kbs

बिस्तारै छायो आँखामा अँध्यारो आवाज मधुरो
सुस्तरी सास हुँदै थियो फित्तलो, आँसुको ओइरो

फूल झरेको बोटलाई सुधिलिने को छ र?
वियोगीको मनको व्याथा बुझिदिने को छ र?

टुटेको तारमा गीत गाऊँ भन्दा
गाउनेलाई कस्तो लाग्छ होला
छुटेको गाडी डाँडा काटी जाँदा,
यात्रुलाई कस्तो लाग्छ होला
मायाप्रीति गाँस्ने सबै कुरा सुम्पने
तिम्रो हात थाम्ने ढुक्क मुस्कुराउने
अबलालाई तिम्रै हातले बिचिदियौ भन्दा
कस्तो लाग्छ होला
भिजेको आँखामा हाँसिदेऊ भन्दा
मन दुख्नेलाई कस्तो लाग्छ होला

सुनैको शिरबन्दी मुगाको माला
माया लाउँछु तिमीसँगै गए बरू ज्यानै जाला

पहिलो माया ठुन्क्याएर पार्यो जसले फन्दा
उसकै माया धेरै लाग्ने अरूलाई भन्दा
नहुनीलाई कस्तो दिनमा किन भेट्टाइएछ
व्यर्थै माया लाइएछ टन्टो बेसाइएछ

जीवन एउटा नदी रैछ, सुकी जाने हो कि
डर लाग्छ बादल जस्तै लुकी जाने हो कि

पुरानो डुङ्गा पानीको छाल पार गरूँ कसरी
उनी छिन् पारी तरेर लौन भेटुँ म कसरी

तिम्रो मेरो सम्बन्धको अर्थ खोज्न कर लाग्यो
ऐना हेरी आफैंसँग प्रश्न सोध्न डर लाग्यो

ठुला-ठुला महल होइन, सिप सिकाउने झुपडी देऊ
हिंसा माग्ने मैदान होइन, धान उमार्ने खेत देऊ
झुपडीमा हात तिखार्छु, खेतैभरि पसिना चुवाउँछु
अब आउने साल हेर, मेरो चन्द्र सूर्य फरफराउँछु
लहराउँछु, फर्फराउँछु

प्राचीन भारतमा थुप्रै राजा महाराजाहरू इतिहासका पानाहरूबाट बिलाए । यीमध्ये राज्य बुद्धको जिवनकालमा गरे र बौद्धधर्मको उत्थानमा महत्वपूर्ण रूपले सघाए पनि । यो सिलसिला राजा हर्षवर्धनको काल (६०६ ई.) र त्यसपछि पाल र सेनकालसम्म कायम थियो । बौद्ध धर्मबाट मात्र मानव कल्याण सम्भव हुनसक्ने महसुस गर्न पुगेका राजा अशोकले, कलिंगयुद्ध पश्चात तत्कालीन स्थानीय बुद्ध धर्मलाई जनजनमा पुर्‍याई विश्वधर्मको रूपमा स्थापित गर्न सम्पूर्ण जीवन समर्पित गरे ।

एउटा वृहत् चोक । धेरै बाटाहरू । मलाई थाहा छैन कुन बाटो कहाँ जान्छ । मेरो लक्ष्य, मेरो चाहना केही थाहा छैन मलाई । मेरो जीवनको हरेक निर्णय पहिले बाबा आमा गर्नुहुन्थ्यो, पछि सदीक्षाले गरी, आज मेरो पालो छ….. ।

मन्त्रिणीको मन्त्रणा सुन्दा सुन्दा होस हवास गुम्यो होला भन्ठानेको थिएँ झन् झिकिदे भन्दा थपि दे भने झैँ भो! जोसमा आएर कोशमा नभएको ठोस बोलीले बजाउन थाले मन्त्रीले मन्त्रिनीलाई । दोहरीको तालमा एकोहोरी माथापच्चिसी! मित्र मन्त्रीजीको मन्त्र बाहिरैबाट सुनियो । तपाइ भन्नु होला महाशय! संसारभरि नै मान्यताक्रमका भाषा नभएका छैनन् तर हाम्रोमा कुनचाहिँ बुद्धि खुस्केको एनजीओले उर्दी लगायो ।

उकालीमा पनि हजुर मोटर गुड्दो रै’छ,
ड्राइभर दाइलाई सासना,
माया सरर जाऊँ हिँड रेलैमा

कति वर्षको उमेरमा मैले यो सुनें भन्न सक्दिनँ । तर संसारको अर्थ लगाउन सक्ने भएदेखि नै यसको मधुर लयमा तरंगित हुन थालेको सम्झन्छु । अचेल पनि उकालोमा बस चढ्दा हरेकपटक स्मृतिको पालीमा तुर्लुङ्ग झुन्डिएको एउटा पुरानो रेडियो आउँछ । रेडियोमा उही गीत बज्छ ।

म देखिरहेछु त्यो एउटा मान्छे
एक्लै हिँडिरहेछ- मानिसहरूको विशाल भीडमा ।
ठोक्किन्छ एक्लै, सम्हालिन्छ एक्लै
रुन्छ एक्लै, सहन्छ एक्लै
अनि मुसुक्क हाँस्छ- आफू एक्लै ।

हे बुद्ध ! खोजिरहेको छु
मैले यहाँ…. शान्ति ! शान्ति !!
देऊ न हामीलाई यस धर्तीमा
एकपल्ट फेरि… शान्ति ! शान्ति !!
करूणा, दया, मुदितासँगसँगै
हिमाल, पहाडदेखि तराईसम्म
जगाई देऊ न फेरि ……शान्ति ! शान्ति !!