कृष्ण अविरल

लेख्नु आफैँमा ठूलो कुरो हो तर जब आफूले लेखेका कुरालाई लक्षित पाठकको पहँुचसम्म पुर्‍याउन सकिएन भने त्यो लेखाइको औचित्य मन बुझाउनुमा मात्र सीमित हुन्छ ।

नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धिमा समर्पित साहित्यकारहरु ऐक्यबद्धरुपमा प्रस्तुत नभइदिँदा आशातीतरुपमा यो क्षेत्र मौलाउन सकिरहेको छैन ।

ढल्किन लागेको एक साँझ । कार्यक्रम सकिएपछि गुरुकुलको आँगनमा उभिएको थिएँ, आयोजकहरूले उपलब्ध गराएको फोकटको कालो चिया पिउँदै । अरूभन्दा अलग्गै ।

पत्रपत्रिकाहरूमा प्रशस्तै हास्यव्यङ्ग्य लेखेर पनि कुनै लछारपाटो लगाउन नसकेका लक्ष्मण गाम्नागेले फेरि एउटा हास्यव्यङ्ग्यको किताबै निकालेछन्, ‘कति धुनु गधाहरूलाई’ शीर्षक दिएर । यसअघि नै ‘घिटिकघिटिक बाँचेर सहरमा’ र ‘३ न १३’ व्यङ्ग्य कवितासङ्ग्रह तथा ‘लाठीचार्ज’ हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसङ्ग्रह निकालेर आफ्ना लालाबालाको गाँस र आस खोसिसकेका गाम्नागेलाई फेरि पनि व्यङ्ग्यको किताबै लेख्न किन जङ् चलेको हो कुन्नि ?

गएको महिनाको कुरा हो । झापा फर्किएर व्यावसायिक बङ्गुरपालन सुरु गरेको खबर थाहा पाएपछि झापाका एकजना पत्रकार बन्धुले टिप्पणी गरे- “तपाईंले आफूले आफैँलाई चिन्न सक्नु भएनछ….।”

मान्छे होस् या प्राणी, मृत्यु कसैको पनि सुखद हुँदैन । हाम्रो हिन्दू संस्कारअनुसार पनि अग्रज वा आफन्तजन मृत्युको दिनलाई शोकको रूपमा लिइन्छ । मृत्यु र त्यसपछिको एक वर्ष चोखोनितो भई बरखी बारेर मृतदेह (मृतआत्मा होइन, किनकि हिन्दू धर्मग्रन्थहरूका अनुसार आत्मा मर्दैन)प्रति सम्मान प्रकट गर्ने गरिन्छ ।

रारा लेक र राराताल टेक्ने रहर धेरै नेपालीहरूसँग हुनसक्छ । संसारका सुन्दरतम प्राकृतिक स्थलहरूमध्येमा पर्ने रारा पुग्ने सपना साँच्नु अस्वाभाविक पनि होइन । तर कसरी जाने ? कहिले जादा उपयुक्त हुन्छ ? कति दिन लाग्छ ? कति खर्चको जोहो गरे पुग्छ ? जस्ता कुराको जानकारी नपाएर हामीमध्ये धेरै अलमलिएका हुन सक्छौ ।

आज राती अर्धन्रि्रँमा
म निदाएको बेला
अचानक मदनमणि माड्साबकी
‘माधवी’ आई
अनि भनी,
“ओई, कृष्णे उठ् त उठ्
देश दुखाइलाई भावनाले छेक
हत्या-हिंसाका बारेमा
कमसेकम एउटा कविता त लेख”

साहित्यमा सबैभन्दा धेरै पाठकलाई आकषिर्त गर्ने विधा हो उपन्यास । नेपाली साहित्यको मूलधार कविता भए पनि पुस्तक बिक्री र लेखकस्वका कसीमा राखेर मूल्याङ्कन गर्दा उपन्यास विधा सबैभन्दा लोकप्रिय रहेको देखिन्छ । स्तरीय उपन्यास प्रकाशित हुँदा पाठकले खोजीखोजी पढ्ने गरेको पाइन्छ । यद्यपि सिर्जनागत दृष्टिले उपन्यास विधा जति उर्वर हुनुपर्ने हो त्यति हुन सकेको छैन ।