बाबुराम पन्थी गुल्मेली

जहाँ मेची काली सीमा रक्षामा अविरल बगिरहून्
हिमाल अटल बनिरहुन्
टनकपुर,सुस्तावासीहरू नेपाली बनेर हाँसिरहून्
र मेरा शासक
“घुष लिने र घुष दिने राष्ट्रका ठुला शत्रु हुन् ”
ठानिरहून्
नेपालीलाई नेपाली भएको
सपना देख्ने अधिकार मिलिरहोस।

नेपालको राजनैतिक नेतृत्व, बौद्धिक वर्ग, मानव अधिकारवादी र सचेत नागरिकहरूको बर्चस्व भएको नेपालको राजधानी काठमाडौ राजधानीको मुटुमा अँझ भनौ देशको बागडोर सम्हालेका कैयौ प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूका बिविध योजना सहित समुन्नत सुन्दर नेपाल बनाऊन अहोरात्र निरन्तर खटिरहेको सिंहदरबार ! र ठ्याक्कै सिंहदरबार अगाडिरहेको उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयको गेटबाट भित्र पस्ना साथ बायाँपट्टिको भवनको एकतला माथि एस एस पी साबको कार्यकक्ष बाहिरको वरण्डामा उनको सुरक्षामा खटिएको अंगरक्षक उभिइरहन्छ ।

म
म को हूँ ?
म यांहा किन छु ?
सबैले भनेको सुनेको छु
“म”
संसारको सर्वोत्तम प्राणी ?
संसाको चेतनशील प्राणी ?

बिहानी झिसमिसेमै मलाई व्यूताउने
मेरो अलाराम !
आजकल छूट्टीमा छ ।
बुढा ऊठ्नु दूकानमा ग्राहक आइसके भन्दै
एका बिहानै कचकच गर्ने ऊनको मुख बन्द भा’छ ।
स्कुल बन्द छन्
सानी छोरीका तनावहरू चूपचाप छन् ।

पुरूष हौ तिमी पीडाहरू कतै बाँड्नु हुन्न भन्छन्
पत्थर जस्तै बनाऊ दिल खुट्टा काँप्नु हुन्न भन्छन्

बिहे हुँदासम्म दिदी बहिनीहरू अचेल पढ्दै गर्नु पर्ने
कमाई गर भाइ खर्च धान्न बाॅधा पस्नु हुन्न भन्छन्

बा आमा श्रीमती र सन्तानका माग पुरा गर्नु पर्छ
जाऊ कमाऊ छोरो मान्छे घरै बस्नु हुन्न भन्छन्

लौ लखेट कता लखेट्दै छस् ?
मलेसिया, कोरिया या जापान लखेट्दै छस् ?
तेरो गलत नियतिको विरोधमा उत्रिन सक्छ !
होसियार भइस तँ !
त्यसैले,
हौसाएर युवालाई, कता लखेट्दै छस् ?
मलेसिया, कोरिया या जापान लखेट्दै छस् ?

छोरा कि छोरीतिरको
या त तेस्रो लिंगीतिरको?
मावली कि घरतिरको?
आमा कि बाबातिरको?
जीवनसाथी कि अभिभावकतिरको?
खै म कतातिरको?

कार्तिक महिना दोपहरको समय । न गर्मी न त चिसोको अनुभूती । दाजुभाइ भित्र मौरो परेकोले क्रियापुत्रीलाई भेट्न पँधेरामा पुग्दा थुप्रै दाजुभाइ नाता गोताहरूको जमघट थियो । सायद छठ पर्वको सार्वजनिक बिदाको दिन भएकोले पनि दाजुभाइबीचको यो उपस्थिति संभव भएको थियो होला । मानौ यो कुनै मातमभन्दा पनि मेला लागे जस्तै थियो । हामी पन्थीहरूको बाहुल्य बस्ती भएको प्राकृतिक सौन्दर्यले सजिएको तम्घास नगरीमा ।

बहुमूल्य हिरा मोती हेर्दा आकर्षक छ त्यो
कठिन भेट्न पृथ्वीको गर्भमा भेट्दछ त्यो
देख्दा सुन्दर बुट्टामा स्वर्णिम जुहारत त्यो
रसायन बिना जोडिन्छ कहाँ जुहारत त्यो

युवा नै खानी हो बुद्धि विवेक अपार त्यो शक्तिको
युवा नै छाती हो शैल सरी अटल त्यो राष्ट्रभक्तिको

युवा नै पौरखी पसिना सिंची मोती फलाउँछ माटोमा
युवा नै हो त्यो ज्यानै अर्पिने हाँस्दै यो माटोले मागेमा

