पुन्य कार्की

कवि कृष्ण सेन इच्छुकको कवति्वको विवेचना गर्नु अगाडि उहाँको महान् त्याग र बलिदानले भरिएको जीवन; त्यसमा समाहति भएको ओजपूर्ण कवति्व आदिआदिको विषयमा विभिन्न व्यक्तति्वहरूद्धारा गरिएको सारगर्वति मूल्यांकनउद्गारलाई सुरुमै उद्धृत गर्नु सान्दर्भिक देखेको छु–

वर्गसङ्घर्षमा दृढता र आनन्दानुभूति गर्ने, अन्तरसङ्घर्षमा हमेसा क्रान्तिकारी धारको पक्षपोषण गर्ने तथा दायाँ बायाँ विचलनको शिकार हुन खोज्ने कमरेडहरूलाई धैर्यतापूर्वक सम्झाउने बुझाउने गुणहरू कमरेड सेनका अविस्मरणीय गुणहरू हुन् । विचार निर्माणमा वैयक्तिक योगदानविना उपर्युक्त गुणहरूको विकास सम्भव हुँदैन । एक सर्वाहारावादी क्रान्तिकारी योद्धा, सर्जक र एक महान् सहिदका रुपमा युगले कमरेड कृष्ण सेनलाई सम्झने छ भन्ने मैले निरन्तर क्रान्तिको दिशामा अघि बढ्ने प्रेरणास्रोतका रुपमा ।–(प्रचण्ड, इच्छुक स्मृति ग्रन्थ, पृष्ठ–११)

यतिखेर मसँग बाँकी केही तरल क्षणहरू छन् । उसका सजीव स्मृतिहरू छन् । अरु मसँग केही चिज वाँकी छैनन् । एउटा सिंगो अतित मस्तिष्कका भित्तामा टाँसिएकोछ । त्यसलाई ओल्टाई पल्टाई हेर्ने गर्छु । बार्धक्यका स्फूट संकेतहरू शरीरका अवयवहरूमा खस्न थालेकाछन् । सबै सबै चिज शिथिल हुँदै गएकाछन् । शिथिलता मेरो मन र शरीरको एउटा अंग बनेर उभिएको छ ।

जवान दिनका उमंगहरूलाई स्मृतिपटमा निम्ता गरेर घोरिनु फुर्सदको समय टोल्ने उपाय गतिलो काम हुन्छ मेरो लागि ।

दुःख र समय विपरित दिशामा
यात्रा गर्छन् ।
त्यसैले दुःख समय तन्काउने गर्छ ।
सुख समय छोट्याउने गर्छ ।
जब म असह्य दुःखमा हुन्छु
समय विस्तारो विस्तारो
कछुवा गतिमा घस्रिने गर्छ ।

दुःखलाई थाहा छ
अनि मलाई थाहा छ
दुःख र म एक्कै दिन
जन्मेका थियौं ।
एकै दिन जन्मेका भए पनि
केही सेकेण्डले
केही क्षणले
केही पलले
दुःखभन्दा अगाडि जन्मेको थिए

मैले आजसम्म
थाहा नपाएको महलु
थाहा पाएको दिन
आजसम्म अनावृत्त हुननसकेको रहस्य
अनावरण भएको दिन
दुःखमा दु पछिका दुईवटा थोप्ला(:)
के होलान भन्थे म

एउटा सिङ्गो दिन
बितेर जादा
मलाई यस्तो लाग्छ ।

जीवनको हरियो गाछीबाट
एउटा पात पँहेलिएर झर्यो
यसरी पैंतिसवर्षे उमेरमा
वाइस हजार सातसय पचहत्तर पातहरू
पँहेलिएर झरे /झरिसके

सुखमा मान्छे
मस्मिन्द सुत्छ
घर्दै सुत्छ
झँगेल्दा पनि
नउठ्ने गरी
बेहोश भएर सुत्छ
सामान्य अति सामान्य
चेत गुमाएर
अचेत भएर सुत्छ

छन् अनुभूतिका
थुप्रै थुप्रै रङ्गहरू मसित
तिनै रङ्ग मध्यको
एउटा रङ्ग दुःख
यो विगका छणसित टाँसिएर रहेको छ ।
स्मृतिपटमा
साङ्ली जस्तो
एकमा अर्को गाँसिएर रहेको छ ।

नंगा फकिर सधैँ सुखी
मणि मुकुटधारी दुःखी
रंकरज्जब सबै सुखी
स्वर्ण हवेली सधैँ दुखी

महागरीव कविर सुखी
महाधनी कुवेर दुःखी
तन्नम नेपाल छ सुखी
अलकापुरी अम्रिका दुःखी

दुःख दुख्छ
दुःखले दुखाउँछ
दुःख दुखजिलोसित टर्छ ।
सुख के हुन्छ ?

