छन्द कविता

प्राण वायू हुँ म वीर पुत्र मनोहर यो देशको
उन्नति पथमा सदा लाग्ने मेरो ठुलो जमर्को
लाग्छु म सेवामा यही देशको सदा उन्नति गर्न
बनाउछु छाति ढाल म यस्को सदा रक्षा गर्न

प्यारो लाग्छ प्राणभन्दा यही मेरो देश नेपाल
यही देशमा सुनिन्छ मधुर नदीको कलकल
वीर हुँ म एक नेपाली सपूत सच्चा राष्ट्र भक्त
लोभ लालच जे जति दिएपनि हुन्न है आशक्त

मेरै देश सुन्दर राम्रो अति मेरै जन्मभूमी
उन्नति गर्न यही बनाउँछु विकासको रणभूमी
सौभाग्य पाए म जन्मी नेपाल माताको कोखमा
वीर हुँ म एक राष्ट्र भक्त शोक बदल्छु शक्तिमा

मेरो नेपाल रहेसम्म रहन्छ मेरो यो ढुकढुकी
यही देश नरहे हुन्छ बढो ठुलो दुर्गति

हरियाली हरियाली वसन्तमा सबतिर देखियो
मरो मन मन्दिरमा वसन्तको संरचना लेखियो
राम्रो कति भयो अधिक सुन्दर त्यो मोहक प्रकृति
आयो पालुवा वृक्ष वृक्षमा छायो नविन जागृति

ल्यायो मेरो मनभरी वसन्तले आनन्द नै आनन्द
कुहुकुहु कोहिली भाकाले पार्छ त्यो वनै पवित्र
चारैतिरबाट वसन्तले मेरै गर्छ सदा स्वागत
अहो अहो वसन्तको कस्तो रम्य सुन्दर सजावट

दुलहीँझैं सिँगारिएर वसन्तले गर्छ मेरो स्वागत
डाँफे मूनाल नाचेर गर्छन् वसन्तको बोलावट
प्रकृतिले जादु देखायो मनोहर वसन्त यो ल्याएर
पाखा पखेरा सबतिर हरियाली कन्दरा बनाएर

कस्तो मोहकारी रुप आयो धर्तीमा यो मृदुल
कान्तिमय कला प्रकृतिको कति वक्ष छ शितल

भोको पेट बिहान गोरु जसरी जोत्जोत् भनी भन्दछौ
बाँझो खेत म जोत्न सक्दिन भनी भोकै छु के गम्दछौ ।
को मर्यो किन हो भनेर दुनियाँ बुझ्दैन साँचो पनि
मान्छेको अवमूल्यनै किन भयो कामै त प्यारो छ नि ।। १ ।।

आहारा घरको जुटेन कसरी बाँच्ने म सोच्ने गर
अन्नै छैन भनी म माग्न कसरी जाऊँ त कस्को घर
भन्नेले तँ ठूलो भनेर मुखले सम्मान गर्छन् तर
बाटामा बटुको लिएर कसरी बस्ने म भन्ने डर ।। २।।

कोराना जित्दैछन् मान्छे किन किन यो जोश जाँगरै हराछ
कोराना जित्दैछन् मान्छे किन किन यो कहरै बर्सी राछ
कोराना जित्दैछन् मान्छे किन किन यो दुनिँया तर्सी राछ
कोराना जित्दैछन् मान्छे किन किन यो मानिस लगी राछ

निक्कै लाग्दो छ डर नै किन किन यो मानिस बुझ्दै बुझ्दैनन्
निक्कै लाग्दो छ भर नै किन किन यो निको नै हुँदै हुँदैनन्
निक्कै लाग्दो छ त्रास नै किन किन यो निकास देख्दै देखिन्नन्
निक्कै लाग्दो छ कर नै किन किन यो नियम मान्दै मान्दैनन्

साह्रै जाग्दो छ कहर किन किन यो संक्रमण छायो झन
साह्रै जाग्दो खै चेतना किन किन यो समाजमा फैलिएनन्
साह्रै जाग्दो छ समय किन किन यो ओखती नै भेटिएनन्

थुप्रै खेत छन् बारी उर्वर अति पाइन खान भन्छ उहीँ
खाली राख्दछ जमिन बाँझो सधै कर्मै नगरी बस्छ उहीँ
उर्बर देख्दैन आफ्नो कहिल्यै माटोमा बिउबिज छर्दैन
आफै मेहनत गर्न छाड्यो आलस्य छ उसको पेट भर्दैन

सुखको गाँस भन्दछ मिठास श्रम पसिना छैन बगेको
सुखै खोज्दछ सधैं उसले छैन दुःख सास्ती कतै सहेको
न मेहनत नै गर्यो कहिल्यै श्रमको न मूल्य बुझेको छ
बल छ बलियो बनाउने व्यर्थै अलकापुरी बसेको छ

