रुमन न्यौपाने

मानिस कहिले काँहि पछुताउँछ । आफ्नो कर्तव्यबाट च्युत हुन्छ । जानेर वा नजानेर । त्यसले कसैलाई नराम्रो गरोस् भन्ने मनसाय नभए पनि गल्ती हुन्छ । सफलताको नजिकै पुगेकाहरूलाई सोच्न समय हुन्न । मनमा उठेको पहिलो कामलाई नै पहिलो कर्तव्य सोच्छ । त्यही भयो गएको गृष्ममा ।

हातमा क्यानन्को सि-१०० क्यामेरा बोकेको छु । दाँयाकुममा कुनै फाल्तु कविको जस्तो फाटिनसकेको कपडाको झोला झुण्डाएको छु । त्यसभित्र केही थान नोट बुक, कलम, कण्डमका प्याकेट, ३ ४ चुरोट बाँकी भएको मार्लबोरोको प्याकेट, २ ओटा क्यासेट, र सोध्नु पर्ने प्रश्नको लामो धरो ।

जलवायु तथा मौसम विज्ञानको भबिष्यबाणीमा आज पानी को थोपै पर्ने उल्लेख थिएन तर मध्यान्न हुँदा नहुँदै पानी ओईरिन थाल्यो । फतमालाई के थाहा यसरी पानी पर्ला भनेर ।

‘विश्वासै नहुने भयो अब रेडियो नेपालको ।’ फतमा एक्लै बोल्न थाली ।

जुठेल्नोमा हिजो रातिदेखिकै भाँडा छोडेर आएकी थिई ऊ टुँडिखेल । आज टुँडिखेलमा कस्को सवारी छ उसलाई अँझै थाहा छैन । सबैले स्वस्ति गर्न पुग्नै पर्ने उर्दि थियो । छिमेकीले भनेपछि मात्र उसले आजको उर्दि बारे थाहा पाएकी थिई । उसले रेडियो नेपालको त्यस्तो उर्दी सुन्न कसरी छुटाई । ऊ आफै रनभुल्ल छे ।

तिमी बग्यौ कुन सागरमा मिल्न ….. थामेर किन छोड्यौ हातहरू …..

राष्ट्रिय समाचार पछि यो गीत बजिरहेको थियो रेडियो नेपालमा । गर्मी महिनाको आखिर तिर, गर्मी निकै थियो । ‘एक झर पानी परिदए शितल हुने थियो ।’ ऊ यस्तै सोच्दै थियो । पसिनाले जिउ भिजिसक्यो । खाटमा सतरंजा मात्र छ । ओल्टे कोल्टे फर्किदा ढाड बिझाउँछ । हावा चले पनि तातो हावा चल्दै थियो । त्यसले झनै उकुस मुकुस बढाउँथ्यो ।

पहिला कुरा: म चिसो छु ।
जम्छु भनेर रेफ्रिजेरेटरबाट कसैले निकालिदिए जस्तो ।
दोस्रो: म तात्न चहान्न ।

प्रिय सुनगाभा
तिमीलाई कतै सुनेको थिएँ
तिमीले बताससँग पठाएको संदेशहरू
सुबासले प्रपन्च मिलाएर
मेरो हृदयमा बसाँई सरेको थियो ।
तिमीलाई याद नहोला
मेरो बाटो काटेर कति पटक
तिमीले आफैसँग छल गरेकी थियौ ।

उनलाई सुन्न म झुक्किएर–
उनको गल्ली पुग्छु ।
बेला बजाउने त्यो युवतीलाई
कठघरामा उभ्याएको देख्छु ।
आज माहोल भिन्न छ/हिजोको भन्दा
उनले गाउने परम्पराको गीत
बेलाको लयमा– म साक्षी थिएँ ।

स्टेफेन एम्ब्रोजले भने जस्तो सफल लेखक हुने मन्त्र भनेको मेजर अंग्रेजी लिएर पढेकी केटीसित बिहे गर्नु मात्र होईन यो त बरु लरेन्स कस्दानले भने जस्तो लेखक बन्नु भनेको जीवनकाल भर हरेक रात कडा होमर्वक गरिरहनु हो ।

पहेँली नयाँ रचेर
धुकधुकी नयाँ बनेर
शितल बताससँगै दौडिँदै
के खबर ल्यायौ प्रिय ?
बसन्त पर्खैर ।

अलग धुनको कोसेली
सुनाउँदै नयाँ सुसेली
गृष्मको अन्तिम हुरीसँग बहँदै
के भरेर ल्यायौ आँचल ?
ऋतुहरू पर्खेर ।

