परिवार नै गरिब निर्धो र छोराछोरीलाई एक पेट खुवाउन नसक्ने र एक धरो लगाइदिन नसक्ने परिवारमा जन्मे हुर्केको । दुःख के हो मलाई थाहा छ । म सानैदेखि दुःख पाएको मान्छे । यसमा अब मलाई ढाँटढुँट गर्नु छैन । साथै सानैदेखि कुटाइ खाएको मान्छे । चौध वर्षदेखि भने कुटाइ खाइएन । यो पनि नढाँटीकन भन्छु । यसमा पनि ढाँट्नु छैन । पितामाताहरू स्वर्गीय भइसक्नु भो उहाँहरूको बदनाम होला भन्नु पनि छैन । उहाँहरूको चिन्ताका पछिको कारण गलत थिएन भनेर म अहिले पनि भन्छु र सधैं भन्छु ।
आज भुराभुरी र बूढाबूढीहरूबाहेक अरु सबैको हातमा छ मोबायल । कुनै बेला यो मोबायलले बोक्ने मान्छेको हैसियत देखाउँथ्यो । त्यो मान्छे कुन तह र वर्गको रहेछ भन्ने कुराको जनाउ दिन्थ्यो । तर अहिले यसबाट त्यो पुरानो अर्थ हटिसकेको छ । जसको हातमा पनि देखिन्छ मोबायल, चाहिएन अब कुनै हैसियत यसलाई हातमा लिन । पहिले चोरहरूको चोरिने वस्तुका रुपमा पनि यो थियो । अहिले ता उनीहरूलाई पनि महत्वको मूल्यवान् कुरा भएन । गाउँ, सहर, बस्ती सबैतिर यसले छाएको छ । श्रमिक, किसान, मजदुरहरूमा पनि यसको पकड छ । युवायुवतीको हातको कुरै छाडौं, उनीहरूलाई ता यसले संसार नै देखाइदिन्छ । म हजुरबा भइसकेको मान्छेको हातमा पनि यो रहन्छ सधैं । कहिलेकाहीं यसले सारै ठुलो गुन पनि गर्छ । अनि बैगुन… ?
सहरमा जोडिएका घर भए भने एक घरकाले अर्को घरका धेरै कुराहरू नचाहेरै पनि थाहा पाउँछ । यस्तै थियो प्रकाशको घर पनि । उनको घर र छिमेकीको घरका बीच पाँच फुटको दूरी मात्र थियो । कतिपय उताको कुरा यताकाले सुन्दथे अनि यताकाले उताको पनि । यिनै जोडी घरमध्येको एक घर हो प्रकाशको ।
आधा दिनको बिदा परेको भए पनि अफिसबाट आज निकै गलेर आए प्रकाश । यसैले माथिल्लो तलको बरन्डामा गएर बाहिरतिर आराम कुर्सीमा बसेर आराम गर्न थाले । उनलाई भित्रबाट चिया आयो, खाजा पनि आयो ।
केही वर्ष यता नेपालमा पुरस्कार नामक दुवाली थापेर लेखक रुपी माछोलाई बल्छीमा पार्ने चलनको जोडदार ढङ्गले विकास भएको छ । यस अवधिलाई पुरस्कार थाप्ने कामको स्वर्णीम कालभन्दा पनि बढी हुँदैन । कुनै बेला एउटा बबुरो मदन पुस्कार मात्र थियो नेपालभरि । त्यसको इजत बेग्लै थियो । आज त्यसलाई लफन्ड्याउने खालका घागघाग पुरस्कारहरू देशभरि छरपट्ट उम्रिएका छन् । करोडिमलहरूले उमारेका छन् । पुरस्कारको पिण्ड बटारेर लेखकहरूको तर्पन पानी र सराद्धे गर्न बसको यी लोट्टोका संस्थापकहरू मानौं भारतको गयाका लम्बरी पण्डाहरू हुन् जसले लेखकको पिण्डपानी गर्छन् र आफ्नो भित्री अदृश्य स्वार्थ सिद्ध गर्न धामा गरिरहेका हुन्छन् ।
