मनिषा अवस्थी

तिम्रो भावना
त्यति नराम्रो त होइन
राम्रै पनि कसरी भनुँ
हेर्दा हेर्दै मेरै अगाडि

त्यो त कुदृष्ट भावनाको सङ्गम ।
बहदैछ त्यहाँ कुरीति पवन

यादै गर्न नहुने रैछ विहान कतिखेर होला भन्छु
झिसमिसेमै टाढा पुगेका खबर सुनिने डरले छट्पटिन्छु

आखिर एक दिन मर्नैपर्छ सुनको थालमा खाए पनि
के नै लानु छ र हामीले लाखौँका मालिक भए पनि

सडक सडक पाटी पाटी त्यो किन डुल्छ?
आफ्नो संस्कार रीतिरिवाज सबै किन भुल्छ ?

मेरो आँशु मौइरहेछ
म त एउटा आँशु यात्री
यसले मेरो मनै थर्काइरहेछ ।

कता कता सहारा माग्ने जस्तो
कता कता दोधारमा पार्ने जस्तो
साच्चै भो त अल्झाइरहेछ
दुःखका घाउ बल्झाइरहेछ ।

माग्ने जस्तै भिक मागिरहेछ
गेडी दिदा हात लुकाइरहेछ
न त भिखारी जस्तो न त दानी जस्तो
फूलको बोट हल्लाइरहेछ ।

प्रत्येक नेपालीको मनमा लुम्बिनी प्रति आघात प्रेम छ
एक एक देशबासीका मनमा वुद्धको बास र स्नेह छ ।
वुद्घ जन्मे लुम्बिनीमा तपस्या सधै वनमा
नेपालबाटै विश्वभरि शान्ति ल्याउने धर्म सिकाए
नेपाली र एसियाबासीहरूबिच शान्ति छर्दै उनी रमाए ।

जब आकाश गड्गडिन्छ धर्ती उसै छाती फुलाउँछ
हरिया बृक्षहरू कम्मर मर्काई नाच्छन बातावरण
त्यसै सुसेल्छ
खुशी मनाउँदै अबीररुपी बालुवा उडाउँछ ।

मेरो मन त्यसै तर्सिन्छ किनभने
यिनिहरू यति खुशी छन आज धर्तीको छोराको बिहे छ रे
दुलाहा, दुलही रानी लिई आउदै छ रे
दुलही पनि माइती संगको विछोडको पीडाले खल्खली

स्वाभिमान नेपालीको स्वाभिमान खै कँहा छ ?
नेपालीको निस्वार्थ मन कुन पापीले लुट्यो ?

आफ्नो मन नै छोड्न थाले आमालाई नै बिर्सिहाले
सान्र्दभिक र चर्चा गर्न तुल्य प्रकृति नै बिर्सिछोडे

शरिरको माया पनि के माया,
देशको माया नै ठुलो रैछ
हिमाली छायामा हुर्केकी छोरी
माया हिमालकै लाग्दो रैछ ।

नेपाली र नेपालको सेवा गर्नुभन्दा
गरिबको सेवा गर्न ठुलो लाग्छ
आफ्नो शरीरको पीडा पनि के पीडा
नेपालको पीडाले यो मन पोल्छ ।
आफ्नो गरिबी पनि के गरिबी
गल्लीमा माग्ने बालक देखी यो मन रुन्छ ।

जीवनको अन्तिम बसाई
मृत्युको प्रतिक्षा गर्दा
र अतित स्मरण गर्दा
सायद स्पन्दन बढ्छ मुटुको
थकित शरिर निर्जीव ठान्दछु
शैयालाई कात्रो
सिरानीमा बसिरहेछन यमदुत सायद
मन एकोहोरो छ
डरको अविरल धारले रेटिरहेछ ।

