छन्द कविता

भोगी कष्ट असाध्य मानिस बसे ती काल रात्री भर ।
आङै हुन्छ जिरिङ्ग सम्झिन गए ऎले नि लाग्छन् डर ।।
ताना—शाह छँदै थियो र जनता पिल्सेर बस्थे कुना ।
वोल्दा सज्जनले विरुद्ध उसको लाग्थे त्यहाँ लान्छना ।।१।।

राणा शासन थ्यो कठोर अति नै लागेर फाले जन ।
गैगो शासन त्यो समाप्त तर खै बन्दै बनेनन् झन ।।
राजाले बलले छिनेर करमा सत्ता लिए स्वार्थले ।
त्यै पन्चायत लादियो सकसमा मान्छे परे व्यर्थले ।।२।।

आएथ्यो ठूलो भूकम्प यहाँ वहत्तर् सालमा ।
मानिस भागी छाडेर घर पुगेथे पालमा ।।
हल्लायो उस्ले दिएर झड्का उधुम के गरी ।
आउँथ्यो उही ती कम्प फेरी हल्लिन्थ्यो बेसरी ।।१।।

मानिस भन्थे संसार अब भासिन्छ यसैले ।
डराई बोल्थे नेपाल खाल्डो पुरिन्छ कसैले ।।
धर्हरा पल्ट्यो मन्दिर भत्क्यो सबको सत्यानास् ।
कसैका घर ढलेर भत्के नौ हज्जार् मान्छे नास् ।।२।।

हल्लाएर जमीन कम्प नबनोस् नौलो नयाँ वर्षमा ।
साना प्रान्त अझै नहोस् न टुकुरा नेपाल होस् हर्षमा ।।
मान्छेका मनमा विचार गतिला उर्लेर आओस् खुबै ।
खाका धेर बनून् विकास पथका आक्रोस भागोस् सवै ।।१।।

हामी मित्र बनौं पहाड मुलका छाडेर फोस्रा पन ।
हाम्रै राष्ट्रमहाँ मधेश छ भनी मान्ने गरौं सज्जन ।।
हाम्रा दाजु र भाइ पहाडतिर छन् सोचौं मधेशी सव ।
नाका वन्द गरेर हुन्न नि भलो भन्ने विचारौं अव ।।२।।

आयो साल नयाँ त्रिहत्तर यहाँ, शन्देस ल्यायो कति ।
स्थायी शान्ति सँगै लिएर गतिलो, नेपालको उन्नती ।।
पाउन् बस्न सधैं रमेर दुनियाँ, आनन्द आनन्द मै ।
बाँड्दै यो शुभकामना दिन सकोस् सद्भाब बर्साउँदै ।।

हाम्रो यो जुन देशको उदयको, यै मृत्तिकाको कुरो ।
लाऊँ के शिरमा ? छ ताज जसमा, कैलाशको टाकुरो ।।
साँच्चै भाव नयाँ ती भाइहरुमा, सत्बुद्धि पैदा भई ।
हुन्छौं एक सबै मिलेर अहिले, सत्मार्ग पछ्याउँदै ।।

मुलुक यो सबको कपना भयो
विगतको नमिठो सपना भयो
जनक गौतम बुद्ध सबै मरे
अजिब मानिस पो अगुवा भए ।

हाम्रो देश प्रसिद्ध युद्धहरुले हड्तालले बन्दले
अत्याचार र भ्रष्टचार विधिले अन्योलले द्वन्द्धले ।
भूकम्पीय प्रहारको विष विचै नाका थुनो जारले
साना देश दबाब भित्र रगडी हेप्तैछ संसारले ।।

मेरो भन्दछ मूर्खले सब यहाँ भैदिन्छ उस्को कहाँ ।
भन्ने आफ्नु तिनै मरेपछि सबै छाडी गएथे यहाँ ।।
कोही लान्न उ साथमा बरूयतै छाडिन्छ फोस्रा धन ।
प्यारो अंग यही जान्न सङमा पोलिन्छ सोही तन ।।

