छन्द कविता

झर्दै आज छ अन्धकार मधुरो निम्तार यादैहरु
हावा आइरहेछ ढल्मल गरी छर्केर बास्नाहरु
तिम्रै साथ छ यो पला बिगतका त्यै याद निम्त्याउने
तिम्रै हात छ प्रेमलाइ प्रियसीको याद बिर्साउने॥१॥

सबैभन्दा प्यारो, भन त यसको स्वार्थ छ कहाँ ?
दबिन्दैनन् कैल्यै, पयर मुनि कुर्सी किन यहाँ ?
दवाएरै राख्छौ ? फगत किन कुर्सी ? अझ तिमी
नफाब्ने भो ऐले, नगर यसको रक्षण पनि ।।१।।

थियो पैले कुर्सी, अलमल सबै पार्न सकिने
बनायो है यस्ले, सबल कतिको छाक टरने
नशा झैं यो पैले, अब त किन भुल्थें र यसरी ?
गिरायो है यस्ले, अझ किन फुटायो अघिसरी ? ।।२।।

मेरो जीवनको गोरेटो सिधा नै थियो
सयौँ घुम्ति मेरा लागि तिम्ले बनाएर गयौ

मेरो जीवनको गोरेटो सिधा नै थियो
सयौँ घुम्ती मेरा लागि तिम्ले बनाएर गयौ
देखाएर बनाबटी माया जालमा फसाई
जिन्दगीलाई घुर्रा जसरि घुमाएर गयौ

पैले आफै चिनिएर, चिन्नु पर्ने जरूर छ
परिभाषा दिनै पर्छ, पैले स्वयम् सबैसित

जो जान्दैन स्वयम्लाई, आफैँ ऊ कसरी सब
अर्कालाई कता चिन्नु ? राष्ट्र नै चिन्नु के अब !

कस्लाई जननी भन्नु; ? आमा खै चिन्नु के गरी ?
जान्नु पर्छ सबै ऐले,आमा बस्छिन् कसो गरी ?

हिमालैमा बसिन् आमा,मेची काली तराइमा
आमा आफ्नै मुटू भित्र, किन हेर्नु पराइमा ?

चढ्यौ आमा बुई भन्दै,मच्चाई कोकरी अझै
थच्चियौ भुइमा कैले,माटो खाई लढी कतै

याद छ कि कुनै ऐले,त्यो बाल्य कालको कुरा
लडिबडी सधैँ उफ्री, आमाको काखमा छँदा

अमाले काखमा राखी,लाड औ प्यारले भरी
गालाको केन्द्रमा दल्दै,ओठको बिन्दु बेसरी

माता सरस्वती तिम्रो, भक्ति गछौँ सधैँ भरी
विद्या बुद्धि दुबै देऊ, संझि राख्छौँ यसै गरी

ज्ञान शीप सबै देऊ, बनौ हामी परिश्रमी
ध्यान गछौँ सधैँ हामी,ज् ञान देऊ अझै तिमी

बालकै छौँ अझै हामी, ज्ञान माग्छौँ सधैँ भरी
भक्ति पूजा सधैँ गछौँ, संझि राख्छौँ यसै गरी

राष्ट्रै बन्छ भनेर हेर जनले राजतन्त्र नै फाल्दिए
छाडा तन्त्र चले सधैँ मुलुकमा लोक तन्त्रको सार के !
धोकाभो किन सम्बिधान नबनी के कामले अल्झियो ?
यस्तै चाल रहे कुनै समयमा नेपाल डुब्ने भयो

यस्तै हुन्छ भने अशान्ति जनमा, कैल्यै नराम्रो नहोस् !
राष्ट्रै बन्छ भने अखण्ड रुपले सत्भावना फैलियोस्
राज्यैले गरने सुसासन यहाँ खस्कि तलै भासियो
यस्तै चाल रहे कुनै समयमा नेपाल डुब्ने भयो

बिदेशैमा आई कतिदुख भयो छैन गणना
पिरैपिर्को भारी दुख जति सबै बस्छ मनमा
दिनैरात उस्तैछन् नियमित सधै काम गरने
सधैँ एकैनासे उदर पनि कैल्यै नभरने | १

मेरो प्यारो चितवन तिमी झुल्कनै पर्छ तिमीले ।
उज्यालो भो सब तिर लहै उठ्न नै पर्छ तिमीले ।।
सिर् सिर् गर्दै वरपर हवा सल्वलाई रहेछ ।
जागे तिम्रा सखि पनि लहै जाग्न नै पर्छ तिमीले।।
१
नेपालीको मनमुटु भरी मोहनी छोडि सकिछ्यौ
नौलो मान्छे तिर पनि तिमीले नशा छोडि सकिछ्यौ।।
तोरी बारी मगमग फुले, बासना कुद्न थाल्यो।
मीठो माया, वरपर छरी प्रीति जोडी सकिछ्यौ ।

