मुना २०६७ साउन

दिउँसो साथीहरूसँग घुम्न जाँदा ग्रीष्मले बाटोमा चट्पटे र फोहोर पानी खाएको थियो । अहिले साँझ उसलाई बेस्सरी पेट दुख्न थाल्यो । चिसो बरफ पनि खाएको थियो । साँझ परेपछि उसलाई हनहन जरो पनि आउन थाल्यो । ग्रीष्मको आमा-बाबु चिन्तित हुन थाल्नुभयो । ग्रीष्म पनि पेट दुख्यो भनेर कराउन थाल्दा बाबाले डाक्टर अङ्कललाई फोन गर्नुभयो ।

अहा ! हृवाइट हाउस ! चिटिक्क परेको र हिउँझैँ सेतो ! सेतो बलौटे पत्थर र सिंहमर्मरबाट बनेको ! आकर्षक ! अमेरिकाका राष्ट्रपतिको सरकारी निवास र कार्यालय ! पानीको भव्य फोहरा र धूपीका बोटहरूले सिङ्गारिएको ! हेर्न पाउँदा रमाइलो लाग्यो ।

पहाडको फेदीमा मेरो घर छ
गाउँको पुछारमा नदी बग्दछ
नजिकै जङ्गलमा मृग घोरल छन्
मयुर नाच्दछन् कोइली गाउँछन्

शिक्षा हो नव ज्योति हजुरको ज्ञानको मुहान दिने,
यै हो ज्योति दिने यो विश्वमा आखाँ खुलाइ दिने ।
शिक्षा पढौँ भाइ बहिनीहरू विद्वान् बन्ने गरौँ
शिक्षाले व्यवहार परिवर्तन गरी विश्वमा शान्ति छरौँ ।

मेरो प्यारो नेपाल भूमि
पवित्र भूमी, ज्ञान भूमि
शान्त भूमी, दिव्य भूमि
प्राण भन्दा प्यारो जय-जय जन्म भूमि

एउटा गाउँको एउटा घरमा उसकी आमा र राम मात्र बस्दथे । रामको बुबा पैसा कमाउन विदेश गएका थिए । त्यो घरमा कहिल्यै पनि राम्रो हुन सकेन । लक्ष्मी पनि त्यस घरदेखि पर-पर भाग्थिन् ।

एकादेशमा एउटा बालक थियो । त्यसको नाम हरि थियो । उसका बुबाआमा ज्यालामजदुरी गर्दथे । केही समयपछि बुबाआमाको पनि मृत्यु भयो । घरमा ऊ एक्लै बस्दथ्यो ।

म एक दिन बिहानै पोखरी पुगेँ जहाँ घमण्डी माछो, चलाख भ्यागुतो र मूर्ख सर्पहरू बस्दथे । म त्यहाँ प्रत्येक दिन जस्तो पुग्दथेँ । जहिले जाँदा पनि त्यो घमण्डी माछोले त्यहाँका भ्यागुताहरूलाई दुःख दिइरहेको हुन्थ्यो । त्यहाँका सर्पहरूले पनि त्यस माछोलाई केही गर्न सक्दैन थिए ।

“हिजोआज सिरकको कति पर्छ बा ?” पुस-माघको दाँत बज्ने ठिहीमा अगेनाको छेउमा आगो तापेर बसिरहेका बासँग कुमुदले सोध्यो ।

“किन तिमीलाई ओढ्ने पुगेन ?” छोराको सोधाइको अर्थ बुझ्न खोज्दै बाले भने । “हो ! मुन्टो हल्लाउँदै कुमुदले भन्यो ।

व्यञ्जना र अनुराग दिदीभाइ हुन् । उनीहरू घरबाट टाढा डेरामा बसेर पढ्छन् । गाउँमा हाइस्कुल नभएर त्यसो गर्नुपरेको हो ।

व्यञ्जना र अनुरागको घरमा एउटा फुच्चे बिरालो पनि थियो । उनीहरूको बाबा एउटा प्राथमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक हुनुहुन्थ्यो । उहाँलाई विद्यालयको काममा बरोबर सदरमुकाम र अन्य ठाउँमा गइरहनु पथ्र्यो । त्यसैले उनीहरूका आमा एक्लै पर्नुहुन्थ्यो घरमा कहिलकाहीँ । त्यही फुच्चे बिरालो मात्र अनुरागकी आमाको साथी हुन्थ्यो ।

‘मेरा त खेल्ने साथी पनि छैनन् । म कोसँग खेलूँ ?’ जिज्ञासु आमासँग प्रश्न गर्दै तल ओर्लियो ।

पानी परेर आँगन चिप्लो थियो । ऊ आँगनमा चिप्लेर डङ्रङ्ग पछारियो । आठ वर्षे जिज्ञासुले चारैतिर पल्याकपुलुकक हेर्‍यो । वरिपरि कोही पनि थिएनन् । ऊ जर्‍याकजुरूक्क उठ्यो ।

कुनै गाउँमा फुर्के नाम गरेको केटो बस्दथ्यो । उसलाई छिमेकीहरू ‘फुर्के’ माइला भनेर बोलाउँथे । उसको स्वभाव अनौठो किसिमको थियो । कसैले उसलाई केही काम लगायो भने फुरुक्क भएर गरिहाल्थ्यो । उसको बुबाले उसलाई पढाउन विद्यालय पठाउने निधो गरे । उनले गाउँको एक विद्यालयमा उसलाई भर्ना गरिदिए । शिक्षकहरूले पनि उसको व्यवहार अनुसार अर्ति, उपदेश दिएर पठाउन थाले ।

सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको एउटा गाउँमा ख्याउटे बोकाको जन्म भएको थियो । त्यस घरमा राजु भन्ने सात वर्षको बालक पनि थियो । राजुले ख्याउटेलाई सानैदेखि असाध्यै माया गर्थ्यो । त्यस घरमा राजु, उसकी बहिनी रीमा, बा, आमा र उसका हजुरआमा पनि बस्नुहुन्थ्यो ।

माथि माथि आकासको कुनै ग्रहमा स्वर्ग नाम गरेको एउटा देश थियो । त्यो देशका नागरिकहरूमा इमानदारी र अनुशासन भगवान्ले कोची कोची हालिदिएका थिए । सबैले सबैलाई आदर गर्थे । देशले बनाएको व्यवस्था अनुसार सबै नागरिकहरूले ठीक समयमा ठीक काम गर्थे । मान्छेहरू लगायत त्यहाँका जीवहरू जन्मनासाथ नवजवान हुन्थे र नवजवान नै रहिरहन्थे । त्यहाँ सधैँ वसन्त ऋतुमात्र भइरहन्थ्यो ।