सुशीला देउजा

धरतीको बेजोड कम्पनले उसलाई मात्र हैन सबैलाई खुल्ला चौरको बास गराई दियो । अप्रत्याशित यसरी मृत्युसँग साक्षात्कार हुनु पर्दा जीवन प्रतिको उसको धारणानै वेग्लै बन्यो । क्षणभङगुर यो जीवनको दियो कुन वेला कहाँ निभ्छ कसैलाई थाहा छैन । बारम्बारको झटकाले आज उसलाई दार्शनिक बनाई दियो । खुल्ला आकाश मुनी चौरमा सुतेको ऊ आफनो बारेमा विवेचना गर्दै सोच्न थाल्यो । लालचमा फस्दै जतिनै सम्पति आर्जेपनि अन्त्य समयमा त्यसको कुनै औचित्य रहदो रहेनछ । नसाले छाडे जस्तो सबै बेकार लाग्यो । आखिर सतकर्म र धर्म मात्र रहेछ संगमा रहने । भित्री मनका आँखा खुले जस्तो उसले मनमनै बाचा गर्यो । अब बाकीको जीवन आपद विपदमा परेकाको सहयोगमा बिताउछु ।

नैतिक, अनैतिक तरिकाले हुन्छ कि ढाटेर, लुटेर, चोरेर जे गरेर हुन्छ जीवनमा धन प्रसस्त कमाउनु पर्छ । धन नै हो समाजमा मान, ईज्जत, शान, शौकत, यएस आराम र मनलाई शीतलता दिने । आजको जमानामा सबैभन्दा ठूलो कुरा हो धन …. धन भए शिक्षाको पनि जरुरत पर्दैन भन्ने एक व्यक्तिको मान्यता थियो ।

नेपालको एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमान स्थलको प्रस्थान कक्षको प्रतिक्षालय, यात्रुहरूले खचाखच भरिएको छ । त्यस कक्षमा सबैलाई बस्न पुग्ने मेच छैनन् । कोही यात्रु उभ्भिएका छन । कोही समय बिताउन यताउती घुमिरहेछन । कोही गफमा मस्त छन । सबै जना आआफनो गन्तव्यसम्म पुग्ने प्लेनमा जाने बोलावटको पर्खाईमा छन । समय बिताउन हो वा जरुरी परेर हो कोही कोही फोनमा ब्यस्त देखिए ।

आज देशको बिग्रदो परिस्थितिले सबै आकुल ब्याकुल भएका छन । दैनिक उपभोग्य बस्तु लगायत प्रत्येक कुराको अभावले जताततै हाहाकार मच्चिएको छ । कसैको मन पनि शान्त र सन्तुलित छैन । सबैलाई एक किसिमको चिडचिडापनले घेरेको छ । लामो समय देखिको ग्यास अभावले जनता रनथनिएका छन । कामै नपाए जस्तो खाली सिलीन्डर बोकि डिपो डिपो धाउदै छन । तर ग्यास कहीं पाईदैन । ग्यास नपाएको झोकमा ठाउँ ठाउँमा सरकारबिरुद्ध नारा जुलुश पनि चल्दै छ ।

आज सर्वसाधारणको पक्षमा महत्व पूर्ण निर्णय हुने दिन । तर सभा हल भने लगभग रित्तो थियो । छ सय एक जना अटने सभा हलमा सिला खोजे जस्तै कतै कतै एक दुई जना पो भेटिए ।

चकमन्न जस्तै देखिएको हलमा प्रमुखको मात्र एकोहोरो आवाज सुनिन्थ्यो । तर ध्यान भने कसैले दिइरहेका थिएनन् । ती आआफ्नै धुनमा कोही सँगैकासित कानेखुसी गरिरहेका थिए । कोही खैनी माडिरहेका थिए त कोही लामो हाई काढिरहेका थिए ।

दुनियाको नजरमा तिमी एक वुद्धिमान ठूलो मान्छे भए पनि
हाम्रा लागिरहन्छौ सदा एक अनजान बालक सरी