सत्ताको भुमरी तिरै डुबिगयौ नेता अहो ! बेसरी
काहाँ बाट झरी, पुगेर दरबार बाटो लियौ के गरी ?
धोतीबाट टुपी चढेर अहिले जुम्रो बडो भैगयो
यस्तै चाल रहे कुनै समयमा नेपाल डुब्ने भयो

तिम्रो बास कहाँ थियो अघि ? तिमी पुग्यौ कसोरी त्यहाँ ?
यत्रो बिघ्न कहाँ भयो ? र धनको लेखो लगाउ यहाँ
तिम्रो भाग्य थियो; थिएन अरुको, दुर्भाग्य नै ब्यप्त भो
यस्तै चाल रहे कुनै समयमा नेपाल डुब्ने भयो

लोभी धेरभयो सधैँ यदि भने, दोषी ऊ आफैँ भयो
चुक्ली गर्दछ जो कुनै नर भने पापी स्वयम् भैगयो
बस्ने हो सब सत्यमा यदिभने ब्यर्थै तपस्या किन ?
चोखो चित्त भए यसै भुवनमा तिर्थै सरी छन् जन

शत्रु आफ्नै घर वरिपरी हेर फैलिरहेछन्
ब्याधी आफ्नै तन वरिपरी हेर तैरिरहेछन्
खाना नाना अरु पनि अभाबै छ जम्मै समान
छाना छैनन् कति दुखसही बस्तछन् ती तमाम
१

शिक्षा दिक्षा उनिहरु सबै देखि टाढा भएछ
भिक्षा माग्दै निरिह कसरी हेर तड्पीरहेछ
औषधीको खुरक तिनले देख्न सम्मन् नपाई
बोक्सी लागी बिचर तिनका बच्चा लान्छन्छिनाई
२

बनाउ है साथी नेपाल माँथी पुर्याउ है चुलीमा
भ्रष्टाचार गर्ने यो देश नंग्याउने चढाउ सूलीमा ।
क्या राम्रो ठाँउ पहाडी गाँउ झरनाले छोएको
यो मनै भित्र खुशीले छाँउदा धरधरी रोएको ।।

पसिना झारी अमृत पारी विश्वमा चिनाउ की
श्रम र सीप गरेरै सबैले हातेमालो मिलाउ की ।
माटोमा रोपे माटैमा फल्छ मेहनतको कमाई
साईत जुरे पंचेबाजा ठोकी भित्रयाउछ दमाई ।।

फुटो कोशी ऐले सकल जनमा त्रास भरियो
लियो यस्ले सातो बगर बनियो गाउँ सब यो
कठै खेती पाती पशु धन सबै लाखन गए
हरे देख्ता देख्तै नजर भरमै सागर भए ।१।

बगे गाई भैँसी बगर हुन गैगो जमिन यो
जमे सातै कोशी अभर परिगो द्वार थुनियो
थियो कच्चा माटो बगर बलुवाको दिन दिनै
कठै भत्क्यो बाँधै बिपत परिगो एक छिनमै ।२।

छोरी हुन् भनि जान आज तिमिले सन्तान मूटू सरी ।
अर्काको घरमा विदा दिएर छोरी पठाउने के गरी ।।
जन्माई पहिले बढाइ घरमा छोरी त ठूली भई ।
अन्माइ कसरी पठाउँ अरुका घरमा त जाने भई ।।१।।

नेपाली जनको बिशाल दिलमा, के चोट दिन्छौ तिमी ?
तिम्रो मस्तकमा छ के ? भनअझै, के सोच्न लाग्यौ तिमी ?
आफ्नो काम अझै भएन कि पुरा ? के गर्नु पर्ने थियो ?
लेख्तैनौ किन सम्बिधान? कसरी, के कामले अल्झियो ?

देशै बन्छ भनेर ढुक्क मनले, भोटै दिएका थियौँ ।
जन्ताको नव सम्बिधान रचने, आशा भरोसा लियौँ ।।
कुर्सीको भुमरी चलेर कसरी, कुन्बृत्तमा बज्रियो ?
लेख्तैनौ किन सम्बिधान ? कसरी के कामले अल्झियो ?

भानु हुन्छौ मनै भित्र नेपलीपनका धनी
भषा मात्रै सिकाएनौ सिकायौ गीतका ध्वनी

          तिम्रो गीत सधैँ प्यारो नेपाली मुटु गाँसियो
          रामगाथा पढे सब्ले नेपालीपन मौलियो

ज्ञानका रुपमा तिम्ले रमायणै कथा दियौ
भाषा हाम्रो यहीनै हो, सबैलाई बराबरी