गफ दिन्छौ फुर्ती दिन्छौ ठुला भाषणका भर
धम्की दिन्छौ जलाई हिड्छौ नेपाली झुपडी घर
थियो मिचो गरी हिड्छौ छैन तिमीलाई डर
कसरी गर्न सक्छु म तिम्रो भावनाको कदर

ज्युँदै सम्झी अटल मनमा सजाए
मृत भनी सल्लाह दिंदा हप्काए तिमीलाई
तिम्रो त्यो उज्याले टहकिलो रुपमा छ चमक
मृत भन्दिन म पाप लाग्छ हिड्छै लमक लमक

चिनेका छौ तिमीले यहाँका ठुलाबडा माहाजन
फूलेका छौ आफैमा तिमी छाती फूलाईकन
मृत सम्झुँ कसरी म मृत संज्ञा दिए पनि
बुझेका छौ संसारलाई स्थिरै भए पनि

म त पापी हुँ
पक्कै पापी
म सधै मन्दीर धाउछु
भगवानलाई फूल चढाउछु
यो देखेर तिमी सम्झन्छ्यौ
म त डिग्रीको प्रमाणपत्र
आफ्नो सिरानीमा चढाउनेलाई
सधै थुक्छु आमा म त पापी हु पक्कै पापी हु ।

उसको चित्कार सुन तिमी नसुनेझै गर्छौ किन
उसको विवशता बुझ तिमी नबुझेझै गर्छौ किन
कष्ट उसको देख्दा देख्दै वातावरण सन्नाट पार्छौ किन
चर्केको घाउ मलम पट्टीको सट्टा नूनखुर्सानी छर्छौ किन
न त उसलाई बास दियौ न त एक गासै पनि
वाचाल छौ तिमी बोल न एक छिन उसँग गन्छ उसले जुनीजुनी
तिमी त एक मानव अरे चुरिफुरी आफ्नै सान छ ।

जब आकाशमा बादल मडारिन्छ
मेरो मन त्यसै तर्सिन्छ
त्यै कालो पुरानो र त्रास देखाउने
अतित फर्किन्छ ।

उसै त मनमा वैराग झन
त्यसमाथि पुरानो कोलाहल
म त साँच्चै पागल मान्छे
पागल भन्दा पनि हुन्छ ।

पल पलमा रुने बानी तिम्रो सधै तिम्रा परेली रुझेका
हँसाउने मन त साह्रै थियो तिमीलाई तर यी मेरा
हातहरू पनि टुटेका

तिम्रो गालामा बगेका आँशु पुछ्न पनि गाह्रो हुन्छ मलाई
के नै गर्न सक्छु तिम्रो लागि
फेदैमा पाइला टेकाउन त गाह्रो हुन्छ मलाई कहा
सक्छु सगरै चुम्न
अभागी सन्तान म, भाग्यै यस्तो कोरिएछ

तिम्रो पक्षमा म बोल्छु सधै
तिमी टाढा भाग्छौ किन ?
मातृभाषाको अनादर गरी
आमाको सम्मान चाहन्छौ तिमी !

तिम्रो मगजबाट यी तुच्छ कुराहरू हटाइदेऊ
मातृभाषाको अपमान गर्दा तिमी बन्दैनौ देशभक्त
ऊ त साच्चै तिम्री आमाको अपमान चाहन्छ
तर तिमी उसलाई विश्वास गर्छौ
तिमी उसलाई विश्वास नगर
ऊ त तिम्रो कुभलो चाहन्छ ।

फाँटहरूमा पहेँलपुर देखी आँखा तिरमिराउछ
वातावरण उजाड देख्दा मनै सिमसिमउछ
चराहरूको त गुडै भतक्यो किन यस्तो गर्यो ऋतु
रुखहरूका पातै हराए कसले लुकायो देख्दिन केही हेतु
गंहुका बालाहरू बुढा मर्न लागे तर त्यस्तो दुःख त लागेको छैन
बरु उल्टै अलि अलि खुशी नै छाएको जस्तो लाग्छ ।