बिबेक दुलाल क्षेत्री

इच्छाहरू भुइदेखि उठेर
घरको धुरीसम्म छुन खोज्थे
इच्छाहरू गर्वित मुद्रामा
आकाशसम्म फड्को मार्न तम्सन्थे
इच्छाहरू आफ्नै लयमा
बिना रोकटोक निरन्तर हिडिरहन खुशी मान्थे ।

आऊ साथी पढेर ठूलो मान्छे बन्नु छ
ज्ञानी, गुणी बनेर ठूलो मान्छे बन्नु छ

अल्छी बनी यसरी चुप बसी हुदैन
कर्तब्यमा जमेर ठूलो मान्छे बन्नु छ

भ्रुण छदै पनि क्रुर समाजको
छोरा चाहिने लिप्सामा कत्ले आम तुहाइन पुगी
जन्मदै खेरी पनि निर्दयतापूर्वक मारेर फालिन पुगी
किशोरी छदा फटाहाहरूको गिद्दे नजरबाट मात्र नभई
पापी नंग्राबाट चिथोरिन पुगी
अलि ठुली भए पछि फूल झैँ
सिमाना पारी र खाडीका मुलुकहरूमा बेचिन पुगी

नमाग मसित रहेको दुखेको मन
नमाग मसित टास्सिएर रहेको गरिबी
नमाग राम्रेरी पट्याउन खोज्दाखेरि उद्रिएको मेरो माया
र कहिल्यै नपलाउला कि जसरि ठुटे भै सकेको मेरो बैश ।

यसो हेर्दा हलक्क बढेको हुनु पर्छ
दुई चार अक्षर पढेको हुनु पर्छ

धेरै पो गम्भीर प्रकृतिको रहेछ ऊ
उदेश्यको पहाड चढेको हुनु पर्छ

उचालेछौ टाकुरा त्यो
दह्रो रैछ पाखुरा त्यो

भाव तिम्रो मिठो थियो
गरिमाको आकुरा त्यो

एकान्त यो आजभोलि मलाई आई थिच्छ
तिमीलाई सम्झिएर दिन मेरो बित्छ

सुखद पल छैन मेरो म छु दुर देशमा
तिम्रो यादमा छट्पटिन्छु, व्याधा निहु झिक्छ

आफ्नो छाया जुनमा खोज पाउँदैनौ
साचो माया सुनमा खोज पाउँदैनौ

थोपा थोपा खुशी बटुलिनु पर्दछ
रातो रंग चुनमा खोज पाउँदैनौ

चण्डीप्रसाद उमेरले सतरी काटेका व्यक्ति थिए । चण्डीप्रसादले आफ्ना छोराहरूलाई यसपाली माघेसक्रान्तिमा आफू पनि अरू गाउलेसित बराह क्षेत्रमा दर्शन गर्न जाने कुरा बताएका थिए । “आमा पनि जीवित छैनन्, जाउन् त बाउ,” भनेर साहिलो छोराले गोजीमा पैसा राखिदियो ।

गाउका बुढाबुढी, केही अधवैँशे, केही युवती र केटाकेटी गरेर दश बाह्र जना जति गए । धरानबाट चतरालाइनको बाटो हुँदै उनीहरू बराह मन्दिर परिसरमा पुगे ।

अहिलेसम्म
आफू मात्र अघाउने प्रपन्चमा छु
आजसम्म
आफैलाई मात्र सोच्ने बिचारमा छु
ममाथि
अहमको पदार्पण भएको छ
म गजक्क परेर
अरूले गरेको नमस्कार
अरूले निहुरिएर हेरेको दृश्य
यो बेला आनन्दले चपाउदैछु ।

सके तिमी
देशभित्र बस
नसके
देश बाहिर
जे भन तिमी
देश त देश नै हो ।

कान्छी !
मलाई त कविता लेख्नै आउदैन ।

लेख्न त मन पर्छ
मेचीको पनि कालीको पनि
कोर्न त मनलाग्छ
कोशीको पनि, कर्णालीको पनि
तर पनि काठमाण्डौमा पानीको हाहाकार देखेर
मलाई त कविता लेख्नै आउदैन कान्छी ।

हिजो र आज
अन्यौल जताततै
बिचरा मान्छे ।

फूल मुर्झायो
तातो मरुभूमिमा
सत्य लिमाम ।

यहाँ हुनेको नै रेस्टुरेन्ट छ, बार छ
म बाहेक सबैको सपना साकार छ

मेरी मनकी देवी बस्थिन पल्लो घरमा
हेर्न खोजेको त म भन्दा अग्लो पर्खाल छ

आफैँदेखि आफै दिगदार पो लाग्न थाल्यो
ऐनामा गई हेर्दा सुन्टी जस्तो आकार छ

फोस्रा मान्छेले चिल्लो सपना तुन्छन
सोझालाई मास्न फेरि जालो बुन्छन

पोशाक फेर्छन्, बोली पनि फेर्छन्
कोहि छैन भन्दै आफ्नो मान्छे चुन्छन्

ऊ अरूलाई चिन्दैन
ऊ अरूलाई मान्दैन
ऊ कसैको गल्ती पनि जान्दैन
(अरूको गल्ती जाने पनि बताउदैन)
फेसबुक वालमा एउटा मान्छे

अरू उसको तारिफ गर्छन्
अरू उसको प्रसंशा गर्छन्
लाइक गर्छन
कम्मेन्ट गर्छन्

यी कविता रगत पच्छे छन्
यी कविताहरू दम र पक्षघातले पीडित छन्

यी कविताहरू अस्पतालको बेडमा भर्ना गरिएका छन्
तर डाक्टर छैनन्
डाक्टरहरू आन्दोलनमा छन् या त
बेतलबी बिदामा छन्

बा ! परदेश भन्ने बित्तिकै मन दुख्छ
परदेश सम्झने बित्तिकै ओठ, मुख सुक्छ
तर पनि म यहाँ छु
भित्र रोएर पनि बाहिर मुश्कुराएको छु
बा ! त्यहाँ त धान, गहु, तोरी झुलिरहेको होला
त्यहाँ त मखमली, सयपत्री, चमेली फक्रिरहेको होला

राममा बिस्वास गरे अन्तिम पटक
लाममा विश्वास गरे अन्तिम पटक

हेक्का राख मलाई लुक्यो भन्नेहरू
नाममा विश्वास गरे अन्तिम पटक