छन्द कविता

बाबाले सम्झनु एक पाहुना झैं थियो सुत
आमाले नरुनु कैल्यै कतै टाढा गएँ म त
केहि वर्ष सँगै बस्दै काम गर्ने श्रमीक झैं
सम्झनु एक झिल्को त्यो हरायो केहि बेरमै

झल्केका कसरी अहो ! महल ती स्वर्णै सरि पोखरा
हेर्दा अन्त कतै छ यो मुलुकमा ? यस्तो सफा सुन्दर,
चम्कन्छन् कसरी मणी मुकुटमा इन्द्रादि द्यौताकन
त्यस्तै नै उपरी सधैँ झलकिने हिम्शैलको यो धन ।।१।।

हेर्दा झल्मल रातमा पनि उसै छन् चादनी झै गिरी
साँच्चै सुन्दर त्यो सुसोभित सदा ब्यौली बनी सुन्दरी
फेवाको जलमा मुसुक्क गरदै हाँस्ने सुनौली परी
घुम्टो बादलको सधैँ पहिरिने शर्माउदै दिन्भरी ।।२।।

कमाई गरी खाउ आफ्नै वुतामा,
दुखेसो गरी वाँच लौ पाखुरामा
न सोचौं पराई धनै दाइजोको,
न खोजौं कसैले यसै पाइएको ।

छ पीडा विदाई गरी छोरिलाई,
झनै पीर लाग्ने परे मूर्खलाई
हुनेहौ सदस्यै पछी त्यो घरैको,
दुखायौ त आत्मा छहारी परैको ।

हिजो आज कस्तो चुरीफुरी हजुरको
देख्ने जति शबै गर्छन कुरी कुरी हजुरको

पैसामा इष्ट बांगो कुमति हुनगए,जीबनै हुन्छ बांगो
साझामा काज बांगो वरपर झगडा, दीनमा दृष्टी बांगो
माग्नेमा भाव बांगो दिन मन नभए, हेयको मुष्ठी बांगो
वैरी बांगो कुरौटे वरपरबकने शान्तिमा क्रान्ती बांगो

वायूमा बन्ही बांगो कुशलनर बुझून् प्रेमको कैंची बांगो
बुढो बांगो रिसाहा घरभर नभए, भाँचिए लाठी बांगो
अर्काको डाह गर्ने अबुझ बलगरी, दान माग्ने छ बांगो
रात्रीको बास बांगो मलिन जन भलै, बुझ्न पर्दा छ बांगो

खोला यी जुन संखुवा अनि सभा, बग्दै गरेका जहाँ |
तिन्कै नाम लिएर बन्दछ अहो जिल्ला त हाम्रो त्यहाँ ||
उत्तर् चीन सिमा हिमाल तिरको किल्ला भयो दुर्गम |
दक्षिण तर्फ भने भयो धनकुटा, औ तेरथुम्को सिमा || १

ताप्लेजुङ् अनि तेरथुम् पनि अझै पूर्वीय पाटा तिर |
पश्चिम् पर्न गएछ भोजपुर औ सोलु दुबै सुन्दर ||
चार्किल्ला बिचमा छ यो सुगतिलो जिल्ला बसेको यहाँ |
यस्को माथ हिमाल हो भुवनमा, कैल्यै नझुक्ने जहाँ || २

खाँद्बारी छ मुकाम मुख्य यसमा जिल्ला बसेको अहो |
दोस्रो ठाउँ ठुलो छ चैनपुर; त्यो, हो काल प्राचीनको ||

जोतेर गोरु हलले सब खेत बारी
ल्याएर अन्नघरमा अरुकै थुपारी
खाँदै थिए कृषकको अरुले कमाई
काड्दैछ हेर पसिना धरती भिजाई । १

को गर्छ ? शुद्धमनले अरुको भलाई
खानै नपाइ यसरी किनयो कमाई ?
गर्छन् अझै गरिबले किन यो पुकार ?
यस्तै थिए गरिबका दुखका मुहार । २

१) जे देखियो

गाडी पार्किङ देखियो महलमा, प्राडो पजेरो कतै,
मान्छे फेरि देखिए सडकमा, नाङ्गै सुतेका कतै ।
हीरा औ सुनका हजार गहना, राखिन्छ टन्नै कतै,
खानाको अभावमा लसुनको, खोजी हुने भो कतै ।।१।।

यौटा सुत्छ चौधतले निजी भवनमा, एसी लगाई पुरा,
अर्को सुत्छ मुनी कठै सडकमा, साथ्मा मगन्ते भुरा ।
यौटा वर्ग असाध्य सम्पति लिई, सम्पन्नता भोग्दछ,
दोस्रो वर्ग पिडीत भै कठिनले, बाँच्ने कला खोज्दछ ।।२।।

हिटलरी शैलिका हाम्रा, नेताजी अब नाङ्गिए
जागे जंगे सरी धेर, सर्बाङ्ग अँझ भै दिए

असत्यले सारै नास, नैतिकता सबै गुमे
किर्नाले जसरी छाड्छ, मरेको सिनु झैं हुने

के रह्यो इज्जतै उज्वल्, डोकाले छोपदा अब
कुरी कुरी भनी निस्के, स्वकीय पथका सब

बांगो टिंगो हुदै फूल वनको शहरै भरी
फैलियो क्यातुके धेर, झ्याम्मियो अनि बेसरी

वनमारा सरी फैली, बगैंचा ढाकने भयो
थुगेफूल नरम् पार्दै, क्यातुके खुब हौसियो

आफ्नै रंग रँगाउने, तयारी पुष्पको थियो
तेसैले मच्चियो ढाक्न, नैतिकता सबै गयो

साथी गर्छु म कामना हर घडी, नेपाल नौलो हुने,
नेतानै यसका महान हुन जो, त्यै प्रभु पाऊ छुने ।
यौटा क्वै वबुरो पराइ घरको, आयो ति जम्मा भई,
चाप्लूसी तिनकै गरेर उपमा, बन्ने त कम्जोर् रही ।।१।।