न चैतन्य चेतना जगाउँछ न जाग्न लोकलाई भन्दछ
न नेतृत्व प्रदान गर्दै समाज जागा बनाउन उठ्दछ
हुन्छ आफ्नै मेहनत गतिलो रसदार मिठो अन्त्यसम्म
सिँचेर पसिना बगाए कर्मै धरामा बढ्नेछ झन् उमङ्ग

मुखौटो लगाई हिँड न मनुवा रोग लाग्ने हुँदैनन् ।
लिई धैर्य ज्यादा घर बसिदिए रोग आई छुँदैनन् ।।
मान्छेहरु जान्नुस् चुलबुल नभै बन्नुपर्छन् सतर्क ।
हाम्ले नजान्दा अतिशय भई लाशको लाग्छ खर्क ।।

प्रिया छिन् छोरी बढेर मिठासले तोते बोल्न थालेकी
बाबा आउ भन्दछे रे भन्छिन् प्रियतमा हातै उचालेकी
टाढा छु खोज्छ्यौ रे छोरी समिपमा निहाल्दै ढोका नेरी
पूर्णेको जस्तो चन्द्रझैं बढेर भएकी छ्यौ रे उजेली ॥१॥

हेर्न तिम्रो सुरम्य बालपनको मिठास् त्यो जिद्दीपन
टाढा छु देख्न पाइन घस्री हिडेको अमिलो भाछ मन
तिमीलाई सँगै बसेर काखमा यी हातले खेलाउने
हाँस्ने है जिस्कदै कस्तो थियो मन रहरै मेटाउने ॥२॥

टुकुटुकु हिड्दै समिप आको हेर्न मन छ लागेको
तिम्लाई डुलाउन वरपर ताते मनै छ भन्न त साह्रो
भाषा चक्षुका मृदुल तिम्रो कोमल मुस्कानमा रमी
तान्दै साह्रै मन छ समिपमा तिम्लाई वक्षमैं टाँसनी ॥३॥

सुतियो नौ बजे हिजो, जागियो तीन नै बजे,
खाइयो जल तातो र , भयो उदर शुद्धि नै ।

खोलेर झ्याल ढोका नै, बसियो योग गर्न नै ,
गरियो आसनै पूर्ण, प्राणायाम र ध्यान नै।

लोभै हो मनको र दम्भ तनको बोकेर हिँड्छौ कति
आए ती र गए सबै जन यहाँ छोडेर त्यो सम्पति
आयो सङ्कट लौ भयङ्कर यहाँ बाँच्नै छ ठूलो कुरा
दाह्रा धस्न सिपालु राहत सबै चाल्छन् अनौठा छुरा । १ ।

सीमा पार गुहार गर्छ जनता आशा भरोसा गरी ।
माटाको ममता बुझेर उसले पोख्दै छ त्यो जीवनी
बस्छौ भित्र घरै र आँशु जनका के बुझ्न सक्छौ तिमी
आमाका बचरा बराबर भनी चिन्दैन अन्धो धनी । २ ।

को-हो त्यो शक्ति अदृष्य, विश्व थर्काउने लुकी।
रो- क्ने छ दीर्घ स्वासैले, प्राणायाम गरौँ बसी ।

ना- गरिक सवै हामी, एकान्त वासमा बसी ।
को- श पंच सदा राखौँ, सकृय योग नै गरी ।

लाई ताउ जुँगा म बस्छु घरको थान्को अरूले गरून्
बारी भित्र पसेर पारितिरकै आएर तोरी छरून्
सिन्कोसम्म नभाँची बस्छु मुखमा आफैं फुरौला झरून्
रानी मात्र भएर बस्तछु म ता पानी अरूले भरून् ।।१।।

दारी काट्न कपाल छाँट्न परकै सेवा दिने पाउँछु
अर्काकै सहयोगबाट जहिल्यै जुत्ता म टल्काउँछु
आफ्ना मूल्य र मान्यता पनि सबै बेचेर तन्काउँछु
कोठै भित्र सुतेर देशधुनको क्यासेट घन्काउँछु ।।२।।

सारा छन्द मिठास भो मधुसरी कस्तो मिठो मोहनी ।
याहाँ छन्द चल्यो उता गगनको चम्केछ त्यो चाँदनी ।।
कोहो भन्छ र बोल्छ कोयल कतै आखीर त्यै छन्द भो ।
तेही छन्द सुनेर आज वनमा हावा उतै मन्द भो ।।

लाग्दा घाउ चल्यो भने विरहमा यै छन्द भो ओखती ।
मेरा कान सुनेर छन्द जहिले खै यी अघाए कती ।।
बग्छीन् छन्दमहाँ अझै नि सरिता डाकी मलाई पनी ।
मै त्याँ हुन्छु किनारमा र उसले पौडेर जाऊ भनी ।।

