आधुनिक कथा

वर्षात शुरु हुनुभन्दा अगावै आएको प्री–मन्सुनबाट पानी परेपछि पलाएका कलिला कलिला घाँस र बोटविरुवाका कलिला मुनाहरूले यथेष्ठरुपमा पेट भरिए पछि एउटी मृगिनी केही क्षण सुस्ताउँन एउटा झ्याम्म परेको रुख मुनी बसी । उसका वथानका अरु सखा–सखी मृग तथा मृगिनीहरू अँझसम्म पनि कलिला र स्वादिला नरम नरम घाँसबाट मुख हटाउँन नसकी चरिरहेका थिए । मृगिनी केहीबेरसम्म डम्म आँखा चिम्लिई र तनक्क खुट्टा तन्काएर पल्टिइरही । बेला बेलामा चलेको मन्द–मन्द गतिको चिसो वायूले उसमा असिम आनन्दको अनुभूति गराइरहेको थियो । भरखरैको एकसे–एक स्वादिला घाँसको भोजन र जंङ्गलको शितल वायू शरिरमा पर्दाका आनन्दमा ऊ त्यसै–त्यसै लठ्ठीइरहेकी थिई ।

जेठको मध्यरात । बाहिर मेघ गर्जन साथ झ्याम झ्याम पानी परिरहेको छ । बिजुली चम्केको छ । गृष्मको गर्मी भए पनि दर्के पानी परेकोले वातावरण शितलो छ । वातावरण जति नै शितलो भए पनि मन भित्र औडाहा भए पछि कसलाई शितलो हुन्छ र ? कुमुदिनीको मनमा सामाजिक, घरेलु, लाञ्छना र तिरस्कारको औडाहा बलेकोले निदाउन भर मग्दुर प्रयास गर्दा पनिसकेकी छैन । कुमुद भने कोल्टो फर्केर फ्वाँ फ्वाँ यौन सन्तुष्टिको निद्रा सुतिरहेको छ । पाँच वर्ष अघि कुमुदसँग प्रेम विवाह गरेकी कुमुदिनीको अँझै काख रित्तो छ ।

“छोरो भएको बजिया उस्तै, बजियाले कुल र जातकी स्वास्नी त भित्र्याएन रे लौ ठिकै छ, कुजातनी त बाँझी पनि रहिछे । नाति खेलाउने मेरो रहर त्यतिकै तुहिने भो, हे दैव ! ”

भर्खरै एउटा बिरामीको अप्रेसन सकेर आफ्नो शारीरिक मानसिक थकाई मेट्न आराम गर्ने च्याम्बरमा के पसेको थिएँ त्यहाँ मैले एउटा मानव आकृतिलाई बसिरहेको पाएँ । च्याम्बर अँध्यारो अँध्यारो थियो । त्यसैले त्यो आकृतिलाई मैले झ्वाट्टै ठम्याउन सकिन । त्यहाँ त्यो आकृतिको उपस्थितिले मन मनै रिश पनि उठिरहेको थियो । तैपनि संयमित हुँदै बत्ती बालेर हेर्छु त बिघ्नहर्ता लम्बोदर गणेश पो हुनु हुँदो रहेछ । सम्पूर्ण थकाई तथा रिस जति हावामा कपुर जस्तै उडेर कता बिलायो बिलायो ।

मैले धनुषटंकार नमस्कार गर्दै भने, “हे भगवन आज मेरो कुटी पबित्र भयो, म धन्य भएँ । मेरो जन्म सार्थक भयो । आज्ञा बक्स्योस प्रभु ! यो सेवकले हजुरको के सेवा गरूँ ?”

यस्ता कर्मचारी थिए उनी जो जीवनभरि एकै कार्यालयमा निवृत्त हुनु पर्ने नियति बोकेको होस्, जो कसैको चाकरी नगरी, बेइमानी नगरी र सादा जीवनमा जीवनलाई भोगचलन गरिरहेको होस् । जुनसुकै इमान्दार कर्मचारीका अनुहारमा देखिएझैं उनका अनुहारमा पनि दुःखी र निम्छरोपन देखिन्थ्यो । दारी पनि हतपत काट्दैनथे, लुगा पनि मैलाधैला लाउँथे । सधैं हतार हतार गरेर कार्यालयमा जानु पर्दा सफासुघरमा उति वास्ता गर्दैनथे । वास्ता हुन्थ्यो उनलाई समयमा कार्यालयमा पुग्ने । सधैं झैं उनी समयमा कार्यालयमा आइपुग्थे र नयाँ रसिदका केही बुक र ग्राहकको नाम भएका केही ठेली लिएर लाग्थे काउन्टरतिर । अफिसका बाहिर महसुल बुझाउन आएका ग्राहकको घुँइचो लाग्नु अघि नै उनी काउन्टरको टेबुलमा तयारी भएर बस्थे । उनको दैनिकी नै यही थियो ।

