कविता

उनको सामीप्यताले उब्जाएका
मनका अनेकौ अन्तर सङ्घर्षहरुलाई
थुञ्चेभरि भारी बोकाएर
घनघस्याको उकालो चढाए पनि
कहिल्यै नथाक्ने ऊ एउटा बटुवा

न थाक्ने छन् उसका आशा अनि अभिलाषाहरू

नारी यहाँ छन् उपभोग्य बस्तु
चुल्हो चौको उनैले खट्छिन्
घरको काम दिनरात गर्छिन्
जवान भएपछि अर्कै जात हुन्छिन्

काम गर्दागर्दा सास फेर्न पाउँदिनन्
घर फर्कँदा ढिलो आउने छुट हुँदैन

कति अँध्यारामै रम्ने बानी गर्ने
उज्यालोका पाटा पनि धेरै छन्
हेर्नैै पर्छ त्यहाँ तिमीले
घाम छ, जुनेली उज्यालो रात छ
पुरुष जत्तिकै प्रकृतिकै वरदान छ
नारीको समाधानका लागि
एनजिओहरु छन्
जागरण कार्यक्रमहरु छन्
डलरको खेती खुबै गर्छन्
नारीका समस्या ज्युा का त्युँ नै छन्
त्यसैले
आफैँ उठ्नुपर्छ
एक नारीका लागि सबै जुर्मुराउनु पर्छ
सबैको हक त्यहीँबाट आउँछ
कुनै कुरामा कमी छैन
गम्भीर मात्र बन्ने होइन
समस्यासँग जुझ्ने बानी हुनुपर्छ
हातमा हात मिलाउनुपर्छ
काधमा काँध मिलाउनुपर्छं
सहरकी दिदबिहिनी मात्र नारी होइनन्
ग्रामीण आमा पनि नारी नै हुन्
उनलाई पनि त्यत्ति नै हक छ
जत्ति तिमीलाई छ

एउटी नारी शिक्षित भए
परिवारलाई मात्र होइन
पिँढीलाई पनि शिक्षित बनाउन सक्छिन्
त्यसैले नारी विकास हुन्
नारीलाई दूर दराजमा होइन
पुरुषसँगै समानान्तरमा ल्याउनुपर्छ
नारीले संसार राम्रो बनाउन सक्छिन्
कठोर अत्याचार हुँदा
धेरैधेरै तलसम्म गिराउँदा
स्नेही भनेर
शान्तिका प्रतिक भनेर
सहनशीला भनेर
धेरै खप्की खाएर बस्नु हुन्न अब
नारी मौन मात्र हुनुहुन्न आज
इज्जतका खानी नारी नै हुन्
पुरुषले यसबाट सिक्नुसक्नुपर्छ
नारीले पनि आवाज उठाउनुपर्छ
नारीले सबैलाई मातृत्त्व प्रेमले हुर्काए
तर मातालाई सम्मान गर्दैनन् सन्तानहरु
नारीमाथि भेदभाव व्याप्त छ
यो दूषित पर्दालाई च्यात्नुपर्छ

प्रकृति काख जन्मियौ नाम माधव भनेर
ती गौरीशङ्कर द्रौपदीदेवी सुपुत्र बनेर
लम्जुङे डाँडा पुस्तुन गाउँ अति नै सुन्दर
बितेको थियो त्यो बालापन हुर्केर त्यै घर

शिर मुकुट हीराको विश्वको ताज राम्रो
प्रकृतिज ढुकुटी यो रत्न सौभाग्य हाम्रो
अतुल जल अनेकौँ रूपमा जेलिएका
प्रकटित जलधारा निर्झरी हेलिएका ॥१॥

सरकार
जनतालाई हुकुम तामेल गर्छ
सधैँ मिठोमसिनो र तागतिलो खानु
जनतालाई
यहाँ सास अड्याउनै मुस्किल छ
त्यो झोलिलो मोलिलो
र तागतिलो सरकारले नै खानु

बिन्ती आज मेरो यो छातीमा बन्दुक नपड्काऊ
मेरो देशमा दीपावली छ
बरु आऊ तिमी पनि मेरी बहिनीको टीका लगाऊ
मेरो देशमा दीपावली छ

