kbs

फुच्ची अहिले हामीसँग छैन । दस वर्ष भएछ उसले छोडेको । त्यतिका वर्ष छोरी भएर बसी । गाविसमा भरेको फाराममा बाबुआमाको नाम हाम्रै थियो । इटहरीको पाथीभरा बोर्डिङमा अभिभावकको नाम हाम्रै थियो । सबैले हाम्रै छोरी भन्थे । कान्छो छोरो जन्मेकै थिएन । जेठो र माहिलो ऊभन्दा ठूला थिए । त्यसैले ऊ त काखकी सन्तान थिई ।

ऊ आफ्नो निद्रा सुत्दैन । स्लिपिङ ट्याबलेटमा निद्रा किनेर सुत्दछ अनि अलार्मको आदेश बमोजिम ब्यूँझिन्छ । उसले आहार मात्र होइन, खाना रुच्ने औषधिको नाममा भोक किन्छ र पाचक खाएर खाना पचाउँछ । उसले पालिस लगाएको चामल, रासायनिक मल र कीटनाशक औषधिले हुर्केका तरकारी, हलक्क बढ्ने हर्मोनको सुई लगाएको कुखुरा, जुत्ता टल्काउने रसायनले टिलिक्क टल्काएको तथा रातारात ज्यानमारा रसायनले पकाएका फलफूल, रङमा घोलेको दाल, कारखानाको दूध आदि खान्छ र ‘डाइट’ खाएको भ्रममा पर्दछ ।

“यो पृथ्वी अबको केही हजार वर्षमा मान्छे बस्नलायक रहन्न, सबैलाई पालैपालो पृथ्वीभन्दा राम्रो अर्को ग्रहमा ओसार्ने काम सुरु भइसकेको छ । कुनै पनि क्षण तपाईंको पालो आउन सक्छ, आ-आफ्नो फाराम भरेर तयार रहनुस्…”

गाडीबाट ओर्ले रवीन्द्र । मोबाइल हातमै थियो । ‘गगल्स’ आँखामा, बेकरीक्याफे अगाडि नै पार्किङ गर्न नपाइएला भन्ने सोचाइमा थिए तर भर्खरैमात्र कसैले गाडी निकालेको थियो । रवीन्द्रलाई प्रायः यस्तै हुन्छ । कोही कसैले ठाउँ छोडिदिएका हुन्छन् र मौका परिहाल्छ । क्याफेमा पनि त कोही भर्खरै मात्र उठेको कुर्सीमा थचारिन पुगेका थिए रवीन्द्र ।

नत्र हामी, म र मेरी श्रीमती राधा अझै निकै बेरसम्म सुत्ने थियौँ । धेरै सुत्ने र कम खाने अभ्यासमा हामी लागेका छौँ । जागिरको तलबले पूरै महिना धान्न धौधौ मात्र होइन पुग्दै नपुग्ने भइरहन्छ । त्यसैले धेरै सुत र कम खाऊ, कम खर्च गर भन्ने सिद्धान्त हामीले प्रतिपादन गरेका छौँ । बिहे भएको तीन वर्ष भइसक्यो तर हामीले सन्तानोत्पत्तिबारे अझै विचार गर्न सकेका छैनौँ, राधाको पहिलो गर्भ खेर गएपछि ।

भर्खरै बृहत् जनआन्दोलनबाट शान्तिपूर्ण क्रान्ति सम्पन्न गरेको एउटा मुलुकले अग्रगामी परिवर्तनअनुसार साहित्य, संस्कृति र कलाको क्षेत्रमा नयाँ दृष्टिकोण र बहुल सांस्कृतिक चेतनाका साथ काम गर्ने गरी एउटा राष्ट्रिय सांस्कृतिक केन्द्र गठन गर्ने निर्णय गर्‍यो । एउटा उच्चस्तरीय सांस्कृतिक नीति निर्माण समिति गठन गरियो, जसमा सबै प्रमुख आन्दोलनकारी दलका प्रतिनिधि र सांस्कृतिक क्षेत्रमा कार्य गरिरहेका, जातजाति, विविध भाषाभाषीका प्रतिनिधि समावेश गरिए ।

साहित्य के हो ? के होइन, कुनै पनि भाषामा लेखिएको सामग्री ? मधुपर्कमा प्रवेशपछि मात्र मसँग यस्तो प्रश्नले उत्तर खोज्यो । पहिले जे बुझियो त्यही नै साहित्य हो भन्ने लागेको रहेछ क्यारे, मधुपर्कमा पुगेपछि यस्तो अनुमान पनि हुनथाल्यो । प्रश्नले ब्यूँझाइ दिएर ।

