प्रकाश सायमी

काठमाडौंमा मान्छे हराउन पनि सक्छ, पाउन पनि सक्छ- दुवै विविधता छन् यो सहरमा।

गायिका अरुणा लामाको गायनको जीवनकाललाई संगीतका अन्वेषकहरू, नेपाली संगीतको स्वर्णिम युग भन्छन् तर यो संयोगवश होइन र काल्पनिकी पनि होइन।

शंकर लामिछानेको पुस्तक प्रकाशन हुँदा त्यति बेला म पाठक हुन सकिनँ, दर्शकमात्र भएँ।

जहाँ भामर छ त्यही तिम्रो सिम्सार
तिमी विना चल्दैन मेरो पनि संसार

सर्पिलो पीच फैलिएको थियो, उकालोतिर। यो उकालोको नाउँ के हो?

सन् २००८ को अगस्त २३ का दिन मैले गजलका बारेमा दोस्रो भावभिनी परीक्षा दिएको थिएँ, गजलनगरी चित्तवनमा गएर, त्यो प्रिय दिवसलाई म आज पनि डरले सम्झिन्छु, प्रेमले बिर्सिन्छु।

स्वप्ननगरी, स्वप्नद्रष्टाहरूको यथार्थ नक्कलीपनाभित्रको अन्तरद्वन्द्व र चलचित्र क्षेत्रको अति रोचक चित्रण प्रस्तुति नायिका मीनाकुमारी, निर्देशक बीआर चोपडा, उपन्यासकार राही मासुम रजा, गायक उदित नारायण पाकिजा फिल्मको जीवनको उत्कृष्ट प्रेमदर्शन, भारतीय महिलाहरूको औसत व्यवहार, भारतीय देश, कालअन्तर्गतको रचनागत वातावरणको तुलना भारतीय पूर्वोत्तरमा मेरो बुझाइको सीमाभित्रका कुराहरू अत्यन्त गाम्भीर्ययुक्त छन् । धन्यवाद प्रकाश दाइलाई यस्तो रचना पढ्ने अवसर प्रदान गर्नुभएकोमा ।

शङ्कर लामिछाने ताहाचलका रैथाने । उनको खास घर मेरो जन्मघरभन्दा दुई किलोमिटरको दूरीमा थियो, त्यहाँ पुग्ने सामर्थ्य मैले कहिले राखिनँ । किनकि मैले उनका कुनै रचना मनज्ञानले त्यतिबेलासम्म पढेकै थिइनँ र उनलाई कसरी चिन्ने । नचिनेका लेेखक मेरा निम्ति आकर्षण कहिले बनेन वा उनी भविष्यमा यति प्रिय लेखक होलान् भन्ने अन्तर्बोध मलाई कहिले कतै भएन । म सधैँ दृढ थिएँ, मान्छे मन परेपछि मात्र लेखक मनपर्छ भनेर । मलाई मान्छे मनपराउन साह्रै गाह्रो थियो र छ अझै पनि ।

इमेलमा उनको पत्र आउँदा लगभग पौने बाह्र बजिसकेको थियो ।

पौने बाह्रको त्यो समय मेरा निम्ति प्रियकर हुन्छ । मलाई सम्झना छ….पौने बाह्रको यही समय नै मैले सम्भवतः पहिलोपटक चुरोटको स्वाद लिएको थिएँ । त्यसलाई मैले त्यतिबेलाको ठूलो शिखरारोहण मानेको थिएँ र अझै पनि सम्झिन्छु, त्यस रात हामी केही साथीहरू एकसाथ बसेर फुटबल हेर्दै थियौँ ।

यो वर्ष नेपाली आधुनिक सङ्गीतले १०१ वर्षमा प्रवेश गरेको छ भने यही वर्षबाट नारायणगोपालले गाउन सुरु गरेको पनि एकाउन्न वर्ष पूरा भएको छ । नेपाली सुगम सङ्गीतमा नारायणगोपालले गाउन प्रवेश गर्दा नेपालमा रेडियोको स्थापना भएको भर्खर १० वर्ष पुगेको थियो । १० वर्षे रेडियोमा आफ्ना साथी माणिकरत्न स्थापित र प्रेमध्वजको सङ्गीतमा गीत गाएर स्वर परीक्षामा उत्रेका गायक नारायणगोपालले पाँच वर्षभित्र रेडियो नेपालका एक स्तम्भ नारायणगोपाले सौभाग्य हासिल गरे

ऊर्दूका महाकवि गालिबले लेखेका छन् ,
थी खबर गर्म, कि गालिब के उडेंगे पुर्जे
देखने हम भी गए थे , प तमाशा न हुआ ।
यस्तै तमाशा हेरे नेपालीले देवकोटाकालीन नेपालमा । देवकोटा अघिल्लो शदीका यस्तै एक मिथक बने । उनको जीवन, जगत् र कृतिले नेपाल र नेपालीलाई अत्यधिक प्रभाव पारेको छ । उनले कविता गीत, निबन्ध सारा विधामा आफ्नो उपस्थितिलाई सदैव तज्जन्य आकर्षण दिए । उनी सर्वत्र, सदैव एक सरल प्राणीका रूपमा देखिए ।

दक्षिण एसियाली मुलुकहरूको तेस्रो सार्क सम्मेलन नेपालमा आयोजना हुँदा कार्यक्रमको थालनीमा दीप प्रज्ज्वलनलगत्तै गजल वाचन भएको थियो। त्यतिवेला गजल सुन्नेहरूमा सार्क मुलुकका तत्कालीन राष्ट्रप्रमुखहरू बेनजी

घर वा सपिङ् मल बन्ला
हाउजिङ् वा आकाशे बजार बन्ला
केही पनि बन्न सक्छ यो भूमिमा ।

चैत्र ३ गतेका बारेमा नेपाली जनस्थानमा खासै प्रस्ट परिचय छैन । चैत्र ३ गते किन मनाइन्छ, त्यसबारेमा सीमित कवि-लेखकलाई मात्र ज्ञान छ । यसबारे धेरै कुरा प्रकाशमा आउन बाँकी नै छ ।

धेरै वर्षपछि पल्टाएको
पुरानो कुनै पुस्तकको पानाजस्तै
धूलैधूलो भएर छरिएको छ
मेरो बैंश र मेरो अतीतको जीवित स्वरूप ।