सुखले के गराउँछ ?
सुख कसरी टर्छ ?
यी अनुत्तरित प्रश्नहरू
यसका सार्थक उत्तरहरू छैनन्

मेरो पसिनाको झर्नामा नुहाएर
तिमी सद्यस्नात हुन्छौ।
तृप्त ताजगी प्राप्त गर्छौ ।
मेरो खुनको प्याला पिएकर
तिमी मद्होश मधुशालामा
मस्ती मोजमा झुम्छौ
पुलक प्रफुल्लित बन्छौ

जीवनलाई गहिराइमा झरेर
गहिरोसँग नियाल
त्यहाँ मृत्युको छाँया हुन्छ ।
त्याहाँ मृत्युको वास हुन्छ ।
सुखलाई गहिराइमा डुबेर
तहिरोसँग नियाल
त्यहाँ दुःखको छाया छिपेको हुन्छ ।

जान अन्जानवश
घटना दुर्घटनावश
शरीरका अवयवभरि
लागे विदीर्ण चोटहरू
चोटहरू बिस्तारै बिस्तारै
घाउमा परिणत हुदाँ
पाक्यो गजगजी शरीर
पिप र रगतमा
घाउ निको पार्न

भन्छन्
सबैभन्दा ढुङ्गो सारो
ढुङ्गोभन्दा फलाम सारो
फलामभन्दा प्लेटिनम सारो
प्लेटिनमभन्दा दुःख सारो
भन्छन्
सबैभन्दा कोमल

दुःख हावा जस्तो हो मेरो लागि
दुःख हावामा पनि
प्राणवायू अक्सिजन जस्तो हो मेरो लागि
यसलाई सजिलै स्वासको रुपमा लिदिन्छु ।

अक्सिजनको स्पर्शले
नासिकाद्धारदेखि शरीरका प्रत्यक तन्तुहरू
तन्तुभित्रका प्रत्यक सेलहरू/कोषहरू

कट्कटिएको मयल
साबुनले
कुलुक्क धोए जस्तो
काँठो परेको दुःख धुने
साबुन भए कति जाति हुन्थ्यो ।
केरमेट अक्षरहरू
मसीका फोहोर दाग र थोप्लाहरू
मेट्ने कागज रङको सेतो टिपेक्स जस्तो

बिहानको कलिलो घाममा
दिउँसोको चर्कने घाममा
बेलुकि पखको मलिन घाममा
मेरो छायाँ
म सँगसँगै यात्रा गर्छ ।
म उठ्ता यो पनि उठ्ने गर्छ ।
म बस्ता यो पनि
म सँगसँगै बस्ने गर्छ ।

बाहिरबाट बाहिरी आँखाले हेर्दा फूल
खुशीमा देख्छु / हाँसेको देख्छु
रंगरोशनीमा नाँचेको देख्छु ।
तर फूलभित्र किरा छ ।

‘फलमै किरा हुन्छ’
यो नकारन नमिल्ने सत्य
यो काटन नमिल्ने अकाट्य तथ्य
फूलको दुःख किरा
हास्नु त फूलको नियति न हो
फूलको पीडा किरा
मुस्कुराउनु त निसर्ग स्वभाव न हो ।

आज म एउटा सूफी कथाको नदीसँग आफ्नो जीवन तुलना गर्दैछु । सूफी कथाले भन्छ, एउटा सानो नदी सागर भेट्न हिँड्यो । आखिर नदी सानो होस् यो ठूलो सागर भेट्ने चाहना सबैको बराबर हुन्छ; चाहे त्यो मेरो घर आँगनको सिमखोलो होस् या सप्तकोशी दुवै सागर भेट्ने प्यास बोकेर लगातार कुदिरहेका छन् । नदीको अभिष्ट लक्ष्य र अस्तित्व नै सागरसँग मिलन हुनुमा छ ।

यसरी सागरसँगको मिलनमा हिंडेको नदी एकदिन एक बिशाल रेगिस्तानमा पुगेर अल्झिन्छ । त्यो वालुवै बालुवाको मरुस्थल नदीको निम्ति घिचलीलनसक्नुको समस्या बन्यो । आफ्ना सागर छुने आकाँक्षाहरू सेलाए ।

आजभोलि म एउटा हर्कुलसको खाजीमा छु । हर्कुलसको नाम सुन्ने बित्तिकै धेरै जनालाई विस्मय हुन सक्छ, क्या हो यो हर्कुलस भन्ने ? मान्छे हो कि दानव हो ? तपाईको यस जिज्ञासालाई शान्त पार्ने कोसिस गर्दैछु । हर्कुलस ग्रीस गाथाको एउटा प्राचीनम पात्र थियो । ग्रीकपुराणमा बर्णन भएअनुसार ऊ पृथ्वीमा जन्म लिएका मानिसहरू मध्ये सबैभन्दा शक्तिशाली मानिस थियो । पृथ्वीकै सर्वाधिक बलियो मानिस भएको हुँदा ऊ शक्तिको प्रतीकको रुपमा बिराजमान थियो ।