पैला देश निसासियो वचन त्यो, बोल्नै नपाई धक,
मान्छेको अधिकार् सबै कुपितभै, खोस्थे जहाँ शासक ।
बारम्बार भयो संघर्ष अनि पो, क्रान्तीहरु थालिए,
धोकाभो भनि ती मसाल करमा बोकेर नै बालिए ।।२।।

आरोहै अवरोहमा अटल भै शिक्षा दिएका गुरु
खम्बा देश विदेशका अधिक नै निर्माणका हे गुरु
वृत्ती साथ निवृत्त भै पथ नयाँ खोजी रहेका गुरु
तिम्रो देन अजम्बरी अजरता फैलीरहोस् हे गुरु

चौतारी वरवोट झैं पिपलको खाँचो समीको हुने
गर्मीमा अति शीतलै पथिकले विश्राम त्यस्मै लिने
त्यागी हे नव जोशका प्रखरता अन्धोपना हर्दिने
हैरानी नभनी सधैं समयमा शिक्षा दियो बाल्दिने

साह्रै सुन्दर पोखरा छ नगरी, झल्किन्छ धार्मिक् पन
भित्रै—भित्र धसी अचम्म सितले, सेती बगेकी छिन
पैला नै चहकी थियो नि नगरी, अहिले अझै जग्मग
द्यौता कै रुपमा त्यहाँ गुरुथिए, ती आश्रमैका जग ।।१।।

छन् धेरै अति हेर्न लायक गुफा, फेवा छ ताल् पश्चिम
ओडारै रुपका गुफा पनि त्यहाँ, खोज्दै थिए अन्तिम
गुप्तेश्वर् छ गुफा विशाल परतक्, डेभीड् फलै मुन्तिर
चमेरे र महेन्द्र त्यो पनि गुफा, हेर्दै हुने खातिर ।।२।।

माटो छैन हिलो न वादल उठी, पानी परेका दिन,
चर्कोघाम नभै न ठण्डि सहने, जाडो बढेका छिन ।
मान्छेले कविता सुनाइ घरमा, जो मालश्रीका धुन,
आहा मौसम यो शरद-को, मानिन्छ राम्रो जुन ।

फूल्यो फूल जताततै अनि धरा, जम्मै रमायो पुरा,
हिँड्छन् रे युवती लगाइ शिरमा, ती पुष्पका आँकुरा ।
नाच्दै गाइ रमाइ पीङ हरुमा, जम्मा भएको हुल,
माफी मागि अगाडि देखिन पुगे, पैले गरेका भुल ।

निर्वाचन् अब मार्गको दिन गनी, आयो गते चार ली ।
होश्यारी सित सोचने जनमतै, छानी दिनेछन् मिली ।।
त्यागी सज्जन देशका सपुत जो, एकत्वमै लागने ।
बन्ने देश विशे हिमायति निकै छन् भोटमा तम्सिने ।।

कुर्लेका सबजातमा दिन भनी, बाचा गरेका कुरा ।
टुक््रयाई कसरी दिने सकलमा, यो राज्यले नै पुरा ।।
पुग्ने छैन बिभाजनै पनि गरे, जातै पिछे राज्य यो ।
आपस्मा झगडा हुने विजभने, रोपिन्छ पक्का छ यो ।।

इस्लाम, हिन्दू, इसइ सबको, चाड आफ्नै छ खास ।
भिन्दा भिन्दै फरक रितले, धर्म मान्ने समाज ।।
क्रिस्मस् भन्छन् बकरइद क्वै, न्यूदया भिन्तुना क्वै ।
यौटा अर्को अगिपिछ गरी, मान्दछन् पर्व आफ्नै ।।

नेपाली हौं सबजन उसै, जात पिच्छे छ चाड ।
बस्छन् साथै मिलिजुली सबै, धर्म मान्ने समाज ।।
जाती आफ्नै सबजन मिले, चाड आफैं मनाए ।
एकापस्मा नियमित सधैं, हर्षका गीत गाए ।।

दशै त हुने खानेका लागि आउने रहेछ
दशैं त हुँदा खानेका लागि दशा पो रहेछ

काट र मार यो कस्तो थिति देवता पूजने
दशैं यो कस्तो वर्षेनी सधैं राक्षश बनिने

आयो चाड दशैं तिहार छठ औ, आयो बकरइद यो ।
आयो लोसर चाड क्रिस्मस अझै, आफ्नै उधौली अहो ।।
आएका सब चाड दिब्य सुखमा, सम्पूर्णका धर्मको ।
बाँड्दै छौं शुभकामना समयमै, हामी सबै पर्वको ।।

भिरेर नित्य साथमा बजाइहिँड्छ गीत क्वै,
लिएर सेट हातमा लगाइहिँड्छ प्रीत क्वै
लगेर नित्य कानमा हलो जुवा त नार्छ क्वै
हजुर् हजुर् हवस् भनी घुमेर बात मार्छ क्वै ।

यता गयो मुवायलै उता छ मान एसको
गरीब होस् तथा धनी यही छ सान देशको
छ क्लासमा मुवायलै छ जाँचमा मुबायल
लिएर नोट हातमा सफल हुने मुबायल ।