कुरा सन् २००५ को मध्यतिरको हो । नेपालको प्रहरी सेवामा कार्यरत रहँदा पनि चरम आर्थिक अभाव झेल्नु परेकोमा निकै तनावमा थिएँ म । श्रीमती र एक छोरालाई पनि सामान्य खर्च पुर्याउन पनि गाह्रो हुने । त्यसमाथि सँगै बस्न पनि नसकिने । कुनै दिन नून किन्ने पैसा नभएर अल्नो तरकारीसँग छाक टार्न बाध्य मेरो जीवन ! कसरी सुधारिन सक्छ यो सरकारी नोकरीले ? अनि कसरी राम्रो शिक्षा दिन सकिन्छ सन्तानलाई ? जीवनसाथीका न्यूनतम आवश्यकता पनि पुरा गर्न गाह्रो थियो । त्यसमाथि छुट्टिंदा भागमा परेको ऋणको ब्याज बुझाउन पनि गाह्रो साँबा त जिन्दगी भर तिर्न सक्ने उपाय थिएन ।

– चार पाँच छोरी जन्मिंदा पनि खुशी हुन नसकेका बा आमा छोरा जन्मिदा निकै खुशी हुन्छन् संसार नै जिते जस्तै विजय उत्सव मनाउँछ अविर जात्रा गर्छन् ।

– छोरो हुर्किदै जान्छ, बुझ्ने हुन्छ र आफ्नो अधिकार बा आमासँग खोज्न थाल्छ ।

– छोरालाई बा आमासँगको बसाई अपुरो लाग्छ र बिहे गर्छ ।

साँझको शीतल हावासँगै
मधुर जुनेली रातको सहारामा
माइलौ टाढाबाट
सुन्दर त्यो प्रेमको
सुवास छर्ने बगैंचामा
सधैं जस्तै ऊ
आजको रात
प्रेयसीलाई अंकमाल गर्न
अँझ भनौ ?

प्यारो छ मेरो नेपाल
हिमाल छ शान गजुर
नाच्दछ डाँफे हिमाल
तराईमा नाच्छन् मयुर

पश्चिम देउडा बज्दछ
घन्किन्छ पूर्व सेलोले
गुन्जिने मैथली तराई
पहाडी भाका रैलाले

हो म हुतिहारा
अनि
ऊ पौरखी मान्छे
भन्छ यो समाज
समाजको नजरले मलाई
हुतिहारा देख्दा
उसलाई
पौरखी म देख्दिन खै !

माटोले प्राणी र बनस्पतिलाई
अस्तित्व बचाउने आधार बनिरहेको छ
जसरी निस्वार्थ प्रेमी बनेर

पहराले कत्ति विचलित नभै निरन्तर
काँधमा बोकेर बसेको छ विशाल पहाड
जसरी निस्वर्थ प्रेमी बनेर

आए बथान नेताका चुनावमा भोट मलाई भनी
दौडिरहेछन् गाउँगाउँमा जनता फकाउँदै यिनी
आश्वासन विकासका गाँऊमा छर्न पछि परेनन्
दिएकै हो भोट पहिले पनि विकास शून्य गरेनन्

आयो चुनाव जब छिमेकमा वैरीभाव बढ्दो छ
सम्बन्ध रगतकै नातामा पनि विश्वास घट्दो छ
थियो राष्ट्र ध्वजा गौरव धुरीमा निकालेर राख्दछ
बेग्ला बेग्लै तिरंगा दलका घरकै धुरीमा गाड्दछ

कतिन्जेल बस्छौ एक्लै एक्लै घरमै फर्क साथी
लाला बालासँग बेग्लै बेग्लै घरमै फर्क साथी

पाखुरीमा बल छँदा बिदेशमा जीवन खेर नफाल
गरौंला केही धन्दा स्वदेशमा घरमै फर्क साथी

तिम्रो चोखो सिंउदोमा
चिम्टी सिन्दुरको टीका लगाई दिएदेखि
कलकलाउँदो जवानी बिटुलो पारेदेखि
कुनै हालतमा तिमीभन्दा माथि देखिनु छ
किनकि तिम्रो श्रीमानको पगरी बचाउनु छ ।

“दाइ जाने हो ?” जीवनले मेरो एकोहोरोपनालाई भंग गर्दै भन्यो ।

साँझको खाना खाएर थ्रि-न-थ्रि राइफललाई बेडको कुनातिर राखेर कलकलाउँदो श्रीमती र तोते बोल्ने छोरालाई घरमा छाडेर माओवादी युद्धको उद्गम स्थल रोल्पामा फसेको मेरो जीवनको छुटकाराको लागि अवसरहरू सोच्दै थिएँ । बाहिर कतै टाढा पड्किएका बम र बन्दुकका आवाजहरू मेरो कानमा लगातार प्रतिध्वनित भैरहेको थियो ।