मुकुन्दप्रसाद भट्टराई

मुसाफिरलाई एकैचोटी हात किन दियौ
एक्लै थिएँ जाति थिएँ साथ किन दियौ

मानिसको जिन्दगी रहस्यपूर्ण छ । जसले यो जिन्दगीको रहस्यलाई हृदयदेखि नै चिन्न सके र बदल्न सके उनीहरूले आफ्नो जिन्दगीलाई रोशन गर्न सके । हाम्रो जिन्दगीमा जस्तोसुकै परिस्थिति आओस् त्यसलाई हामीले नै आफ्नो जीवनमा आकर्षित गरेका हुन्छौं । त्यो चित्रद्वारा हामीतर्फ आकर्षित भएको हुन्छ । त्यो चीज हाम्रो मस्तिष्कमा रहिरहेको हुन्छ र त्यही प्रकट भएर आउँछ । हाम्रो मस्तिष्कमा जे सोंच आउँछ त्यसलाई अरु कसैले नभएर आफैले आफूतर्फ आकर्षित गरिरहेका हुन्छौं । जुन कुरालाई कुशल विचारकले यसरी व्यक्त गरेका छन् – “तपाईंको हरेक विचार एउटा वास्तविक बस्तु हो । एउटा शक्ति हो ।” -प्रेटिस मलफोर्ड ।

विश्वभरमा युद्वलाई ठूलो बजेट जान्छ किन ?
सरकार नि गरिबीलाई तथानाम हान्छ किन ?

औषधी र वस्त्र छैन शिक्षा स्वास्थ्य परै भयो
गरिबको रोजी-रोटी सामन्तले लान्छ किन ?

हो तिनै हुन् वर्गमित्र
हो तिनै हुन् असल मित्र
रगतलाई पसिना बनाएर छाक टार्नेहरू
फाटेको टालेको कमसल लुगा लगाउनेहरू
हिलो र माटोसँग नाता गाँस्नेहरू
कठोर परिश्रममा पनि हाँस्नेहरू

नेताजीको आजभोलि देखिदैछ शान ठुलो
जति शान झारेपनि छैन किहं मान ठुलो ।

साहुजी साहुजी भन्दै थिएँ कड्किएको चाल पाएँ
मेरै ज्यानमा टेकी उनी फड्किएको चाल पाएँ ।

मेरो श्रम पसिनाले तागत उनलाई दिइरह्यो
शोषणले आफ्नै ढाड सड्किएको चाल पाएँ ।

घात हुन्छ भन्ने – सुनेको थिइन
यात्रामा अरु नै – चुनेको थिइन ।

मन च्यातिएको – खै के ले टालुँ
फाटेको मनलाई – तुनेको थिइन ।

मुटुलाई भन्दा पनि माटोलाई माया गर
खुट्टालाई भन्दा पनि बाटोलाई माया गर

म फुल्दा नफुल्दै नझारे भगवान
म लक्ष्य नभेट्दै नमारे भगवान