kbs

सुक्यो देह मेरो
मकैको ढोडसरी ।।

बूढो बकैनाको रुखमा
उल्टो झुण्डिएर साँझपख
झ्याउँकीरी
घामले टेकेको डोब हेरिरहेछ

मन आफैँसँग होला तन तिमीसँग
उमङ्गको खोली कस्तो ! भन तिमीसँग ।

सम्झनाका छायाँहरू सम्झिर’न पाए पुग्यो
जूनकीरीझैँ अँधेरीमा चम्किर’न पाए पुग्यो

थरीथरी बहानाबीच
थरीथरी बिडम्बनाबीच
आफ्नै विम्बलाई बिर्संदै
राजमार्गकी राजकुमारी

धन्य छन् तिनीहरू
जसले आफ्नो परिचय दिन जान्दछन्
जसरी जूनकीरीले आफ्नो परिचय दिन्छन्

लोकतान्त्रिक गणतन्त्र सन्देश फुकाएर
किन यस्तो गर्छौ आज देश दुखाएर ।

अहिलेसम्म एउटै हरफ पनि नलेखिएको पाना
प्रथम मुस्कुराहटको उज्यालोले ढकढक्याएपछि
खुलेको छ
म लेखिएको थिएँ त्यहाँ
सानो जवाफको रूपमा ।

गाडीको तीखो हर्न
मानिसको कल्याङबल्याङ
र ट्याम्पोको नमिठो

कति चढ्नु
प्रदुषित टेम्पो ?
म त सफा टेम्पो चढ्ने साथी
म त सफा टेम्पो ।

युग समय दिनेछ
र नयाँ दिनको प्रारम्भ हुनेछ
सपनाहरूले दृश्य पाउनेछन्
द्वन्द्वको तस्बिरमा देखिएको देश

मलामीहरू लास बोक्न विवश नै थिए
लासैलासका चाङहरू देखेर
कसैले सोध्यो
‘यो कसको लास हो ?’

नागी नाघेर लेकाली कुद्छ कुइरो उँभैतिर
चुइँयाँ स्थान पुगी फक्र्यो, पानी बोकेर बादल
गज्र्यो धुम्धाम आकाश चम्की बिजुली झिलमिल
पानी वर्षेर माटाको, सुगन्धमय रामपुर

कलममा तरबारको राज चल्छ यहाँ, चलेर के गर्नु
आँखा अगाडि घर जल्छ यहाँ जलेर के गर्नु ?

उज्यालो देखिन्छ त ?
उज्यालोमा जाओभन्दा नजाने
अँध्यारोमा जानुपर्ने

सन् १९२८ अप्रिल १४ मा भारतको पश्चिम बङ्गाल प्रान्तको दार्जीलिङ जिल्लाअन्तर्गत, खर्साङको गिद्धे पहाडमा जन्मिनुभएकी देवकुमारीले आफ्ना पिताको मुख हेर्न नै पाउनुभएनथ्यो । पिता हस्तबहादुर कटुवालको निधन भएको दुई महिनापछि माता रमादेवीको गर्भबाट उहाँको जन्म भएको थियो । पितृस्नेह चाख्नै नपाए पनि मातृस्नेह र दाइदिदीहरूको प्यारले झपक्कै छोपिएर वितेथ्यो उहाँको बाल्यकाल ।

महिला-पुरुष समानताका प्रचारप्रसार जतिसुकै भए पनि व्यावहारिकरूपमा हुन सकेको छैन । कानुनले समान हक र अधिकार प्रत्याभूत गरेको भए पनि सामाजिक प्रचलन, सांस्कृतिक मान्यता, धार्मिक परम्परा तथा पुरातन मानसिकताका कारण महिलाहरू अहिले पनि विभेदका सिकार बन्न बाध्य छन् ।