छन्द कविता

गाडी धेर गुडे थियो पथ अझै सानो भए झैं अहो !
खुम्च्याएर अझै पुगेन पृथिबी झन्झन् निचोर्दै गयो ।।
बाटो यो दिनको गुडेर छिनमा पुग्दै थियो मानिस ।
बाधा भो अझ त्यो गुडेर कसरी पुग्ने छ मान्छे अब ।।

बाटो काट्न कतै नसक्नु यसरी ताँती छुटेको त्यहाँ ।
छिन्को त्यो पथमा भयो कि त कतै दिन्मै नपुग्ने यहाँ ।।
बाटो यो कसरी बनो अघि त्यहाँ गाडी थिए हुन् कहाँ ?
यत्रो यो भबसागरै सरि अहो ढाकेर गुड्छन् त्यहाँ ।।

दियो सास्ती यस्ले सबजन त्यहीँ ताडित थिए ।
हुने छैनन् खुल्ला दिनदिन सधैं आकुल भए ।।
उठी हुन्थ्यो कैल्यै सुख ? न त बसी नै हुनगयो ।
कुजो भै बस्ता झैं हल न चलको आसन भयो ।। १।।

भयो बन्दा बन्दी सडक सब नौलो हुन गयो ।
न गुड्दैथे गाडी न त लहर मान्छे हुल अहो
कतै बोक्थे झण्डा अझ त कति डण्डा पनि थिए ।
अहो ! सल्क्यो आगो, सडक भर पुल्ठा कति बले ।। २।।

डाँगो स्याल कलास्छ दक्षिण दिशामा नित्य धोती कसी ।
त्यस्का झुन्ड कराउँछन् अथि सबै हाहा र हुहू गरी ।
अर्काको कुभलो सधैं गरिगरी डाँगो खुसी बन्दछ,
आफ्नै मित्र मराई त्यै रगतमा आफू सधैं रम्दछ ।।

अर्को पीर छ खेतमा पनि सधैं जालै गरी बस्दछ,
रातारात स्वयं लुकेर उसले आली उँभो कस्दछ ।
आफू मात्र गई भन्यो कि त त्यहाँ डाँका ठुला गर्दछ,
राखी पञ्च कुरा गर्यो यदि भने आफैं कता मर्दछ ।।

म स्वभिमानको मुर्ती, धैर्यधारी परिश्रमी
नसम्झे यो छिमेकीले, हेप्न सक्छु सधैं भनी

कहिले मिचिए बारी, काटिए खेतका गरा
कहिले सामु आएर, भन्ने गथ्र्यौ कठैबरा

कालापानी थियो बारी, खेत सुस्ता थियो पुरै
पशुपतीनगर् हाम्रो, लुटीखायौ गरागरै

बहत्तर्को चर्कौ सबतिर भयो तीज अहिले ।
सधैं बन्दै बन्दा बहुत बनिए वाक्क पसले ।।
अमिल्दा राखी माग् अनुचित पथैमा हिडिरहे ।
कहाँ पूर्णै हुन्थे अरित तहका ती मत थिए ।।
१

कतै ढुंगा बर्षे स्वपथ हिडदा ती पथिकमा ।
गुडेका गाडी ती हुरुरुरु बलेका अधिकमा ।।
कतै जिम्दै आगो दनदन लगाए अधमले ।
सुतेका बच्चाको घरतक नछाडी सब जले ।।
२

छ सम्विधानको वात देशभित्र निरन्तर ।
पर्खी बस्दछ नेपाली बन्दैन खासमा तर ।।

आआफ्नै डम्फु ठोकेर बन्छ भन्छौ यहाँ किन ।
सम्झौता के गरी हुन्छन् फर्कदै उत्तर दख्खिन ।।

हेर्दा उत्तरमा हिमाल जुन झैं टल्कन्छ आभा भरी ।
त्यस्का मुन्तिरमा पहाड चुचुरा खापी मिलाए सरी ।।
खुल्ला दख्खिन फाँटमा त हरियो सम्मै तराई भयो ।
आहा स्वर्गसरी त यो जगतको नेपाल प्यारो छ यो ।।१।।

सेता स्वच्छ हिमाल उत्तर भयो, देखाउँदै वैभव ।
अग्ला छन् सब टाकुरा गगन झैं, नेपालकै गौरव ।।
डाँफेनाच्छ हिमाल मुन्तिर यतै, जोडी बनी जोडका ।
माया लाग्दछ धेर प्राणसरिको, प्यारो छ रे गोरखा ।।१।।

राम्रो फुल्छ गुराँस भीर पहरा, देख्दै अहा सुन्दर ।
छाँगोभै जसरी झर्छ छहरा, कल्कल् वगी तल्तिर ।।
माथीबाट रंगीन खस्छ झरना, देखिन्छ क्या फोहरा ।
मेरो जन्म भयो सखे अघि यहीँ, प्यारो छ रे गोरखा ।।२।।

“साच्चै अर्चले अति सुन्दर छ ”

सातैतालको यो संगम थलो |
भित्तेरी काउरे पाखा पखेरो ||
पूर्वमा दिपांग अनि बेगनास |
साच्चै अर्चले अति सुन्दर छ ||
—————१————————–
उत्तरमा शालीन हिमगिरी |
अन्नपूर्ण र सेतो धौलागिरी ||
पश्चिममा बेशी खास्टे ताल छ |
साच्चै अर्चले अति सुन्दर छ ||
—————२———————-
धारापानी र ठुलो पधेरो |
बुढाको चौर खेल्ने पखेरो ||
सुमीडाडा स्कूल प्राथमिक |
साच्चै अर्चले अति सुन्दर छ ||
————-३————–
जन्मेर कबि बने शिरोमणी |
बुद्धि बिनोद र तरुण तपसी ||
जन्मायो गाऊ कबि लेखनाथ |

के यो बास्तबिकता ,
कि सायाद मेरो रोजाइ?

