विविध-विधा

बिर्सुं भन्छु दिमागमा साहुको ऋण आउँछ
जरुर दुखीको पनि पक्कै एकदिन आउँछ

घर घितो राखेर मुग्लान आएको हुँ हिजो
पैसाको खातिर को किन बेचिन आउँछ

आऊ न बोकेर राम्रो सामाजिक विचारधारा
लगनशील भै लागे बोझ हुदैनन् अभिभारा
कसैको पछि लहलैमा लागे काम बन्दैन हेर !
सजाउनु छ रात पनि दिन जस्तै भूमि सारा ।।१।।

१.
एक दिन होइन देशमा लाग्छ सधैं गाईजात्रा छ
शान्ति, न्याय तर्सी भाग्छ सधैं गाईजात्रा छ ।।
छिमेकीलाई पर्दा साथ सहयोग गरेकै हो
औंला दिदा हातै माग्छ सधैं गाईजात्रा छ ।।

खानका लागि एक गेडो चामल छ न दाल छ
ऊ गरीब हो जस्को घरमा केवल अनिकाल छ,

शीतलहर बढ्दो छ न एउटा गतिलो घर छ
गार्हो छ गरीबको जिन्दगी बहुद कष्टकर छ

एक पल पनि रमाइलो यो जिन्दगानी भएन
केवल तिमी बिना सफल मेरो जवानी भएन

मैले हेरेकै हुँ आँखा अन्तै फर्कायौ, क्यै छैन
आखिर माया नगर्नेलाई मन परायौ, क्यै छैन

ए ! मन र मुलुकलाई माया गर्छु भन्नेहरू हो
मेरो देह यो देश तिमीले नै नङ्गग्यायौ, क्यै छैन

कसले देश र जनताको सत्कार गर्छ यहाँ
बालुवाटार स्वयं देशको बलात्कार गर्छ यहाँ

झुटा मिठा अनेक सप्ना बाडँछन् छद्मभेषी
खै कुन जोगी आए पछि चमत्कार गर्छ यहाँ

दोस्रो बिहे गर्नेको पहिलो झुर हुनुपर्छ ।
घर बन्न बुढीको दिलमा धुर हुनुपर्छ ।।
बैबाहिक दलदलमा फसेका पुरुषलाई
खुसी मनाउन पनि श्रीमती दुर हुनुपर्छ ।

हुँदै हुदैन यहाँ कदापि मूल्याङ्कन हुदैन
जबसम्म तिम्रो प्रसस्त श्रोतसाधन हुदैन

के छ कसो छ कुनै हाल खबर चाहिंदैन
त्यो कुन मान्छे हो जस्लाई घर चाहिंदैन

सुरुमा शङ्केत त्यस्तो उसैले फालेको हो
यसैले त्यो रात मैले कपडा फुकालेको हो

मात्र एकपटक खोसिएको छैन निरन्तर खोसिएको छ
संसार खोसिएको उसको बाँच्ने अवसर खोसिएको छ

उत्ता अदालतले निवेदन दिन पनि दस्तुर माग्यो
श्रीमान म मजदुर हुँ र मेरो ज्यालादर खोसिएको छ

मुसा बिरालो
पराकाष्ठामा पुगे !
शरद क्रान्ति ।

विष बमन
सर्प र छुछुन्द्रोको
पाखण्डीपन !

आमा छउञ्जेल हो झुपडी नि संसार लाग्ने
जब गुमाइन्छ नि तब जिन्दगी भार लाग्ने

आशीर्वादसँगै धन्यवाद दिने कोही नभए’ सि
जे नै जितियोस् फिका जित पनि हार लाग्ने

विश्वास मायामा कहिले नअस्ताउने घाम हुनु पर्छ ।
माया पिरतिको कथाहरुमा तिम्रो मेरो नाम हुनुपर्छ ।
बाधा अड्चनहरु थुप्रै र म बेसुर पट मुर्ख कालिदास
विद्योतमा पाउनु पनि पूर्वजन्मकै पुण्यकाम हुनुपर्छ ।