लिन्थे राज्य जितेर लोक भरिका मर्दा त रित्तै भए ।
मेरो हुन्छ भाग्य मिल्छ गतिलो भन्ने ती छाडी गए ।
होला काम दिनेछ सम्पति भनौं लाग्दैन क्यै कामको ।
वोलिन्थे पहिले पुकारि जनले खै काम त्यो नामको ।।

भन्थ्यौ बन्नुछ देश वनाउँ पहिले बन्नेछ यो सुन्दर ।
आँखा नीच ति दुष्टका परिगए सत्ता भयो दुच्छर ।।
तिन्का प्रष्ट विचारमा खुव थियो यो देशको तस्विर ।
नेपाली जन हो सबै उठ न हो आव्हान गर्थे नर ।।१।।

ज्यादै उच्च विचारका जन थियौ छाडेर गयौ कता ।
राम्रो सोच थियो गयो विलिन भो तारा सरी एउटा ।।
मान्छेका मनमै हुने ति दुखका नारा उचाल्थ्यौ यहाँ ।
पाक्ने घाउमहाँ बनेर मलमै लाग्थ्यौ म खोजौं कहाँ ।।२।।

म देशको सुवास ली, रमेर खेल्न रोज्दछु
म विश्वकै सुचीमहाँ, समान बन्न खोज्दछु
म दिन्न दुष्ट हातमा, असाध्य शान हेर्दछु
म चित्र हैन राज्यको, पुरा मुहार फेर्दछु ।।

खेल्थ्यौं साथ महाँ मिलेर वहुतै सर्वांग नांगो भई
खोलिन्थे जिउमा हुने ति कपडा खोला किनार्मा गई
हुन्थेनन् नि कुरा ति लाज घिनका सुर्ता थियो खेल्नकै
खोजौं आज कहाँ खुशी समय त्यो चिन्ता छ यो झेल्नकै ।।

मोजामा वटुली पुरानु कपडा बन्थ्यो उफार्ने बल
हुन्थ्यो धेर थकान त्यै चउरमा वस्थ्यौं छहारी तल
हुन्थे वात गरेछ विश्व रचना कस्ले भनी छल्फल
भन्थ्यौं खास नतिजा मिलेर सबले हो दैवको यो छल ।।

कसैको नाममा पनि मेरो आँसु झर्न दिन्न अब ।
जिन्दगीको कठघेरामा ,केही पनि पर्न दीन्न अब ।।

दुनियाले भुलाउन खोज्दैछन,मुना मदनको कथा परेर ।
मेरो लागी मर्छु भन्ने मान्छेलाई मर्न दीन्न अब ।।

जुनि जुनि भरमा तिमिले कसैको सिन्दुर पईरीसकेकी ।
सागर हो त्यो बगरको कतै तर्न दीन्न म ।।

कीन तिमि मेरो कुराको वस्था नै गर्दीनौ ।
म बाट कुनै ठाँऊ तिमिलाई सर्न दिन्न म ।।

कसैको नाममा पनि मेरो आँसु झर्न दिन्न अब ।
जिन्दगीको कठघेरामा ,केही पनि पर्न दीन्न अब ।।

गोविन्द बहादुर बिक
कालिकोट रकु
हाल जिल्ला निर्वाचन कार्यालय,कालिकोट

मुटुमा घाउ परिसकेछ, कहाँ मेटन आउनु
घाएल त बनिसके सकिन्छ भने भेट्न आउनु

हरेक मीठो बजाऊ गीत निरस कर्कस
सुनेर केही भएन आज बेसुरा बेताल

हरेक राम्रो सजाऊ लुगा निरस सौन्दर्य
लाएर केही भएन आज अगति अशान्ति

मेरै राज्य महाँ हुन्छन् देश वन्द गराउने
आगोमा जिउँदै हाली साथी आफ्नै जलाउने
विकासका कुरा कोही गर्दैनन् यो बनाउने
राजनीति छ उस्तै नै सत्ता चढ्ने ढलाउने ।।

आँखा स्वस्थ र स्वच्छ छन् तर यहाँ देख्नै नसक्ने भएँ,
हो यो सत्य भनेर तथ्य घटना लेख्नै नसक्ने भएँ ।
नाङ्गो देश छ लाज आज सजिलै ढाक्नै नसक्ने भएँ,
मीठो हैन सिधो पिठो पनि यहाँ चाख्नै नसक्ने भएँ ।।

