कल्पना राई

त्यो बिरानो ठाउँमा,
अग्ला अग्ला हरिया पहाडहरू,
त्याहा सुनगाभा र सल्ल थिएन,
आँखाँ लोभ्याउने प्रकृतिक छटाहरू,
त्यहा मन लोभ्याउने कस्तुरी थिएन,
ह्याङ्ग त बगेकै हो,
त्याहा कोशीको चन्चलता थिएन,
फेरि म कसरी अडिन सक्थें?
त्यो बिरानो ठाउँमा,

ए ! आमा
नहेर त्यसरी
लोलाएका आँखाहरूले
आँगनीको मझेरीमा
बर्षौ पुराना मेरा पैताला डोबहरू
छानामा सिउरेका हँसिया अनि नाम्लाहरू
मक्किएका थुन्चे र चोयाको घुमहरू
यो सन्तानको सम्झनामा,
हो,
आमा अब नहेर त्यसरी …

तक्मे बुढा (विल्सन बिक्रम राई) र माग्ने बुढा (केदार घिमिरे) टन्टलापुर घाम नभनी समाजमा बर्गीय विभेद बारे छलफल गर्दै बनको बाटो एक कार्यक्रममा जादै थिए,

माग्ने बुढा”बकम फुसे!हाम्रो देशाँ जातभात, उचिनिच, गरिब धनी, नातावाद, कृपावाद, ……. नभैदिएको भए, समानताको सुस्केरा हाल्दै आज हामी नेपाली सगरमाथाको चुलीबाट विश्वको दृश्यावलोकन गर्थिउ होला है?”

आमा बाबा साथी-संगीसँग नाता तोड्नु रैछ
नचाहेरै एक दिन यो दुनिया छोड्नु रैछ

माया मोह आधार हो बाँच्नलाई धर्ती माथि
सुख लुट्ने धेरै हुन्छ दु:ख खेप्ने आफ्नै छाती
कौडी पनि हुन्न आफ्नो शृष्टि ब्यर्थै गोड्नु रैछ
नचाहेरै एक दिन यो दुनियाँ छोड्नु रैछ

बाल बच्चा देश छोडी खोज्न आएँ चारो परदेशमा
जहाँ बग्छ त्यही सुक्छ पसिनाको धारो परदेशमा

आफ्नै खेत बारी जोत्दा अन्न झुल्दै फल्थ्यो मानामुरी,
धन फल्ने रुख छैन सुक्का जोड्न गाह्रो परदेशमा

जिन्दगीका मुद्धाहरू कति-कति छिने मैले ।
मान्छे रुपी आकृतिमा कालो मन चिने मैले ।

रात रात हुन्न केही धैर्य याहा गर्ने पर्छ,
बर्षौ बर्ष कर्म बेची थोरै खुशी किने मैले ।

सुन्य- सुन्य भएँ, कमल बिनाको दह जस्तो
माया सम्झे दुख्छ, बल्झिने मुटुको बह जस्तो

साथ छैन केही, सम्झना भनेर याद गर्दा,
मधुरो भो बिम्ब, ओझेल परेको टह जस्तो

अस्त-ब्यस्त समय
परिवर्तित सोचका लहरहरू,
भावनाको चट्टानमा घरि-घरि ठोकिदा,
ध्वनि हुदै प्रति-ध्वनि गुन्जन्छ,
मन, मुटु र मस्तिष्कका भित्ताहरूमा,
ठुल-ठुला अवाज दिएर,
शान्ति, शान्ति, शान्ति,

कोपिलाको माया फुल्दा, बास्ना उड्यो अन्त कतै,
आज त्यही सुवासको, चर्चा छ रे जता त्यतै,

कस्तो भोक थियो उनको भने हुन्थ्यो मन खोली
ज्यानै दिई पुरा गर्थें त्यो ओठको सबै बोली,
मुटु माझ छुरा हाने थापी दिन्थें हाँसी खुशी
जति घृणा गरूँ भन्छु माया बढ्दै हुन्छ झुसी

