मधुपर्क २०६७ फागुन

तिम्रो प्रेमको सागरमा मेरो जीवन डुङ्गा डुब्यो
किनाराको माझीदाइ पिरतीमा घटना घट्यो

आनन्दको तालमा पौडी खेली जीवन रमाउँदा
ज्वारभाटा तिम्रो मनको अचानक चली आउँदा

नेपाली साहित्यमा कलम चलाएकाहरूमा धेरै सिर्जना गरेर पनि थोरै मात्र चर्चामा आएका स्रष्टाहरू प्रशस्तै छन् तर थोरै सिर्जना गरेर पनि धेरै चर्चामा आएकाहरू चाहिँ एकाध स्रष्टा मात्र देखिएका छन् ।

चारौँले गुना पाइन्छन् यहाँ रमाइलो नगरकोट
विचित्रमय लाग्दछ यहीँ भेटिन्छ मदेश भोट

आ
सक्छस् भने
गर, मेरो बलात्कार
आज
मलाई बलात्कृत हुने रहर जागेको छ ।

आँसु बनेर तिमीलाई
म आँसु दिन्छु
बितेका कथा सम्झी
म आफैँ आँसु पिउँछु

म त मान्छे परेँ
भूतसँग डर लाग्दोरहेछ
नडराऊँ भन्दा पनि

भेटियो मझेरीमा तिम्रो
कोमल स्पर्श
मिलन विन्दुका रातहरू सम्झँदै

यत्नका जङ्गम असरल्ल पार्दै
मृग शावकको क्रीडाकेली
आल्हादकारी लाग्दैन भने

छातीमा जून टाँसिएको
आकाश देखाएर
मेरी हजुरआमाले
मलाई स्वर्ग चिनाउनुभयो !

देशमा विभिषणहरू ज्यूदै छन्
देशमा जालन्धरहरू पनि छन् ।

“दिदी, हेर्नु त घर बनाई नसकी तपाइर्ँको घरमा गौंथलीले गुँड लगाएछ । यो घर त लछिनको पो रछ त दिदी !” घरको दलानमा लगाउँदै गरेको गौंथलीको गुँड देखाउँदै शान्ताले भनी ।

बिहानको कलिलो घामको उज्यालोले दर्वेसा गाउँको मध्यभागमा रहेको एउटा सानो टोलको पाँच धुर जमिन ओगटेर बनेको आशादेवीको घरमा रङ बदलेको छ आज । सन्ठी र टाटीले बारेर माटोले लिपेको अनि गोलाकार फुसको छानो भएको यो सानो घर सधैँ नै आफूलाई आकर्षणको केन्द्रमा राखिरहन्छ ।

२० जुलाई २००९ को मध्यदिनमा न्युयोर्कजस्तो व्यस्त सहरको चाइना टाउनमा बोस्टनबाट आएको बसबाट उत्रेर हामी सुटकेस गुडाउँदै सबवेतिर लाग्दछौँ । त्यतिबेला चर्को घाम थियो, सडकमा हिँड्नेहरूको भीड हुँदा बाटो काट्ने ठाउँमा सुटकेस गुडाउँदै हिँड्न असजिलो लागिरहेको थियो ।

मधुपर्क वि.सं. २०६७ पुस (अङ्क ८ पूर्णाङ्क ४९९) पल्टाउँदा ४३ वर्ष अगाडि आफू पाठक बनेको झझल्को भयो । ‘गोरखापत्र’ हाम्रो घर लुञिटेल भन्ज्याङ (गोर्खा सदरमुकामबाट पश्चिम दरौँदी पारि चारकोश टाढा) उस बेलाको एक मात्र जिल्लाको हुलाक (भोगटेनी हुलाक)बाट हजुरबुबा खर्दार पुष्पराज देवकोटालाई हलकाराहरू गोरखापत्र पुर्याउँथे ।

कीर्तिमान कायम गर्न साच्चिकै कठिन हुन्छ । कीर्तिमान समय, घटना र निरन्तरताले पनि कायम गर्न सक्दछ । यसरी बनेको कीर्तिमान अन्ततः इतिहास बन्दछ । कुनै विगतको इतिहास भने कुनै जीवित इतिहास । सन्दर्भ मधुपर्कको हो । यसले पनि कीर्तिमान कायम गर्न सकेको छ । एउटा होइन, दुई वटा होइन । चार वटा कीर्तिमान मधुपर्कले कायम गर्न सकेको छ ।

प्राचीन कालमा कर्णाली प्रदेशलाई ‘स्वर्णप्रस्थ’ भनिन्थ्यो । वि.सं. एघारौँ शताब्दीको मध्यदेखि खोरल्देका पुत्र नागराजले सुरुमा दानवभूतल त्यसपछि कुण्डल वनयारी र त्यसपछि सिञ्जा लामाथाडामा आई सिजा क्षेत्रलाई खस साम्राज्यको मुख्य गडको रूपमा कायम गरेपछि यस भूमिलाई ‘सपादलक्ष्य’ (सवा एक लाख गाउँ भएको भूमि) भनिन थालियो ।

बाटोमा फालिराखेको प्रजापरिषद्को पर्चा टिपेको भरमा सिंहदरबारको केरकारमा पर्नुपर्ला भन्ने उसबेलाको केटोलाई के थाहा ? त्यसबेला ‘शारदा’ मा उनको रचना छापिन लागेको रहेछ आफ्नो उही नामबाट छापिदा झन् दण्डित पो हुने हो कि भन्ने झमेलाबाट जोगिन झट्टपट्ट नाउँको पछाडि उपनाम जोड्छन् ‘गोठाले’ ।

मझपच्छियूँ सल्यानको त्रिभुवन माविमा ७ कक्षामा ‘म जुजुमान’ कथा पढियो । उतिबेलै लाग्याथ्यो-‘यति मज्जाको कथा लेख्ने गोविन्दबहादुर गोठालेलाई काठमाडौं पुगेँ यदि कहिल्यै भने जरुर भेट्नेछु ।’

वि.सं. १९७९ साल असार २५ गते पिता ऋद्धिबहादुर मल्ल र माता आनन्दकुमारी मल्लका जीवितमध्येबाट जेठा छोराका रूपमा ओमबहाल दफ्तर, काठमाडौँमा जन्मिएका जयबहादुर मल्ल आधुनिक नेपाली साहित्यमा गोविन्दबहादुर मल्ल गोठालेका नामबाट सुपरिचित छन् ।

जयबहादुर मल्ल न्वारानको नाम । आफ्नो मूल नाममा साहित्यमा कलम चलाएर ख्याति कमाउन नपाउँदै उहाँको नाम परिवर्नन भयो उपनाम ‘गोठाले’ । परिवर्तित नाम अँगालेर साहित्य लेखनतिर लाग्नु भयो । त्यही परिवर्तित नामबाट नेपालको प्रसिद्ध कथाकार, उपन्यासकार तथा नाटककार हुनु भयो ।