नेपालमा पत्रकारिताको चर्चा गर्दा साहित्यिक पत्रकारितालाई बिर्सन मिल्दैन । पत्रकारिताको सुरुआत नै साहित्यिक पत्रकारिताबाट भएको हो । वि.सं. १९५५ मा ‘सुधासागर’ प्रकाशित भएको थियो र यो नै नेपालको पहिलो पत्रिका (साहित्यिक) थियो । यसको तीन वर्षपछि मात्र गोरखापत्रको प्रकाशन प्रारम्भ भएको हो ।

नेपालको रूपन्देही जिल्लामा रहेको लुम्बिनीमा गौतम बुद्ध जन्मेका थिए । कपिलवस्तु जिल्लास्थित तिलौराकोट बुद्धको बुबा शुद्धोधनको राजधानी थियो भने देवदह उनको मामाघर अर्थात मायादेवीको माइती कोलीयग्राम अन्तर्गत पर्दथ्यो । यी तीनैवटा स्थानको पुरातात्त्विक, ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्वको साथसाथै बुद्धको जीवनीसँग सम्बन्धित भएकाले नेपालको लागि मात्र नभएर समस्त विश्वको नै चासोको विषय हँदा ज्यादै महत्त्वपूर्ण छ ।

मेरो मन परेको कलम हराएको धेरै दिन भएको छ । खोजी गर्दैमा घाम डुबे, धेरै । त्यो मेरो मायाको खेती । मन भनेको कलमले पोखी दगुर्ने जताततै । मनको कुनै सिलसिला बेग्लै हुँदैन । जे जो आउँछ, सोही बर्सिन्छ । कलम सशक्त माध्यम । यसरी, अहिले मन र कलम दुबै नखेलेको असहज र असहृय स्थितिमा म सास फेर्दो छु । जान्दिन, आराम हो कि यो हैरानी ।

सेता मयलपोस सुरूवाल पहिरेका, सेतै पटुका बाँधेका, खैरो जहाहरकोट त्यसमाथि लाएका, सेतै फुलेका केश, लाम्चोलाम्चो परेको गोरो अनुहार भएका, कागतले बेरेको सानो किताप काखीमा च्यापेका, गम्भीर प्रकृतिका, ज्ञानवृद्ध वयोवृद्ध व्यक्ति मेरो कक्ष कोठामा टुप्लुक्क प्रवेश गरेर मुसुक्क हाँस्तै नमस्ते गरे । परिचयसाथ भलाकुसारी गर्दा उनी दाङका विद्वान् टेकनाथ गौतम रहेछन् ।

सप्तगण्डकी (नारायणी) सङ्गमस्थल, अनेक नामले विभूषित देवाट/देवघट्ट/देवघाटधाम नेपालको मध्यभागमा मुटुका रूपमा रहेको छ । यो क्षेत्र तीन जिल्लाको परिधिमा बाँधिएको छ । समग्र अध्ययनमा हेर्दा भौगोलिक बनोटको सुन्दरता हेर्न लायक छ । यो तीर्थस्थल भारतस्थित ऋषिकेशको तपोवन भन्दा श्रेष्ठ भौगोलिक बनोटको रमणीय भूमि मानिन्छ ।

वि.सं. १९५८ बाट प्रकाशन प्रारम्भ भएको गोरखापत्रको इतिहास पनि विश्व पत्रकारिताको जेष्ठताको इतिहासक्रममा जोडिन पुग्ने गौरवपूर्ण आयुको भइसकेको छ । दक्षिण एसियाको पाटोमा मात्रै हेर्ने हो भने त गोरखापत्र जेठो पत्रिकामै गणना हुन थालेको छ । नेपाली पत्रकारिताको सन्दर्भमा भन्नुपर्दा गोरखापत्र जननी हो ।

मधुपर्कसँग मेरो साइनोको नालीवेली खोतल्ने हो भने ३५ वर्षअघि पुग्नुपर्ने हुन्छ । साँच्चै ३५ वर्ष अघिको त्यस कालखण्डमा पुग्नु भनेको अमला चपाएर पानी पिउनुजस्तै हो । यो स्वाद त्यसैलाई थाहा हुन्छ, जसले यस्तो स्वाद लिएको हुन्छ ।

वैयक्तिक प्रयासले सञ्चालित दुई/चारवटा पत्रपत्रिकाले आधुनिक नेपाली साहित्यिक पत्रकारितालाई धानिरहेको समयमा बौद्धिकवृत्तलाई जिल्याउँदै अनायास संवत २०२५ को जेठमा मधुपर्क मासिकको प्रकाशन प्रारम्भ भएको हो । राष्ट्रभाषा र राष्ट्रिय भाषालाई समुज्ज्वल र चहकिलो तुल्याउने कालान्तरका कतिपय विशिष्ट लेखकले त्यसबेला विस्तारै विधागत दृष्टिले आफ्नो मौलिक छवि बनाउन थालेको त्यो समय थियो ।