अवसरको खोजी होस वा काम र दामको लागि होस नेपालका गाउँ गाउँबाट युवा युवतीहरू विदेशीने क्रम जारी छ । गाउँहरू लगभग युवा युवती बिहीन र केवल बृद्ध बृद्धाको थलो रहेको कुरा अब हाम्रा लागि नौलो रहेन । यो एउटा बिकराल समस्या पनि हो । यो नराम्रो पक्षसँगै यसको राम्रो पक्ष पनि छ । देशमा अर्थ भित्रिनुका साथ साथै कामदारहरू प्रशिक्षित पनि भैरहेछन । विकशित देशमा काम गर्दा नयाँ नयाँ प्रविधिवारे ज्ञान आर्जन गर्दै प्रशिक्षण प्राप्त गर्ने अवसर पाउछन । बिना लगानीमा प्रशिक्षण प्राप्त गरी फर्केर आई ती जानेका कुरा प्रयोगमा ल्याउन सक्छन । जसले गर्दा जीविकोपार्जनको लागि राम्रै सहयोग पुग्छ होला । यसले देश विकाशको लागि ठूलो टेवा मिल्छ । गाउँ गाउँबाट विकाश भए मात्र देश विकाश हुन्छ ।

सधै जसो टिल्ल परिरहने चन्द्रे गाउँ डुलेर घर आइपुग्यो । लरखरिदै आएर पिढीमा बस्यो र एकलै फतफत गर्न थाल्यो । त्यही वेला उसको श्रीमती र किशोर छोरा दिनभर खेतमा काम गरेर थाकेका घर आइपुगे ।

कुटो कोदालो थन्काएर हात खुट्टा धोएर छोरा पनि पिढीको छेउमा आई बस्यो । श्रीमती भोकाएका वस्तुलाई घास हाल्न गोठतिर लागी ।

एक नेताले दौरा सुरुवाललाई बहिष्कार गर्दा सामन्तवादलाई दमन गरी नामो निसाना मेटेँ भनी मख्ख परे । अनुयायीहरूले पनि उनको कदमको अनुशरण गरे । विजयी अनुभव गरेका सबैको अधरमा मन्द मुस्कान छायो ।

एकपल्ट तिनै नेता भारतको उत्तराखण्डतिर भ्रमणमा निस्किए । त्यहाँ बग्रेल्ती सामान्तीहरू देख्दा उनी छक्क परे । नाम्लो टाउकोमा लगाउँदा लगाउँदा ती सामान्तीहरूको टोपीको घेरो मात्र बाँकी थियो । भारी बोक्दा बोक्दा मैलो दौराको पिठ्युँको भाग च्यातिएर धुजा धुजा भएको र अगाडिको भाग मात्र बाँकिरहेको उनले देखे । साथै खुट्टामा फाटेको कपडाको जुत्ता र हातमा नाम्लो थियो । आय आर्जन गर्ने एक मात्र साधन । त्यस्तो दरिद्र अवस्था थियो ती सामान्तीहरूको ।

लामो कठिन यात्रा पछि थाकेका सबै राँगालाई रातको अध्यारोमा छामछाम छुमछुम गर्दै ल्याएर बिष्णुमति नदी किनारमा बाधिदिए । भोको पेट घुमाउरो बाटो दिनभर उभ्भिएर गाडीको घच्चा घुच्च सहेर थाकेको शरीर आरामसँग बस्न नपाउदै सबै भुसुभुसु निदाए । ती मध्ये एक काले भन्ने अलि फरासिलो, जोसँग पनि बोल्न पर्ने खालको थियो । मिरमिरेमा चलेको चिसो हावासँगै मस्त निदाइरहेको कालेको नाकभित्र एउटा अचम्मको गन्ध ह्वास्स छिर्यो । के हो यो भन्दै काले जर्याकजुरुक उठ्यो । उसलाई यस अघि यस्तो अनौठो गन्धको अनुभव कहिल्यै भएको थिएन । यताउता हेर्यो । सँगैमा कालो मैलो अनेक किसिमको फोहोर सुमरेर दुःखी र विक्षिप्त भई बहिरहेकी रहिछिन बिष्णुमति नदी ।

मागे जति पैसा गहना दिएनन भनि जग्गेमा बसी सकेको दुलाहा जन्ती लिई फिर्ता जादै थियो । चिन्तित दुलहीको बुबाले दसतिर हात जोडी बिन्ती भाउ गर्दै बल्ल तल्ल भने जति पैसा जम्मा गरेर बुझाए । अनि मात्र विवाह सम्पन्न भयो ।

छोरीचाहिँले बुबाको पीर चिन्ताका साथै अपमानित क्षण भुलेकी थिइन । त्यो घटना मनमा नराम्रोसँग गढेको थियो ।