गजल

छ जिन्दगानी सपना सयौँ छन्
व्यथा सयौँ छन् र कथा सयौँ छन्

सुलुक्क निल्दै छ कठोरताले
अतालिएको छ सजा सयौँ छन्

हैट कान्छी ! तिम्रा दुई आँखै बैमानी ।
कर्के नजर जुधाउने भाकै बैमानी ।।

मदहोशै बनाउछ्यौ ओठ टोकी टोकी
तकीया नै बनाउँ जस्तो काखै बैमानी ।।

तिम्रो कसम ! मर्छु होला तिम्लाई हेरी हेरी,
नरम पच्छ्यौरी र चोली ढाकै बैमानी ।।

बन्ने थिंए राजा तिम्राे , स्वीकार न कान्छी !
भोली भन्दै टार्ने तिम्रो भाखै बैमानी ।।

सुन्दरताको के कुरा भो र तिम्रो अघि
खोंच, हिमाल, खोल्सा अनि पाखै बैमानी ।।

रचना मिति २०७३।०९।२०

निष्ठुरी रैछौ साह्रैनै तिमी ढुङ्गाको जस्तो मन रहेछ,
विश्वास गरी म माया गर्ने, तिम्रो चैं फरकपन रहेछ ।

भेट थियो छोटो, साथ दियौ मीठो, बिरानो त्यो शहर
रहरले मात्रै थिएन संयोग भाग्यको खेल नै झन रहेछ ।
निष्ठुरी रैछौ साह्रैनै तिमी ढुङ्गाको जस्तो मन रहेछ ।।

भएभरका देउदेउतालाई आज राती भाकें
सपनामा यौटा सहर सजाएर राखें ।।

उनैसँग जिन्दगीको उकालोमा चढ्न
देउरालीमा पाती चढाई मैले उनलाई मागें ।।

कसैलाई खरानी, कसैलाई कोइला चाहिएको छ
बालाई आवश्यकता पुर्याउन दाउरा चाहिएको छ

आमाबुबालाई वृद्धाश्रम पुर्याउन दबाब दिने पत्नी
भन्दैछिन् यीनै छोराछोरीको सहारा चाहिएको छ

भन्दिन मा संजीवनी पहाड लिएर आउनुस
तर्कले काम चल्दैन, प्रमाण लिएरआउनुस।।

हत्या त भयको छ , तिरस्कारको छुरा रोपी।
रहर हरको लाश थेग्ने ढाड लिएर आउनुस।।

बुझ्न आउनु भाको भए ज्यूँदैछ या मारी भनी
लासहरु जलाउने वाण लिएर आउनुस।।

तिमीलाई जित्ने मेरो , कुनै रहर छैन
माया गरेको हो , खेल खेलेको हैन।।

तिमी स्वीकार या नस्विकर तिम्रो कुरा।
मुस्कुराई रहन्छु ,चाहे लैजाऊ मेरो चैन।

ऋण हैन माया यो किस्तामा लगाउन।
फिर्ता देऊ फिर्ता नदेऊ माया घट्दैन।।

आँखा छोप्दै अंगालोले बाँधेको,कति साह्रो है तिमीले
ओठ टोक्दै मुस्काइ डाकेको, कति साह्रो है तिमीले ॥१॥

प्रिय व्यस्त छु फुर्सद छैन मैंले भन्दा भन्दै नि तर
फूलैफूलको बगैंचामा डाकेको, कति साह्रो तिमीले ॥२॥

एकान्तमा नै भेट गर्न बस्छ्यौ पर्खिएर किन प्रिय
मेरै मार्ग हेर्दै ट्याक्सी राखेको, कति साह्रो है तिमीले॥३॥

रोम रोममा उमङ्ग देख्छु देख्दछु तिर्खाएको झन
प्यास मेट्न खोज्दै कति समाको, कति साह्रो है तिमीले॥४॥

गाउँछु भन्थ्यौ तर गीत चौतारीमा गाएनौ
आउँछु भन्थ्यौ तर आज सपनीमा आएनौ

प्रित फूलेको छ भन्थ्यौ दिलभित्रै फक्रिएर
लाउँछु भन्थ्यौ तर माया मजेरीमा लाएनौ

मुस्कान् छाडै लठ्ठ पार्यौ भए नशामा झुलेंझैं
छाउँछु भन्थ्यौ तर मेरो जिन्दगीमा छाएनौ

देखेझैं भयो नयन उघारी सपनाहरू सारा
पाउँछु भन्थ्यौ तर साथ यो जुनीमा पाएनौ

दायित्व न सम्झे गर्नुपर्ने त सेवा नै पूरा गरेनन्
नियम न माने गर्नुपर्ने त दायित्व पुरा गरेनन्

जनता सडकमै मर्न लागेका छन् है भोकभोकै
भोजन न दिए गर्नुपर्ने पूण्य काम पुरा गरेनन्

भए भ्रष्ट नेताजी मस्त जनता दुःखमा हेर भन्छन्
कसमै खाए खै गर्नुपर्ने समर्पण पूरा गरेनन्

न छर्न सके चेतना न जगाउन सके जागरण
मेरै राम्रा आफ्ना मान्छे भनि रहे वाचा पूरा गरेनन्

कर्म थलोमा नजान पाउले म कसोरी सकुँला
निष्कर्म भाव शून्य मनमा म कसोरी राखुँला

चेत छ मष्तिस्कमा अनुभव नै धेरथोर् जे छ
लक्ष्य भेद गर्न नसक्ने व्याधा म कसोरी बनुँला

