बिबेक दुलाल क्षेत्री

(१)
एकलाई बथान नगनियोस्
मूर्खलाई शिक्षित नभनियोस्
हुँदा हुँदा अब त अति भयो
तला छाप्न आगन नखनियोस ।

बजार तातेको छ
दशैंको बजार भाउले
गाउको चोकमा उत्सव छ
रोटेपिङ्गमा केटाकेटीको हो हल्लाले
तर पुन्टे जेठाको घरमा शुनसान छ
मकैको केही पिठो थियो घैटोमा
त्यही पनि सिध्दिएको छ दुई दिनदेखि

अक्सर म पढ्ने गर्छु
अखबारका पानाहरूमा उद्घाटन भाषण
अक्सर म सुन्ने गर्छु एफ एम रेडियोहरूमा
मन्त्रीमण्डल पुनर्बिस्तारको किस्सा।

अनि सुन्छु
शिक्षाको खुल्ला बिज्ञापन र बजारीकरण
अस्पतालको व्यापारी नारा
युवाहरूलाई परदेशिन अभिप्रेरित गर्ने कुरा ।

टाढा बसेर आफ्नो सृजनामा मात्र तल्लिन कविहरू मध्ये एक हुन् साङ्गपाङ्ग गा .बि .स .५, भोजपुरमा आमा धनमाया पराजुली र बाबा यदुनाथ पराजुलीको शन्तानको रुपमा जन्मेकि हाल डागिहाट बेलबारीलाई मात्र नभएर समग्र मोरङ्गलाई नै आफ्नो साहित्यको कर्म क्षेत्र बनाउदै अघि बढेकी युवा कवि सुश्री तारा पराजुली । नेपाली साहित्यलाई घनिघुत रुपमा माया गर्ने पराजुली स्वयं पनि नेपाली विषयमा स्नाकोतर हुन् । उनीले मोरङ्ग डागिहाट्मा बसेर आफ्नो साहित्यका साधनाको अलाबा आफ्नो कर्म भने भविष्यका कर्णाधार नानीहरूलाई सु-शिक्षित गर्दै ज्ञानोदय आवासीय बोर्डिङ्गमा संस्थापक शिक्षिका भएर काम गर्दै गरेको देखिन्छ ।

तिमीलाई मेरो बारेमा
थाहा भएर केही हुने छैन
जसरी शिशिर पछि
वसन्त आएर केही हुदैन

बरु तिम्रो बारेमा
मैले जानेर केही हुनेछ
जब तिम्रो नहार्ने जिद्दीलाई
समयको क्रुर पन्जाले रक्ताम्मे पार्नेछ
तब अचानक तिमीलाई
पहिलोपल्ट कसैको अभावबोध हुनेछ।

कहिले त मन
खुल्ला आकाश भएर टागियोस्
आलश्यहरूलाई हटाउदै
कहिले त खुशी
ताराहरू भएर चम्कियोस्
दुखका बलेशीहरूलाई सुकाउदै
कहिले त यही पल

मसित एउटा अनौठो स्वभाव छ । केही कुरा नलुकाउने आफ्नो बारे जो कोहीलाई परिचय भैसकेपछि सबै कुरा भनिदिने । कतिपय मानिसमा अँझ धेरैमा नै भनौ आफ्नो बारे अरूलाई सितिमिति नखुलाउने बानी हुन्छ । मेरो बाबा आमाको देन नै हुनुपर्छ, मैले आजसम्म ढाटन जानीन र यो उमेरसम्म कसैलाई केही नढाटेर जिन्दगी काट्दै आएको छु । मलाई सादगी स्वभाव ल्याई दिनु भएकोमा म आजन्म मेरा आदरणीय आमा बाबा प्रति हृदयदेखि नै नतमस्तक रहनेछु ।

१)

यो अनिकालमा गहुको पिठो चारो छ
आउँछ हल्लाउछ खुशी साच्न गार्हो छ
तिमी सेल्फी खिचेर टहल्छौ रोज मित्र!
दिन नलागोस् पालमुनि बाच्न सार्हो छ।

तिमीले ऐना हेरेर मुस्कुराउदा
मैले मैले त्यसो नगर भनेको छैन

अनिश्चित भविष्य देखेर डर लाग्यो
ब्यर्थै अर्काको भूमि टेकेर डर लाग्यो

भगवान्भन्दा ठूलो कोही छैन तर
खुशीको गला रेटेर डर लाग्यो

हिजो फुर्सद थियो
र तिमीले बिर्स्यौ
आज फुर्सद छैन र पनि
म तिमीलाई सम्झिरहेछु
युगिन क्षितिजबाट
चियाउनु परेको छैन,
भत्की सक्यो

यहाँ मन भत्किएका हूलको कथा छ
यहाँ रोज लुटिएका फूलको कथा छ

परदेशमा उदाउछ तन्नेरी घाम
यहाँ गाउँ रित्तिएका कूलको कथा छ

पृथ्वी मैमाथि
हिडिरहेको होस्
मै माथि सपनाहरू देखिरहेको होस् ।

म चुपचाप
पृथ्वीको शान्त मुद्रामा
फैलन सकौं
र मेरो फैलावटमा इर्ष्या, घृणा, अहं म सबै हटेर
पृथ्वीको लागि उन्मुक्ति मात्र होस् ।

रापिलो घाममा नि चिसो हिउदैछु म
पीर व्यथा बिथोल्न रक्सी पिउदैछु म

मर्यो भन्छन् रोज मलाई देख्नेहरू
समय गिज्याएर अँझै जिउदै छु म

एउटा बोझिलो
दिन पहाड जस्तै ठडिएर
चुनौती दिदैछ
जिन्दगीलाई उठाउन
म नाथे
लथालिंग टेबुलमा छरिएका
पुस्तक भएर
अर्थ खोज्दैछु आफ्नै
खुशीको परिभाषा अक्षरहरूमा

तिम्रो नजरमा सधै, परदेशी भएँ म
तिमी कञ्चन झरना, खोल्सी भएँ म

जसै नजिक आउछ, बदामी नजर त्यो
सम्हालिन खोज्छु तर, बेहोशी भएँ म

तिम्रो अहंकारलाई थिचेर जादैछु
तिमी भित्रको बेथिति मिचेर जादैछु

जे पर्ला आओस युग सताउन मलाई
उसको दासत्व उसैमा पिचेर जादैछु

जोश, जाँगर
र तातो मरुभूमि
मानौ पर्याय

बिचार शुन्य
निर्मम कारागार
इर्ष्यालु प्रेम

१)

गरिबलाई दुनियाले झन् गरिब बनायो
शान्त बिष्णु थियो, अचम्मको शिब बनायो
अब त बिद्रोह गर्छ, आफ्नै भोक र रिससित
भाग्यलाई दोष दिने अचम्मको जीव बनायो