दाजुहरू हातमाहतियार र गर्धनमा गन बोकेर भन्छन (२)
भाइ भारतका गान्दी बोलाऊ
र यो देशका बुद्धहरुलाई जगाऊ
बरु आऊ तिमी पनि मेरी बहिनीको टीका लगाऊ
मेरो देशमा दीपावली छ

रोएर झगडा भएर तगडा, पाइन्छ के जगतमा ?
पाइने सारा भरिइ दुखले, स्वार्थ जो फगतमा
रुवाइ आदि हो र अन्त्य पनि हो, के रैछ यो जीवन ?
नपुग्दै मनका इच्छा र चाहाना, चुडिन्छ यो रिवन ।

मझिन्थोक बस्ती बसेरा र टारी
उकाली तरेली बगैंचा र बारी ।
सखारै छिमेकी मिलेरै जुटिन्थ्यो
यथाशक्ति जोतेर डल्ला चुटिन्थ्यो ।।

उज्यालो नझर्दै सकिन्थ्यो भकारो
अलौटा मकैले मजैले डकार्यो।
सबै याद आई परेली भिजायो
पुराना कुराले कलेजी बिझायो ।।

………………………….
सम्बन्ध अनि रहर हरुले
चिच्याउदै एक्कासी हाम फालेछन
त्यो कठोर गङ्गा कति पबित्र
कठैबरा !!!
ममताको आशिर्वादले कति धानोस
मनका बेग अनि आबेग
बस तीनलाई सलाइ मात्र कोर्नु पर्छ
बस कुनै ऋतु पर्खिनु पर्दैन
लौ आज पनि तेइ सपनाले बिथोलेछ क्यार
हजार चोटि बिर्सदा पनि चिर निन्द्रमा
सपना बनी फर्की आउने के त्यो सत्य होला त ?
लोभी मन न हो ? अलिकता आशा लुक्दो रहेछ
प्रश्न अनि उत्तर कता कता भौतारिन्छ्न कुन्नी ?
अन्ततः थकानले नि सुस्केरा हालेर चिच्याउछ्न
भविस्य पनि वर्तमान देखेर हास्दो हो
नत्र हातका रेखा हरु किन मेटिदै जादैछ्न

केही बदलिन खोज्छ जिन्दगी
मन बदलिदैन
कहिलेकाहीं आबेग र
आवेशमा चल्छ जिन्दगी
मन पग्लिदैन
केही नयाँ पलाउँछ मनमा

विदेशमा बसेर
म पहाड सम्झदै छु,
पहाडसँगै चाडबाड र
ढकमक्क फुलेका
सयपत्री र मखमली सम्झदै छु,
लिङ्गेपिङ सम्झदै छु,
लिङ्गेपिङसँगै
तिहार र भाइटीका सम्झँदैछु ।

…..र त त्यो त्यसै आकाशमा मडारिंदै थियो
घनिभुत अन्धकारमय
अनि त्यो अत्याश लाग्दो
उचालेका पाइलाहरू त्यसै रोकिदैथिए
किन ? अनुत्तरित मौन विचार
मछौटेको जाल झै फनफनी घुमिरहेका
हारजीत अनि उत्सवका चित्कारहरू

यो शरद् कालमा घुम्न जाऊँ कतै
फूलमा पातमा प्रीत लाऊँ कतै ।।

देवतै हार्दछन् मन्द मुस्कानले
देवको ईशको गीत गाऊँ कतै ।।

भन्थे वसन्त ऋतु हो ऋतुराज तुल्य
यो याममा प्रकृति हुन्छ बडो अमूल्य
यो सोच सत्य अब मान्नु कदापि हुन्न
त्यो धारणा सहज सक्छ शरद् उछिन्न ।।

जाडो छ धेर अथवा न छ उष्ण धेर
यो भव्य याम प्रभुले उहिल्यै रचेर
हामी मनुष्यतिर यो ऋतु सुम्पिएछन्
मनौँ नयाँ सृजन नै प्रभुले दिएछन् ।।

धरतीशिर हिमालबाट सभ्यता फैलेको
वीरका छोरा नेपाली आज खै किन वैलेको?

राष्ट्रका कवि माधव तारा मुटुमा धड्केर
काँगडा टिष्टा सँकेत गर्थे हेरौन फर्केर