kbs

२०६५ साल, भदौ ६ गतेको बिहान । पाँच बज्न केही मिनेट मात्र बाँकी थियो । हिमाञ्चल भट्टराईको फोन आयो, “एउटा अत्यन्तै दुःखद समाचार सुनाउँदैछु – अग्निशिखा हामीसँग रहनु भएन । म गङ्गालाल हृदयरोग केन्द्रबाट बोल्दैछु ।”

नेपालमा मौलिकरूपमा दुईवटा संवतहरू चलेका छन् । नेपालमा सुरु भएका र मूलतः नेपाल (काठमाडौँ उपत्यका)भित्र मात्र प्रचलनमा रहेका ती दुई संवत्सरहरूको यहाँको सांस्कृतिक परम्परासँग गहिरो सम्बन्ध छ । नेपालमा सुरु भएका दुई संवतहरूमध्ये पहिलो संवत् ३०४ वर्षसम्म प्रचलनमा रहेको थियो । भने दोस्रो संवत् पहिलो संवत्को स्थानमा प्रतिष्ठापित भई आज आफ्नो आयुको ११३० वर्षमा प्रवेश गरिसकेको छ । नेपालका यी दुवै संवत्सरहरू कार्तिक शुक्ल प्रतिपदाको दिनदेखि सुरु भएका हुन् ।

लेक फुल्यो लाली गुराँस बेसी फुल्यो टाँकी
हित्त चित्त मिलिसक्यो केमा रह्यो बाँकी
माया डोरीको
के लाउन साइनो बाहुको छोरीको

मलाई छोडी मेरो छायाँ कतै झरेछ
तिमीसम्म आइपुग्दा साँझै परेछ

मन्दिरमा छ कि मूर्तिमा माया
पत्थरमा छ कि धूलोमा माया
कोही त देखाऊ कोही त बताऊ
खै कहाँ छ कहाँ? कहाँ छ माया?

यति धेरै माया दिई मनभरि दुख नदेऊ
बाटो वरपर फुल्ने पलाँस टिपी शीरमा नलाऊ

यो सम्झने मन छ म बिर्सुं कसरी
तिमी नै भनिदेऊ ए जाने निष्ठुरी

डल्ली मगर्नी हो सुन माया
बोल्न मन लाग्दैन हो पीर पर्यासि
पीर पर्या सि हो सुन माया
बोल्न मन लाग्दैन हो पीर पर्यासि

जून झैं शीतलु घाम झैं पारिलो
जहाँ जाऊ तिमी,
दाइने चन्द्रमा परोस्
शान्ति
दूवो जस्तै फैलिंदै जाऊ
पाती जस्तै मल्किंदै जाऊ
वर पीपल झैं मेरो
देउरालीमा छाउन आऊ

कता लाग्यौ मेरा दिदी दाइ हो
जताततै आगो लाइरछ हो
कुन दिनको श्राप लागेछ हो
गरी खान गाह्रो भैराछ हो
भनिदेऊ भरलाग्दो दाइ
भन्देऊ माया गर्ने दिदी
आपसमा लडी के पायौ?