मेरा जन्मघरको बाहिर सिकुवामा एउटा पुरानो काठको खाट अँझै पनि छ । त्यस खाटबाट सुतेर हेर्दा पश्चिमतिर पारिपट्टि निघुरादिको डाँडो र उत्तरतिर थेचुम्बू गाउँको अस्पष्ट दृश्य मेरा आँखामा पर्ने गर्दछ । खाटबाट अलिकति निहुरिएर हेर्दा पाथीभरा माताको मन्दिर भएको डाँडाको दृश्य टढ्कारै आँखामा आउँछ । पिताजी त्यसै खाटमा खाँडीको बर्को ओढेर बस्नुहुन्थ्यो ।
खोलूँ कि मनका कुरा तिमीसँगै एकान्तमा गैकन
लेखूँ कि अनुहार हेरी कविता क्वै शिल्पी झैं भैकन
बोलूँ कि तिमीलाई भित्र मुटुको माया र चोखो प्रित
गाऊँ गोधुलीका अनेक अधुरा मेरै बितेका गित ।।
जान्थेें जङ्गल हेर्न गाई म कुनै ग्वाला सरी थें जब
उस्तै दौंतरी थे किशोर वयको केटै हुँदो हुँ तब ।
मेरा चञ्चलता अनेक थरी थे पाठै सरी खेल्दथें
प्यारो बालककालको क्षण थियो लाडे भई बोल्दथें ।।
आमाका मृदु काखको छुनमुने यौटा म नानी थिएँ
साथी दौंतरीका समाज बिचको अर्काे म साथी थिएँ
दाजैको प्रिय भाइ थें अनि थिएँ छोरो पिताको प्रिय
खेल्थें बालक कालका लहडिला खेलाहरु निर्भय ।
निधनको बेला गुरुप्रसादले दुई तले घरको माथिल्लो तलाको फ्याटमा दिवाकर दाजुको परिवार र तल्लो भुइँ तलामा मनोहर अर्थात् भाइ चाहिंको परिवारले मिलेर बस्नु भनेकोले केही वर्षसम्मसँगै मिलेर बसे । तर भाइ चाहिं अलिक क्षुद्र मतिको भएकोले यसै विषयलाई लिएर अदालतमा मुद्दा हाल्यो, तलमाथि बरोबरी गरेर बस्नु पर्ने वा कुनै एकले घर निखन्नु पर्ने कुरा झिकेर मुद्दामा जिरह गर्यो । आफूले नसके पनि दाजुले घर निखनेर आफूलाई बिदा देओस् भन्ने उसको सोच थियो । तर दाजुसँग कहाँ हुनु पैसा । यसैले दुवैले घर निखन्न आँट गरेनन् । यस विषयमा निकै लामो बहस पछि अदालतले आलोपालो गरी तल र माथि दुवै मिलेर बस्नु भन्ने आदेश सुनाएकाले त्यसै गरेर बसेका थिए । यही आधारमा दाजुको परिवार माथिबाट तल र भाइको परिवार तलबाट माथि सरेर बस्यो ।
१
भाेलिसँग विश्वास गर्नेहरु
भविष्यकालसँगै खेलबाड गर्छन्
जब अड्डा अदालत र सविचालयमा
भोलिको लोली सुन्लान्
अनि मात्र तिनीहरु तिन छक्क पर्छन् ।
२०३४ असार काठमाडौ
२
तिनले क्या मिठो गीत गाइन्
त्यसै गीतबाट तिनले धेरैसँग माया लाइन्
त्यसै गीतबाट कता कता धाइन्
मलाई पनि उनको सारै माया लाग्न थालेकाे छ
उनलाई अब भेटेरै भनौ भनौ लाग्न थालेकाे छ
प्लिज एड मि वान ग्लास वाइन ।
२०३८। वनेपा
३
सधै हरियाे देख्नेका अाँखाहरु
सुकेकाे रुखमा पनि
फूल फुलेकाे देख्छन्
सामन्तिकाे प्रशस्ती लेख्ने बानी परेकाहरु
सामन्तका कुकुरकाे पनि
महाभाष्य लेख्छन् ।
०४०।४।४ झापा
हिउँद लागे पनि यसपालि मन्त्रीका लागि कलेजको मैदानमा वृक्षरोपणको आयोजना गरिदिनै प¥यो कलेजले । सभा बडो सानदार थियो । मञ्च भव्य थियो । मैदानमा पोहोर साल रोपिएका बिरुवाहरुको नामो निसानै थिएन । मैदान सफा थियो । गाई वस्तु बाख्रा भैंसीहरु चरिरहेको थिए । गोठालाहरु पर पर मैदानमा मोबाइले खेलाएर रमिते जस्ता भएर बसिरहेका थिए ।… Read More »वृक्षरोपण