जन्मेका सब छन् त विश्वभरमा मान्छे र प्राणीहरू
बोक्छन् रे जगमा दुई किसिमका तारेख/मुद्याहरू
पैलोमा घर हो अदालत सधैँ तारेख यो तोक्दछ
अर्को हो घर–अस्पताल सबले रोगीहरू राख्दछ ।

दिन्छन् तारिख जो निसाप जजले उस्तै चिकित्सक भए
आफ्नै तारिख जो सनैसन गयो हेर्दै नहेर्ने भए
बुझ्थे लौ यदि यी भने जगतमा हिंसा किन बढ्दथो ?
रोकिन्थे अपराध वा खुनहरू, तारेख पो घट्दथो ।

देश कर्तव्य र युवा
हिमाली धरा याे छ साथै पहाड
कतै खाेंच बेशी र झर्ना अथाह
यिनैकाे छ सामीप्य मीठो रमाऊ
यहीँ देशकाे काखमा बाँच्न आऊ।।१।।

उता स्वर्ण झुल्ने तराई छ हाम्राे
र आत्मीयताकाे सुनाैलाे छ फेराे
कतैकाे खुसीमा तिमी लाै नजाऊ
यहीँ देशकाे काखमा रम्न आऊ।।२।।

अनेकौं कलाले धरा रङ्गिएकाे
तिमीचाहिँ अन्तै कता भड्किएकाे
नरम्नू अरूका कलामा भुलाऊ
यहीँ देशकाे काखमा नाच्न आऊ।।३।।

छ वैरी सिमानातिरै पल्किएकाे
र हाम्राे छ सत्ता कतै लत्रिएकाे
भयाे लाै अबेला अटेरी धपाऊ
यहीँ देशकाे काखमा हाँस्न आऊ।।४।।

तिमीभित्रकाे आँट निस्केर आओस्
र याे बाँझिएको छ माटाे फुटाओस्

नमस्कार छ मेरो यो स्वीकार मित्र बान्धव
ऊर्जा मिल्छ सधैं प्रात संस्कारयुक्त मानव।।१।।
झुक्दछन् फलले हाँगा यो उसको हो महानता
हिलोमै फुल्छ बास्ना छ फूल कमल हो सदा।।२।।

जाडो भएर काम्दै नि, कालो कम्बलले मुख।
लुके छोपेर घुम्टोमा, मध्यान्हमा नि सूर्य त।

पश्चिमी वायुले ल्यायो,चिसो नेपालमा हिम ।
डाँडाकाँडा सवै भा छन्, सेताम्मे काँसका बन ।

पशु पंक्षी र मान्छे नै , आत्तिएका सवै यता ।
रातो तातो मुखै हेर्न, आतुर छौं लुक्यौ कता ?

आलै छ मेरो अझसम्म घाउ
हे दैव चाँडो अब पार लाऊ
छन् बार छोरा अझ तेर नाति
धोक्रो छ मेरै अझ काँधमाथि ।।१।।

छोरी छ सानै अझ सानु छोरो
भन्दै बित्यो जीवन आज मेरो
दुख्दो छ मेरै अझसम्म छाती
धोक्रो छ मेरै अझ काँधमाथि ।।२।।

सम्पत्ति लाखौं ढुकुटी भरेको
रैतीहरूका शिरमा छरेको
उठ्ती अझै शेष छ लाख पाथी
धोक्रो छ मेरै अझ काँधमाथि ।।३।।

जम्मा गरें वैभव लाख जानी
खाँदै नपाएर बित्यो जवानी
चल्दैछ ऐले दुःखको खलाँती
धोक्रो छ मेरै अझ काँधमाथि ।।४।।

भोको हुँदै याम बिताइएछ
थुप्र्याउनै मात्र चिताइएछ
भागे हराए किन आज साथी
धोक्रो छ मेरै अझ काँधमाथि ।।५।।

के गर्नु राम्रो अब खानुहुन्न

नेता भन्ने र बन्नेको, कमाउनै हतार छ ।
मान्छे डोजरले फाल्ने , नेपालमा तयार छ ।

युवा हुल हवाईज, चढ्न सवै हतार छन् ।
युवा शक्ति त नेपाली , मलेशिया कतार छन् ।

पोली खाने मकै छैन, सम्मो पाटो छ बाँझ नै।
मार्सी नै धान फल्ने त्यो, गैरी नै खेत बाँझ नै ।

कुनै स्वार्थमा लिप्त छन् देशभित्र
जुठो चाट्न खोज्ने कसैको चरित्र
कुराले हियामा कसैको छुँदैन
विना एकता देशसेवा हुँदैन ।।