केही काम लिई कतै पनि म ता धाउनै नसक्ने भएँ,
कुर्सी घुम्दछ आँ गरी फनफनी ख्वाउनै नसक्ने भएँ ।
अर्कालाई तिरेर अन्न घरमा हुल्नै नसक्ने भएँ,
गोजी शून्य छ साहुका नजिकमा डुल्नै नसक्ने भएँ ।।

राखी गर्भमहाँ धरेर महिना नौ सम्म सन्तानको
आफै कष्ट सहेर तिनले दिन्छिन् अरे जन्म यो
जन्मै हुन्छ जहाँ सताउँछ झनै रोएर कष्टै दिंदो
माया बालकमा गरेर ममता झल्काउँछिन् चाहिँदो ।।

कैले गर्छ दिसा पिसाव छिनमै फोहोर ती सोर्दछिन्
कैले च्याप्दछ ता विमारहरुले काखैमहाँ धर्दछिन्
धारा अमृतको सरी छ दुधको मुन्टो चुसाई तक
प्यारो काखमहाँ दिएर तकिया पाल्छिन् अरे वालक ।।

छिमेकी पीडाले अतिशय गलेका मनहरू
र नाकाबन्दीले प्रतिदिन ढलेका जनहरू
नढालोस् आस्थाको शिर सगरमाथा अझ पनि
तिमी देऊ न्यानो पलपल प्रभा हे शिखरिणी ।१।

सुनौलो आभाले झलमल उज्यालो कवि कुटी
तिमी नै हौ मेरो अमृतरस वा जीवनबुटी
तिमी ढुङ्गा-माटो गरिब अदनाकी धन तिमी
सदा देऊ बाटो प्रगतिपथको हे शिखरिणी ।२।

तुसाराले ढाक्यो जबजब खुसीको शिखरमा
झुलुक्‍कै आत्मामा तबतब उदायौ प्रियतमा
तिमी मेरी प्यारी सरस सविता हौ कि जननी
म लेखौँला तिम्रै गजल कविता हे शिखरिणी ।३।

घुमी डाँडापाखा वन चहुरका पल्लव लता
चुमी यी आँखामा मनमन नयाँ भाव सरिता
कुँदी बुट्‍टा भर्ने अनुपम कलाकौशल तिमी

रोशनी, बल्दछन् ,चाड यो उत्तम ।
मान्दछन् ,हिन्दुले, यो सदा मंगल ।।
लक्ष्मि भो, दाहिना, के अरू चाहियो ।
मूर्खमा, मानिने , जो प्रथा थालियो ।।

फूलको, वासमा, रंगियो मानिस ।
लठ्ठ भै, तालमा, देखियो त्यो खुश ।।
तासको, खालमा, कोहिको चाहना ।
पीङमा, रम्दिने, प्रेमिका वाहना ।।

किन्दैथ्यो जसले त नागरिकता पैसा खन्याई हिजो ।
थाल्यो बाल्न मशाल उसले सत्ता ममा चाहियो ।।
कैल्ये बाल्दछ जीर्ण टायर हरू इट्टा उ वर्साउँछ ।
नेपाली म हुँ भन्छ मूर्ख तर यै नेपाल तर्साउँछ ।१।।

आमाकै खुन खान पल्कि सुतले चोक्टा जसै चुस्दछ ।
छाती प्वाल गरी धसेर मुखले फोक्सो मुटू लुछ्दछ ।।
जस्ले स्वागत गर्छ दुष्ट उसमै सुम्पन्छ आमाकन ।
त्यस्ता देशमहाँ कपूत हरू भो के हुन्छ माटो भन ।।२।।

सिर्जना शक्तिका हामी साना सन्तति सुन्दर
बनौँ आनन्दको ज्योति महाज्योति समुज्ज्वल ।।१।।

मान्छे उत्सव हो मीठो कला सङ्गीत नृत्य हो
उच्च आदर्श चैतन्य बोधले ऊ सुकृत्य हो ।।२।।

दिव्य दृष्टि छ सम्भाव्य बुझ्न संसारको गति
चेतनाको खुले द्वार कहाँ हुन्छ र दुर्गति ।।३।।