आज अलिकति रमाएर उसले पिईदियो
तर फेरि भोलि त रुनु नै छ ।

आज अलिकति हाँसेर उसले बोलिदियो
तर दुःख झन जेलिएर जादै छ ।

कोलाहाल त्यो एक्कासी ठप्प भईदीयो ।
कालो बादल निरशताको छप्प छाईदीयो ।
आत्तीयर कति त्यहाँ ककर्श रागमा गाउदैछन् ।
मंगल धुनले ढाकीदीन बडो जोर लाउदैछन ।

फाटेको जमिन भित्रै कति पसे रे ।
अस्ताएन सुर्य त्यहा कति डडे रे
प्रलयले उराठ लाग्दो शहर दखीयो ।
मौलाउन तयार सृष्टी सबै मेटीयो ।

ब्वासोहरुको रमिता बिस्तारै बड्ने छ ।
सन्तापको मलम छैन शरीर गल्ने छ ।
सोचे मैले समय त रोकीए जस्तो छ ।
तैपनी दुधे बालक सपनाको रस चुस्दो छ ।

(समबेदनाको भिड बाट अलग्गीयर मैले सोधे)

घाम अस्ताउने, उदाउने यो रित कसरि मेटियो ?
बेगबान पृथ्बीको परिक्रमै कसरी छोटीयो ?
मौलाउन तयार सृष्टी सबै रोकीयो ।

महाशय यता फर्किनुस त ।
तपाईँ त दुब्लाउनु भएछ ।
खोई त त्यो ठुलो भुँडी ?
पक्कै पनि तपाईँले खान छोड्नु भएछ ।

मन्त्रीदेखि सुब्बासम्म
पिउनले नि गन्न छोड्यो रे हजुर
सबैको खल्ती भर्ने तपाईँ
तपाईँ त दुब्लाउनु भएछ ।
साच्चै हो तपाईँले खान छोड्नु भएछ ।

तपाईँको भुँडी त मान्नै पर्थ्यो
खुबसँग कवाफले भर्नुपर्थ्यो ।
लौन हजुर भन्नुस त
साच्चै तपाईँले खान छोड्नु भा’को ?

सुहाएकै थियो हजुर दौराको भेष
बिचरा!
सुकेछ अनुहार अनी पाकेछ केश ।
होईन हजुर खानु पर्छ ।
बोसोले हाड छोडे, करङ्ग रहन्छ शेष ।

शाश्वत सत्य,
देख्दैन अनुहार ऐनामा मानिस ।
कपटी छ, निर्दयी छ, निस्वार्थ त छँदै छैन ।
टाउको काट्दैछन् मानिस मानिसको
तौलिएर हातहरूमा दया नाप्न खोज्छ ।
देख्दैनन् अनुहार,
ऐनामा मानिस त्यसै रुमल्लिन्छ ।

मैले अझै बुझन सकिन
मेरा जीवनका रसहरू,
जुन जताततै पोखिएर
छताछुल्ल भएका छन् ।
हार्दिकताले उनका ओठहरूले
मेरो ओठ चुम्न खोज्दा,
लालची मेरा हातहले
सर्बत्र अँठ्याउन भ्याएका छन् ।

म आत्तिएको होईन चुम्न तिम्रा ओठहरू
झुठो नि त साँचो ठाने देखाईन खोटहरू
अन्जान डरले किन आज खेदिँदैछ मन
आखिर खै किन आज तेजिँदैछ धड्कन ।।

भनुँ किन नभनुँ किन, लाग्दैन तिम्रो मन दुखाऊँ
नजित्ने यो खेलमा, म दाउ कति लागाऊँ ?
लाग्छ किन फेरि छोडु जोडिएको बाटो
फुकाउनु परे यदि फुकाउनु तिमी गाठोँ

It is the stubborn beginning; everyday had brought one hideous night. It is the time to determine, every dawn comes from one black night. It is the certainty of nature so we can revolutionize. Do hands on hands!

आदि,
अकडो अन्त्यको ।
बुझौ,
अकन्टक शशिलाई ।
आज एउटा अन्त्य
भोली अर्को सुर्योदयलाई ।
अकपट त्यो निशा
आदि हो नब लालीको ।
सोच,
अकर्मण्य बिबेकको
यथार्थमा अन्त्य हो ।
भोली अर्को नबोदयलाई
अभिराम बाटो हो ।

अकथ्य अन्धकारमा
भुमीगत बाँच्नेहरु
अखबारमा राष्ट्र कुंद्वैछन् ।
न हार,
अकर्मण्य बिबेकको
यथार्थमा अन्त्य हो ।
भोली अर्को नबोदयलाई
अभिराम बाटो हो ।