद्रादेवी सितै सँगै ।
बिहानिमा घडी बोल्यो ,भन्यो उठ हिनौँ सँगै ।

होटेल बस आएर, वायु यान तिरै अनि।
दुई घण्टा नपुग्दैमा, पुर्यायो अष्टिनै पनि ।

परिवार सवै त्यहाँ, देखिए भित्रबाट नै ।
राखी लगेज गाडीमा,बसेर पुगियो घरै।

२७।८।२०१७

ब्यू कुह्यो

घरबारी थिए माथि, शिखर उच्च शैलमा,
मकै कोदो र केराउ, लटरम्मै नि बारिमा ।

झुल्थे ती बारि डीलैमा, केराघरी झुकी तलै,
बोडी सिमी लटैरम्म, चिचिण्डा लहरा कतै ।

एउटै घर

सबै रुन्छन् देख्छु मकन मन पोल्यो घरिघरि ।
सबै बोक्छन् भारी जगत भरको लोभ पगरी ।।
कसैले बोल्दैनन् जगत सब मित्रै जन भनी ।
म उस्तै ऊ उस्तै सकल जनको स्वास नभनी ।।

सबै खेल्छन् कुस्ती तर यी धरणी रक्त लिँदिनन् ।
उनी यौटै सन्तान् जगत जनमा भेद दिँदिनन् ।।
तिमी मेरै सन्तान् नगर झगडा आपस महाँ ।
उनी भन्छिन् सारा जगत सब यौटै घर यहाँ ।।

PadmaRajKaphle-02

सान्त्वना

त्यो देशको नभे केभो
यो देशको छदैत छ।
त्यहाँको हक माग्ने त
सन्तानको छदै त छ ।

सम्माननीय भूतैका
जल बिन्दु सरी भए ।
विद्वान ज्ञानि विश्वका
धुर्व तारा सरी रहे ।

पहाडले मलाई बोलाउँछन्

गरेर स्नानका क्रिया पवित्र गण्डकीनिर
पुगेर ज्ञानकुञ्जका कतै म झोपडीतिर
म काव्यको समाधिमा बसूँ मिठो सुधा पिई
जहाँ छ आर्यजातिको सुरम्य देव मन्दिर ।।१।।

नजानिंदा र स्वादिला विभिन्न भाव जन्मियून्
नयाँ नयाँ कथाहरू मभित्र फेरि पन्पियून्
जसै कथाहरू नयाँ मभित्र पन्पिँदा यहाँ
विभिन्न ज्ञानकुञ्जमा नयाँ विचार अन्मियून् ।।२।।

किन सम्झिदैनौ ?

वर्षा हुँदा म त यता कति सम्झिराख्छु
हो रातको नीरवतासँग सम्झिराख्छु
पर्दैन रात कि त्यता किन सम्झिदैनौ ?
बर्सिन्न मेघ कि त्यता किन सम्झिदैनौ ?
।।१।।

बसिबियाँलाे

स्वदेशभित्र लाख छन् यहाँ बनौषधीहरु
स्वदेशभित्र लाख छन् यहाँ महौषधीहरु
पलाँस छन् गुराँस छन् र आँप चाँप आरु छन्
इलामको उचाइमा प्रसिद्ध देवदारु छन् ।।१।।

यहाँ छ शुद्ध जिन्दगी भनेर यो जनाउँ कि
निवास शान्तिको कुटी यतै कतै बनाउँ कि
अजस्र सिर्जनाहरु बगाउँदै बगाउँदै
दशै तिहारको खुसी यतै कतै मनाउँ कि ? ।।२।।

फलेर पाक्तछन् यहाँ रसालु सुन्तलाहरु
चियाबगान भित्र छन् प्रिया शकुन्तलाहरु
अगम्य ध्यान योगमा पलेंटी नै कसे सरी
उचाइ नाप्तछन् यहाँ अनेक श्रृङ्खलाहरु ।।३।।

वसन्त राग गाउँदै यतै पसेर व्यस्त छन्
कुहू गरेर कोइली निबीड भित्र मस्त छन्
सुधा लिएर किन्नरी झरी यतै धरातिर

छरिएका भावनाहरुः पर्देशमा बसेकी चेलीका

हाम्रै पौरखी हात पाउहरुको खाँचो छ त्यो देशमा
हाम्रा सोच विवेक वर्गतहरू खाँचो छ त्यो देशमा
हाम्रा बुद्धि विवेक शक्तिहरुको पर्खाइमा देश छ
नेपालीहरुबाट उच्च तहमा आत्मीय आदेश छ ।

वर्षाको अब याम आउन गयो पानी पर्यो झम्झम
उब्जन्छन् मनभित्र पानी सरीकै इच्छाहरू रंरम
माटोबाट सुवास केही बटुली हावा चल्यो सर्सर
आफ्नो जन्मथलो पसेर स्मृतिमा ऐले भयो हर्हर ।