hangpal
साँगुरी भञ्ज्याङ!
ढाकरभरी
सपनाहरूको भारी बोकेर
विकासको लहरहरुसंगै
चेतनाको सिंढीहरु
उक्लिनु भन्दा पहिले
मेरै छाती माथी
कञ्चन रोडाहरुमा
सरप-सरप
यरप-यरप
मलाई टेक्दै हिड्नेहरु
खै कहाँ – कहाँ पुगे कुन्नी ?
आज म एक्लो भएको छु
साह्रै नै सुनसान भएको छु
मेरो सेरोफेरोमा
“हुई पकन्दी” भन्नेहरु छैनन्
पालामख्यालीहरु सुनुँ -सुँनु लाग्छ
हाक्पारेसाम्लोहरु गाउँ-गाउँ लाग्छ
र त संझनाहरु पनि चर्को न चर्को भइदिन्छन्।
नयाँहरुको त कुरै नगरौं
पुरानै आँखाहरुले पनि
घुमाउरो पक्की बाटोको घुम्तीहरुदेखी मात्र
मलाई चिहाउने गर्छन्
म भन्दा अग्लो – अग्लो पहाडको टुप्पोमा उभिएर
हाइकुमा अर्को पाइला
मूलत: हाइकु जापानी परम्परागत काव्यसाहित्यबाट भित्रिएको विधा हो । नेपालीको सन्दर्भमा हाइकु २०१९ सालमा लेख्न थालिएको मानिन्छ । यो तीन हरफको संरचनामा हुन्छ । सटिक, सघन र रसिलोपन हाइकुका भावगत विशेषता हो । संरचनाका हिसाबले हाइकु १७ अक्षरमा पूरा गरिनु पर्ने हुन्छ । पाँच, सात, पाँच वर्णका शब्दहरूको मात्रामा तालमेल मिलाएर तीन हरफमा यसलाई पूरा गरिन्छ । यो पूर्ण अभिव्यक्ति दिने एक छुट्टै र स्वतन्त्र विधाका रुपमा स्थापित छ । दृश्य, विम्ब र चित्रात्मक संकेत नै हाइकु हो । आधा शताब्दी पार गर्दैगर्दा नेपाली साहित्यमा हाइकुको विशिष्ट महत्व छ । आजसम्म हाइकुसम्बन्धी थुप्रै सोधपत्रहरू तयार भएका छन् । कृतिहरू प्रकाशित भएका छन् । हाइकु लेख्नेहरूको दर्बिलो उपस्थिति छ ।
नाङ्गिएको मात्र देख्यौ छोप्ने कुरा लेख्यौ खै त ?
नाङ्गिएको मात्र देख्यौ छोप्ने कुरा लेख्यौ खै त ?
उजाडेको मात्र देख्यौ रोप्ने कुरा लेख्यौ खै त ?
ध्वंस पछि निर्माणहरु अधुरो हुँदा खेरी
बिग्रिएको मात्र देख्यौ कोप्ने कुरा लेख्यौ खै त ?
समयको बहाव सँगै आकृति मिल्दै जाँदा
मेटिएको मात्र देख्यौ खोप्ने कुरा लेख्यौ खै त ?
चाहनाले पोतिएको जिन्दगीको रङ्गहरु
नमिलेको मात्र देख्यौ चोप्ने कुरा लेख्यौ खै त ?
चाँगे-५, नेसुम, ताप्लेजुङ
हाल: धरान
लिम्बू समुदायले सिङ्गापुरमा पनि चासोक तङनाम मनाए
प्रकृति पुजक लिम्बूहरूको महान चाड २०७१ सालको चासोक तङनाम ( उधौली पर्व ) सिंगापुरमा पनि भव्यताको साथ सम्पन्न भयो ।
सिङ्गापुरमा रहेका प्रवासी लिम्बू समुदायले पनि चासोक तङनामको साँस्कृतिक उत्सवलाई पहिलो चोटि नै भव्यता र सफलताको साथ मनाएर एउटा ऐतिहासिक यात्रा तय गरेको छ । उनीहरूको यो यात्रा त्यसै सुरु भएको छैन। आफ्नो मौलिक पहिचान र अस्तित्वलाई जीवन्तता दिने चेतनाको विकासले सुरु भएको एकदमै सार्थक यात्रा हो यो।
बाटोको गुनासो
ए यात्रीहरु हो! सुन…
म बाटो बिना
तिमीहरुको यात्रा अधुरो हुन्छ
अपुरो हुन्छ ।
खै तिमीहरुले कुरा बुझेका?
तिमीहरूको साइज साइजको पाइतालाहरुले
म टेकिएर उक्किन वाद्य हुन्छु
म भत्किन वाद्य हुन्छु
अनि म भत्किएपछि
तिमीहरु दायाँ बायाँ
तर्किएर हिंड्छौ
त्यतिखेर
मलाई तिमीहरूको साह्रै माया लाग्छ।
म अलिली उक्किदा
म अलिली भत्किदा
तर्किदै मायालाग्दो गरि
मलाई कुल्चिरहन्छौ
यात्रा गरिरहन्छौ ।
अनि म पुरै उक्किएर
सबै भत्किएर
तिमीहरूले पाइतालाहरु तर्काउने
ठाँउ नपाएपछि मात्र
मलाई जेनतेन उपचार गर्छौ
त्यतिखेर झन तिमीहरूको साह्रै धेरै माया लाग्छ
किनभने
साहित्यकार हाङपाल आङबुहाङ लिम्बू र “च्याब्रुङको आवाज”
क. साहित्यकार हाङपाल आङबुहाङ लिम्बूसँगको साईबरीय भेट:
सन् २०१२ को अन्ततिर साहित्यकार हाङपाल आङबुहाङ लिम्बूसँग फेसबुक सामाजिक संजालमा भेट भएको हो । त्यसपछि बिस्तारै फेसबुक मार्फत हाम्रो साईबरीय सम्बन्ध प्रगाढ वा बिस्तार हुँदै गएको हो । यस्तो सम्बन्ध बिस्तार हुनुको कारण नै साहित्य थियो । साहित्यले मानिसलाई आत्मीय मात्र होइन सामजिक बनाउँछ । साहित्य एउटा माध्यम मात्र हो तर आत्मीयता भन्ने कुरा मानिसको संवेदनामा निर्भर हुन्छ । साहित्यलाई लेखन गर्दै आत्मसाथ गर्दै जाँदा साहित्यकार हाङपाल आङबुहाङ लिम्बूलाई मात्र होइन अरु धेरैलाई भेटेको छु ।