बिना तामाङ

हुदैँन ताप, घामको राप शितल छाँया छ
सुनको लंका चाहिन्न अब नेपाली माया छ

आँखामा फुल्छ गुराँस मेरो वन र पाखाको
आनन्द लाग्छ सुनेर गीत लेकाली भाकाको
अग्लो त्यो गिरी, तराई मेरो दाँया र बाँया छ
सुनको लंका चाहिन्न अब नेपाली माया छ

दाजु कसरी शुरु गरूँ
कुन महङ्गो शब्दले समबोधन गरूँ?

जब जब जीवन के हो?
प्रश्न मनमा उब्जिन्छ
तब तब हृदयमा तुफान चल्छ
प्रश्नहरूको ओईरोले
आँधीबेहरी चल्न थाल्छ
अनि लथालिङ्ग बनाईदिन्छ

सक्नुपर्छ माया गर्न टाढा को हुन्न र?
तिमीलाई दुख्दा मेरो मन् किन रुन्न र?

‘दु:ख’ शब्द नै यति कठोर लाग्ने गर्दछ कि अधिकाशं मानिसहरू यो शब्दको उच्चारण नै गर्न डराउँछ नजिकै नपरोस भन्ने चाहन्छन् अनि आतिन्छन् मानौं शब्दमै काँडा छ र यसका तिखा सुईहरू चुभ्नेछ । अथवा भनुँ यसले घोच्दाको पीडा सहन सक्ने शक्ति तब छैन उनीहरूमा। तर म दु:ख मनपराउँछु। म दु:खलाई आत्मसाथ गर्छु ।

हुन त ममा पनि मानवीय गुण अनुरुप दु:खप्रति केही चित्त दुखाई नभएका हैनन् । तथापि म दु:खको अनुभव गर्न मनपराउँछु ।

घडीको सुई भित्तामा कहिले चढ्दै त कहिले ओर्लदै थियो । शुन्यतामा टिक् टिक् आवाज काफी थियो मुटुको धड्कन अझ तेज बनाउन । यस्तै ९ बजेको हुदोँ हो । एक्लै धुम्धुम्ती कोठामा बसिरहेकी मलाई नजिकैको स्योकेशमा राखिएको किताबका खातहरूले टोकुँला झैँ हेर्दै थियो । सुरज गएदेखि मेरो एकान्तको साथी बनेका ती किताबहरूलाई खै किन हो आज पल्टाउनै मन भएन । किन किन मन फुङ् उडेको मरुभूमि जस्तै हुदैंथियो ।

यस्तो त मलाई कुनै अपशकुन हुनु अगाडि हुने गर्दथ्यो । म निद्रादेवीको काखमा लुट्पुटिन आतुर थिएँ । तर आज निद्रादेवीले त्यति छिट्टै बोलाउलिन् जस्तो कुनै छाँटकाँट नै देखिन । आँखा उध्रेका बोरा झैँ खुल्लै रहिरहेथ्यो जति च्यापे पनि । अलि पर हेरें टेबलमा ल्यापटपले मलाई जिस्काईरहेको थियो ।

आजभोलि मेरो देश
एक्ली एक्ली भएकी छिन्
कस्ती कस्ती भएकी छिन्
खै कस्तो भनौं
मानौं सिंदुर पोते बिनाको
सौभाग्यवती नारी भएकी छिन्

आफैँलाई छल्दै व्यर्थै लुक्न चाहन्न
स्वाभीमानी बन्धक राखी झुक्न चाहन्न

नभएका हैनन् यहाँ आफै बेचिने
बेचिएर जीवनमा चुक्न चाहन्न

फूलको पनि लहरा, लहराले कस्न थाल्यो
तिमीलाई हेरिरहुँ, कस्तो बानी बस्न थाल्यो

नआऊ भन्छु सम्झनामा बिम्ब बनी आईदिन्छौ
भुल्न खोज्छु तिमीलाई हृदयमा छाईदिन्छौ
कसो कसो मनभित्र तिम्रो माया पस्न थाल्यो
तिमीलाई हेरिरहुँ, कस्तो बानी बस्न थाल्यो

एउटै जस्तो लाग्न थाल्यो तिम्रो मेरो घाउ
सहलाउँछु दुख्या छाती अलि यता आऊ

आकाश रुन्छ वर्षा हुन्छ तिमीलाई दुख्दा
बगर बन्छ आँखा मेरो अँश्रु झरी सुक्दा
कोमल तिम्रो ह्रदय छ उस्तै छन् ती पाउ
सहलाउँछु दुख्या छाती अलि यता आऊ

के के सुन्छु आजभोलि मनहरू चर्क्यो अरे
नेपालीका घाउमाथि नुनचुक छर्क्यो अरे

के नै थियो गल्ती मेरो यस्तो सुन्नु पर्‍यो मैले
तथानाम गाली गर्‍यौ कान थुन्नु पर्‍यो मैले

के भूल भयो साथी आज झर्किएर गैदियौ
बोल्न पनि छाड्यौ किन तर्किएर गैदियौ?

संसार यस्तै छ
साथी संसार यस्तै छ
कहि कतै हार छ
कहि कतै जित छ
कतै उठिबास छ
कतै मधुमास छ

हुन सकेनौ मिठो अनुराग तिमी
किन भएनौ वसन्तको बाग तिमी?

गर्छु अरु भन्दा फरक काम तिमी खुट्टा तान्दै गर
कमाउँछु यहाँ उचोँ नाम तिमी खुट्टा तान्दै गर

चौथो दिन अस्पतालमा मेरो । रात क्रमश छिप्पिदों छ । अँधेरीले ग्वाम्ल्याङ्ग प्रकृतिमाथि आफ्नो बर्को ओढाइसकिन । सायद त्यस्तै कालो बर्को भाग्यले मलाई पनि ओढाउँदैछिन् । कोरिडोरमा म एक्लै महशुस गर्दैछु यद्यपि बिरामीका आफन्तहरू यताउता गरिरहेकाछन् । त्यो भीडमा आफूलाई नितान्त एक्लो पाइरहेकोछु । थाहा छैन किन हो मनभित्र बेचैनीले बास गरिरहेको छ । कतिखेर यिनले छोड्लिन भनेर बडो ब्यग्रताका साथ म प्रतिक्षारत छु ।

वर्ष बित्यो फेरि उही धुन सुन्न मन लाग्यो
सयपत्री मखमली माला उन्न मन लाग्यो

चाडबाड सयौँ यहाँ मनाउने गर्छौं हामी
छानी छानी तिहार नै फेरि चुन्न मन लाग्यो