यादवजीले सुरुसुरुमा कल्पनाबाट कुनै किसिमको किस्ताबन्दीको आसा गरेका थिएनन् । उनी ता कसरी हुन्छ त्यसबाट छुट्काराको आसामा थिए । जानी नजानी कल्पनाका साथ उनले जे बोले त्यसले उनैलाई अहिले पोल्न थालेको छ । ‘त्यस्ता धन्यवादले मात्र पुग्दैन’ भनेका थिए उनले– पछिल्लो पटक कल्पना आएको बेला तेस्रो किस्ताबन्दीमा । यो भनाइ उनैका लागि कुनै बेला एउटा घाँडो हुन सक्ने ठहर उनले गर्दै गरेनन् तत्काल । कल्पनालाई यादवजीका भनाइमा कानाले आँखो खोजेजस्तै भएको थियो । उनका त्यस भनाइको उत्तरमा कल्पनाले कत्ति पनि ढिलो नगरी तुरुन्तै भनेकी थिई— “म छँदै छु नि सर । हजुरले भन्नु प¥यो कल्पना हाजिर !!” यस कथनबाट कल्पनाका मनमा के थिय

केही वर्ष अघिसम्म पनि उनी टेलिभिजन, मोबायल, नेट आदिबाट छोरीछोरीलाई टाढै राख्नु पर्ने मान्यतामा थिए । तर आवश्यकताले उनलाई पनि च्यापेर ल्यायो । अनि छोराछोरी र आफूले समेत घरमा मोबालय, टेलिभजन आदिको जोहो गर्नै पर्यो । अचेल ता उनी कतै कसैलाई उपदेश दिनु पर्दा वा भाषण गर्दा टेलिभिजनबाट र मोबायलबाट पुग्ने फाइदा, यी वस्तुबाट हुने मनोरञ्जन र ज्ञानवद्र्धन आदिको कुरा पनि गर्न पछि पर्दैनन् । उनी पनि चाहाड पर्वहरूमा मोबायलबाट आफ्ना साथीहरू, संस्थाहरू र इष्टमित्रहरूलाई छोटा सन्देश (एसएमएस) पठाउँछन् ।

दुईतिर हजारौं लाखौं वर्षदेखि उभिइरहेका नरमाइला नाङ्गा डाँडाहरू । उत्तरपट्टिडाँडाको कातकतै बगिरहेको तामाकोशी, जसको अस्तित्व अलि तल्तिर सूनकोशीमा सेलाउँछ । यो मन्थली घाट हो

यादव दाइ शिक्षा कार्यालयको उच्च पदका कर्मचारी हुन् । उनी अफिसको कर्मचारीहरूको दर्जामा हाकिमभन्दा थपक्कै पछिको दर्जामा पर्छन् । अफिसमा माथिकै दर्जाका भएर पनि घरमा भने उनी बिहानबिहानका भान्से मात्र हुन् । घरको व्यवस्थाअनुसार बिहानको खाना तया।र गर्ने पालो उनको हो । आज पनि समयमै उनी दाल, भात तरकारी पकाउँदै छन् । उनकी श्रीमती पनि जागिरे छिन् । तर तिनी भने बिहानीको सिफ्टकी जागिरे छिन् ।

भयावह समय तेर्सिएको थियो । जताततै मुखौले कानूनले जरा गाडेको थियो । भन्न पाइन्नथ्यो । सुन्नु मात्र पथ्र्यो । सुन्दासुन्दा कान पाक्थे । जुन प्रश्न सोधिन्थ्यो त्यसकै मात्र सटिक जवाफ पस्कनुपथ्र्यो । राणाकालीन शैली, निरंकुशताको पराकाष्ठा जताततै व्याप्त थियो । मनभरि कुराहरु गुमस्याएर र भित्रभित्रै कुडिएर धर्तिमा पाइला टेक्नुको विकल्प थिएन । मानौं जनताहरु धर्तीमा उत्पन्न भएका गुहेकीरा हुन् र मुखौले कानुनका निर्माता एवं संरक्षकहरु चाहिँ स्वर्गबाट इन्द्रका आदेशले खटिएका देवदूत हुन् ।

‘गोपे ! ए गोपे ! कता गो हँ यो बज्या ?’