समयचक्र उस्तै लौ निष्कर्ममा छ यो दुँनिया
आय गुमेको छ आँखै छोपी म कसोरी बसुँला

छोराछोरी रून्छन् सकल नागरिक सरकार
ग्रस्त छ कहर बढ्दो भन्छन् म कसोरी बाचुँला

दायित्व नभुल्दछु नपन्छिए जिम्मेवारीबाट
सेवा जनताले नपाए खै म कसोरी हासुँला

म झुकेको न सम्झ म फुकेक‍ो नसम्झ
खोज्दैछु कर्म गर्न म सुतेको नसम्झ

दायित्व के हो बुझ्छु इमानदार छु म
कर्म गर्दछु आफ्नो म झुकेको नसम्झ

इमान धर्म सम्झी दायित्व पूरा गर्न
प्रयासरत छु है म लुटेको नसम्झ

न मूल्य पाउछ यो वाणी सम्मानै मेरो
अमूल्य वाणी बोल्छु म कुटेको नसम्झ

सानोमा सानो कर्मको आह्वान गर्दछु
कर्म खोज्दछु गर्न म फुटेको न सम्झ

मेरो देशमा कोही होनहार बाँचेकोछ ।
त्यसैले त मूलुक सदाबहार बाँचेकोछ ।।

कयौ सम्राज्यले फडा उठाइरहे पनि
मरेन मातृभूमी लगातार बाँचेकोछ ।।

नेताको त खासै भर लाग्दैन मलाई
खैर छाडौ, जनताको खबरदार बाँचेकोछ ।।

विश्वब्यापी छ मेरो देशको राष्ट्रियता
यो स्वाभिमान सीमा वारपार बाँचेकोछ ।।

कंहि छन्‌कि जन्मभूमीलाई ठेस पुर्याउनेहरु
साबधान !! अझै कोही लम्पसार बाँचेकोछ ।।

अतिरिक्त शेर,
कयौं याम इतिहासका, शिशिर भए पनि,
अझैं गुलाबी बागको यादगार बाँचेकोछ ।।

तिमी छौ मुटु भित्र, चाह केहि छैन।
दुख्नु मात्र जिन्दगी भो,आहा केहि छैन।।

अन्जनलाई बास दिँदा न सोध्यौ न रोक्यौ।
आरोप हजार दियौ, तर थाहा केही छैन।।

पसिना बगाउन मेरो उचित लौ ठाम देउ
सरकार राहत होइन बरू लौ काम देउ

निर्माताहरु भए बेकामे छैन है काम धन्दा
स्वरोजगार बनाउने योजना लौ रास देउ

खेतबारी बाँझो राख्दिन्थे तर यहाँ बीज छैन
बिजसँगै झर्न मल युरिया लौ पोटास देउ

शून्य त कर्मैले पाइन्न फल मिठो त्यो कतै
कर्मवीर पुज्दै कर्मठलाई लौ सलाम देउ

फलाउनेछु मुरीका मुरी पसिना नै पोखेर
श्रम सबै उत्पादनको गतिलो लौ दाम देउ

जाग उठ तिमी लाग देशलाई खाँचो पर्यो
देशभक्त राष्ट्रवादी देशलाई खाँचो पर्यो

चन्द्र सूर्य फर्फराउँनु छ एक भई जुट्दै
सीमानामा झण्डा गाड्न देशलाई खाँचो पर्यो

उठ्नु छ बनेर अग्नी नटेरे भस्म पार्नु छ
ज्वालाझैं बन्दै सीमामा देशलाई खाँचो पर्यो

राष्ट्र हो प्राण हाम्रो राष्ट्रियता को भुल्दछ र
सिमाना मिच्दैछ बैरी देशलाई खाँचो पर्यो

कहिले सुस्ता दुख्यो कालापानी झन दुख्यो
डोब मेटाउने वार्ता देशलाई खाँचो पर्यो

आफ्नै मनलाई कुल्चिएर अपराध यही बनाई दिउँ की
आफ्नो नाम , तिम्रो नाममा बद्नाम भई बनाई दिउँ की

इज्जत बेज्जत भन्ने सबै आफ्नो आफ्नो मान्यता हो
कहीले कहीँ त लाग्छ तिम्रो आरोप सही बनाई दिउँ की

रुपको बहार बोकी सामू आउनेलाई मेरो सलाम छ
फुकाई गाँठो मनको गीत गाउनेलाई मेरो सलाम छ ।।१।।

रंगीदैछ थरीथरी फूल फूली मनको फुलबारी आज
छ्ड्के हेर्दै लोभी नजर लाउनेलाई मेरो सलाम छ ।।२।।

गहिरो आँखा कालो निलो त्यो सुन्दर महासागरमा
परैबाट मलाई तानीतानी डुबाउनेलाई मेरो सलाम छ ।।३।।

कस्तो रैछ छडके नजर लगाई रातो पिरो हुने बानी
मुस्काउने त्यो बानी राम्रो सर्माउनेलाई मेरो सलाम छ।।४।।

च्यापी रहेछ दिन-दिन खै लाछ कस्तो यो अनौठो रोग
नजिक हुदै मुटुको ढुकढुकी बढाउनेलाई मेरो सलाम छ।।५।।

जन्मदै पानीको, फोका हो माञ्छे
जिउँदोमा हावाको,झोका हो माञ्छे
बिर्सञ्छ उसले, छ खरानी बन्नु
अभिमानी स्वभावको, पोका हो माञ्छे
कुराले मात्र ऊ, तारा खसाउँछ
पड्केको गोलीको, खोका हो माञ्छे
हार माञ्छ तुच्छ, त्यो जीवाणुसँग
उत्कृष्ट जीव ठाञ्छ, धोका हो माञ्छे
कोरोनाको भयले, लुकेर बस्छ
बलिलाई तयार, बोका हो माञ्छे