मेरो एक मात्र चाहना ,
या मीथ्या को मेरो भोगाइ ?

स्वायम आफै मा दृढ अटलता?
या केबल खुसी हुनु मेरो आबस्यकता?

यी अनि येस्तै प्रस्न बिच रुमलिने गर्ने गर्दैछ आजकाल र हराउछ
उ

अनि
अनि रमाउछ र रमाउने चेस्सटा राख्छ

कि

म ,
म त्यही अस्थिर मानव जो परिबर्तन बाट पर पर भाग्थ्यो

आज उ स्व्यम येस्को अनुपस्थितिमा छटपटाइ रहेको छ ।

त्यो येक झल्को अनि त्यो येक मुस्कान को भोग मा बिलिन बनेको छ ।
प्यासी अनि लथिइत भईशकेको छ ।

तर
तर

कता कता अनिश्चिय को त्यो कालो बाद्ल मर मराई रहेको पाउछ ।।

आयो काल बनी भयङ्कर ठुलो, हल्यो सबै धर्ति यो ।
कैयौं मानिस ती हताहत भए, सारै बिचल्नी परो ।।
कोहीका शव छन् विभत्स अति नै, चोक्टा र लाम्टा कतै ।
चिच्याएर कतै गुहार अरुको, माग्दै गरेका कतै ।।

हाहाकार भयो ढले महल ती, प्राचीनका सम्पदा ।
हेर्छौ देव यहाँ बिजोक अरुको, मन्दिर ढलेछन् उता ।।
सारा ध्वस्त भए, विशाल् भवन ती, छिन्मै मिले धर्तिमा ।
यस्तो दण्ड त्यहाँ दिएछ कसले ? के दर्द पोखौं यहाँ ।।

नेपाली पहिचान हो भुवनमा नेपाल मेरो घर
रातो केतन चन्द्र-सूर्य शिरमा गर्दै रहोस् फर्फर
प्यारो नन्दन यो हिमालमुनिको शालीन भूस्वर्ग यो
पूर्णात् पूर्णमिदम्…. अखण्ड जननी प्यारो छ नेपाल यो ।

आयो कम्प ठुलो हरे थर हरी पारेर त्यो गै गयो
ज्यादै सुन्दर देश् निमेष भरमा देख्दै खरानी भयो ।
फट् आवाज गरेर गो पटपटी सिन्का टुटेका सरी
मान्छेका घर भत्कियो दशदिशा रुन्थे विलौना गरी ।।

कोही मानिस त्राहित्राहि डरले भाग्दा किचीई परे
क्वै आफ्नै परखालले र घरले ढल्दा थिचीई मरे ।
कस्तो रैछ त दुर्दशा शहरको गाऊँ पुरै शुन्य भो
थ्यो नेपाल हराभरा छिनमहाँ कस्तो मशान् तुल्य भो ।।

पूर्णिमा रातमा जूनको दुःख छ,
गीतसङ्गीतमा धूनको दुः छ ।
सून देशैभरी नूनको दःख छ,
मेषका गोठ छन् ऊनको दुःख छ ।

धान धेरै फल्यो खानको दुःख छ,
देश रित्याउँदै लानको दुःख छ ।
धेर मन्त्री बने चोरको दुःख छ,
प्राज्ञ थुन्ने ठुलो खोरको दुःख छ ।

आमाको ममता छ अम्रितसरी पाइन्छ के स्वर्गमा।
स्वर्गैमा पनि मिल्छ के सुखहरू जो मिल्छ मातृत्वमा।।
यस्तो लाग्छ अपार प्रेम दिलको गङ्गा बहाईकन।
गर्छिन् प्यार निमग्न तन्मय हुँदै सन्तानको पालन।।

लाग्दा भोक पियास भोजन मिठो ख्वाइन् बनाईकन।
भोकै अफु बसेर रातदिनमा राख्छिन् मनाईकन।।
गङ्गाको जल झैँ पवित्र मनको माया मिठो पावन।
पैसा फाल बिटो गनेर ममता को किन्न सक्ला भन?

खोक्रो देश भयो सके छ सयले, सांसद् बनी देशमा ।
यौटा केश रटानमा दिनदिनै, आर्थिक् गयो नष्टमा ।।
बन्ने छाँट नसंबिधान पनि भो, कैयौं भए बैठक ।
दोस्रो यो पनि संबिधन तुहिने, लक्षण् बनो सूचक ।।१।।

कुर्सी मात्र टुटे निकै सदनमा, माइक् फुटे केवल ।
बिर्से शर्त थियो गयो समय त्यो,भत्ता लिदैछन् दल ।।
सारा वाक्क भए गमे अब कुनै, वार्ता नसार्थक् हुने ।
हालत् भो बहुतै खरब सदनै, रोक्ने बिपक्षी बने ।।२।।

देश कसैको दास थियो
घोर निशाको त्रास थियो
दग्द बनी विद्रोह बल्यो
शासन कालो डङ्ङ ढल्यो

राजन भागे लोक रहे
रोग अनेकौं थोक गए
एकल शासन् साफ भयो
दानब चाला माफ भयो

पानी मात्र बनौटो
रक्सी बन्छ अनौठो
खाँदा स्वाद छ तीतो
वृद्धा बन्दछ ठीटो

बोतल् ग्लास समाई
बस्ने साँझ रमाई
सित्तन् चुस्स टिपेर
प्यूँने श्वास खिपेर