छाती दुख्दा छामी हेरें, कलेजीमा तिमी थियौ
केही सम्झी हाँस्न खोज्दा कलेटीमा तिमी थियौ

दोबाटोमा बिदा हुँदा टाढा भयौं जस्तो लाग्यो,
बास्ना छर्दै आँगनीको चमेलीमा तिमी थियौ

ब्यथा बिना दुख्दा छाती, दिनभन्दा च्याप्छ राति
कोल्टे फेर्दै रात बित्छ, कुरा खेल्दै नानाभाती

मन चरी उडी जान्छे तन छोडी सयनमा
सपनीको बाटो छेक्न आँशु बग्छ नयनमा
मिर्मिरेमा तारा खस्दा सम्झनाको बढ्यो ताँती
कोल्टे फेर्दै रात बित्छ, कुरा खेल्दै नाना भाँती

मनमा मायाको अमिट छाप दिएर गयौ ।
अंगाल्दै सुस्तरी पिठ्युमा धाप दिएर गयौ ।।

… उर्लन्छ खहरे सम्झना बनी छल्केर आँशु,
चिसिन्न कहिले अनौठो ताप दिएर गयौ ।।

दू:खको जीवन कर्मले सप्रिन्छ एक दिन
पसिना बनेर कोपीला फक्रिन्छ एक दिन

सम्पती ओईरो लाग्दैमा,घमण्ड गर्छ मान्छे,
सुरिलो रुख नि! फलेर लत्रिन्छ एक दिन

जीवनका सारा दु:ख र पीडा गनेर हेर्दैछु
आकाशमा छ कि ? धर्तीमा खुशी खनेर हेर्दैछु

नयनले बोल्दा मनका कुरा बुझेन उसले,
थर्थराई ओठ फुकाई धक भनेर हेर्दैछु

एउटा विम्ब देख्छु।
खुशी, उमङ्ग, …
बढ्छ चाहना सामिप्यताको।
स्वर्गारुपी मनको दरबारमा,
सजाउ झै लाग्छ त्यो मुर्ती,
सदा-सदाको लागि, …

तिमी हिड्ने बाटो बेग्लै, मैले हिड्ने बाटो बेग्लै
घाम छायाँ जस्तो भयौ, बाच्नु पर्ने एक्लै एक्लै

तन टाढा भए पनि, मन्को दुरी छैन कत्ति,
सपनीमा भेट हुँदा, हुन्छौ एकै दियो बत्ती
साथ सबै बिर्सु भन्छु, आई दिन्छ याद बनि
सबै सामु हास्नै पर्छ, आँशु जति बगे पनि

कर्कलो म त जूनको शीत स्वीकारूँ कसरी ?
किनारा भएँ नदीको प्रीत स्वीकारूँ कसरी ?

झरना जस्तो चाहना बग्दा समीप आएनौ,
चिरिन्छ छाती हर्षको गीत स्वीकारूँ कसरी ?

हेर्न खोज्छु मन्को घाउ देखिदैन कसै गरी
लेख्न खोज्छु पिर ब्यथा लेखिदैन कसै गरी

उडी दिन्छ पापी आत्मा देह यहाँ लास पारी,
छेक्न खोज्छु लाखौं पल्ट छेकिँदैन कसै गरी

घुँडा टेकी साथ माग्नुभन्दा पराई हुदैछु
माया भनी पछि लाग्नुभन्दा पराई हुदैछु

आँशु बगी ताल जम्दा याहाँ पाईन साथ त्यो,
मर्यादाको रेखा नाग्नुभन्दा पराई हुदैछु

जीवन अनि जगत बुझेर अघि बढ्नुहोस
समयसँगै मान्छेको बिचारहरू पढ्नुहोस

संकट बने पर्खाल, हारेर हुन्न कहिले नि !
मिल्नेछ सफलता त्यो, हिम्मत कसी लड्नुहोस