‘हजुर याँ छु मालिक म’

‘के गर्या छस् त्याँ ? यता आइज ।’

‘याँ गोरुलाई भुसा काट्दै छु मालिक ।’

‘बँदेल भोकाइसक्यो, डिँगालाई भुसा काटिराख ।’

सदाझँै आज पनि सासूमण्डलीको बैठक आरम्भ भयो । सबै सदस्य आइसकेका थिएनन् । तैपनि उपस्थितहरूले नै कुरा अगाडि चलाई हाले । सधै बुहारीकै कुरा काट्नेहरूले सदस्यहरू अनुपस्थित भएकै मौका छोपेर उपस्थित सदस्यहरूले उनीहरूका बारेमा भन्ने मौका पनि पाए । जोजो सदस्यहरू ढिलो पुगे उनका बारेमा त धित मरुन्जेल नै कुरा काट्न पाए तर अलि छिटोछिटो आउनेहरूका कुरा भने बीचैमा रोक्नु पर्यो, उनीहरूका बारेमा आज भन्न नपाए पनि के भो र ? अरू दिन कुरा काटिएकै हुन् । यो त यो सासूमन्डलीको विशेषता नै हो ।

सबै सदस्य आइपुगे । तर सभापति, औपचारिक रूपमा त्यो मण्डलीले उनलाई सभापति चयन नगरेको भएपनि त्यो मण्डलीमा उनको रवाफ कुनै सभापतिभन्दा कम्ति छैन, भट्टेनीको भने आज पनि ढिलो नै भयो । उसो त यो उनको बानी नै हो ।

१

‘निरकुंश राजतन्त्र मुर्दावाद,
जनआन्दोलन जिन्दावाद
तानाशाही शासन ढाल्छौं ढाल्छौं
जनताको शासन ल्याउछौं ल्याउछौं’

– बर्षायामको नदीजस्तै मानिसहरूको लस्कर गर्जियो । राता झण्डा वोकेका जुलुस चारै दिशावाट वरपाटनमा मिसिए । दश गाउँको सबैभन्दा ठुलो पाटनमा जताहेर्यो उतै मानिस, टेक्ने ठाउँ छैन । ‘ओहो कति धेरै मान्छेहरू हुन, वुढेसकाल लाग्यो यस्तो विचित्र त कहिल्यैपनि देखेको थिइन,’ भीडमा घुच्ची सहदै झण्डा समातेका दीनवन्धुले आश्चर्य माने ‘अँझै चारैतिरवाट मान्छेहरू ओईरिरहेका छन ।

सधैँ झै उनी आउछिन् र भर्याङको माथिल्लो खुड्किलोबाटै हातको गिलास देख्नासाथ हतार हतारमा छिटो छिटो तल ओर्लिदै त्यही भन्छिन् – आज पनि उस्तै ? हिजो भन्नुहुन्थ्यो भोलि छोड्छु, भोलि भन्नुहुन्छ भोलि छोड्छु, हैन तपाईँको यो भोलि कहिले आउँछ ? ……….’

र यति भन्दासम्म उनले मेरो हातको गिलास खोसिसकेकी हुन्छिन् र म टुलुटुलु उनको अनुहार हेरिरहन बाहेक केही गर्न सक्दिनँ । नसक्ने होइन, तर उनको त्यो मुहार देख्दा आफूलाई क्षीण पाउँछु । उनलाई हेरेर टोलाउन बाहेक म केही गर्न सक्दिनँ । एकटकले उनलाई हेरेर टोलाइरहन्छु, टोलाइरहन्छु………

मेरो हातको गिलास खोसिसकेपछि भन्छिन् – अब त भो, या यो रक्सी छोड्नुस् या मलाई ।’

“नेपाल ।”

नाम सुन्न बित्तिकै उनले भनिन । “ए नेपाल हिमालय, सगरमाथाको देश !”

मैले गर्वले छाती फुलाउदै “हो” भनेँ ।

उनी अर्थात मिस एलिजा स्विजरल्याण्डबाट पढ्न कोरिया आएकी ।

“तिमी पनि पढ्न आएका हौ ?” उनको प्रश्न तेर्सियो मतिर ।

एसएमएसमोह

—होम सुवेदी
केही वर्ष अघिसम्म पनि उनी टेलिभिजन, मोबायल, नेट आदिबाट छोरीछोरीलाई टाढै राख्नु पर्ने मान्यतामा थिए । तर आवश्यकताले उनलाई पनि च्यापेर ल्यायो । अनि छोराछोरी र आपूmले समेत घरमा मोबालय, टेलिििभजन आदिको जोहो गर्नै प¥यो । अचेल ता उनी कतै कसैलाई उपदेश दिनु पर्दा वा भाषण गर्दा टेलिभिजनबाट र मोबायलबाट पुग्ने फाइदा, यी वस्तुबाट हुने मनोरञ्जन र ज्ञानवद्र्धन आदिको कुरा पनि गर्न पछि पर्दैनन् । उनी पनि चाहाड पर्वहरुमा मोबायलबाट आफ्ना साथीहरु, संस्थाहरु र इष्टमित्रहरुलाई छोटा सन्देश (एसएमएस) पठाउँछन् ।