विविध-विधा

जीवनका सपनाहरु मुटु दबाई दबाई रेटे
नाडी छाम्दा रक्त प्रवाह बल्ल तल्ल भेटे ।।

थचार्दिन्छु सपना जुर्मुराएर उठ्छ
यथार्तका बिपनाहरु बल्ल तल्ल भेटे ।।

समाजलाई बदल्न सक्छौ अगाडि बढ्दा युवाहरु हो
छ उच्च यात्रा छिचोल्न सक्छौ हिमाल चढ्दा युवारु हो ।।

कडा चुनौती युवाहरुकै समीप हुन्छन् नभुल्नुहोला
छ धेर बाटो र ठेस लाग्ला समाल लड्दा युवाहरु हाे ।।

रटेर घोक्नै सिकाउँदैछन् किताब सिङ्गो पढेर मात्रै
यथार्थ भुल्ने हुँदै छ बानी किताब पढ्दा युवाहरु हो ।।

भविष्यकाे के यहाँ भरोसा अगाडिबाटै तयार गर्नू
इनार खन्ने नगर्नू धन्दा स्वदेश डढ्दा युवाहरु हो ।।

उखु तोरी झैँ घान हाली, पेलिन्छ युवालाई,
गोटि बनाएर क्यारम झैँ, खेलिन्छ युवालाई ।
मिठो सपनाको बल्छी थापी, रंगिन दुनियाँको,
आन्दोलनको भीरमा लगी, ठेलिन्छ युवालाई ।
बलियो काँध युवाहरुको, टेकेर चढ्छन् सबै,
आँटा जस्तै किचेर रोटि झैँ, बेलिन्छ युवालाई ।
रोग भोक शोक प्यास अनि, अभावका कठोर,
जेल नेल र माखे साङ्लाले, जेलिन्छ युवालाई ।
अन्तत सुन्दर भविष्यका, चलचित्र देखाइ,
मूल उमार्न मरुभूमि, धकेलिन्छ युवालाई ।

बाबा आमा स-परिवार इटहरीमा राखेर
एउटा तरुण हिड्यो देश छातीमा राखेर

सम्पत्तिको नाममा त्यही राहदानी त हो
त्यो पनि परदेश लागेँ लिलामीमा राखेर

पुन: मुटुमा दुख्न थाल्दैछ मेरो देश
किन अस्थिर हुन लाग्दैछ मेरो देश ।।

क्रान्तीका अग्रगामी छलांग हान्दै आयो
किन पछाडी पाइला राख्दैछ मेरो देश ।।

बिहानीका किरणहरु छरपस्ट हुदैछन
किन धमिलो डाक्दैछ मेरो देश ।।

सुन्दर सभ्य सम्यम मनको समाज छ
किन चक्रब्युह जाग्दैछ मेरो देश ।।

नीति नियममा बाधिन नेपाली आतुर छौ
किन सु-शासनबाट टाढा भाग्दैछ मेरो देश ।।

न्यायका लागि ठुल-ठुला बलिदानी भए
किन अन्यायको सिमा नाग्दैछ मेरो देश ।।

बीर गार्खालीको ईतिहास कायम छ
किन एक मुठि बल माग्दैछ मेरो देश ।।

भनाइ र गराईको तारतम्य मिल्नै छोड्दैछ
कुन अदृष्य शक्तिले हाक्दैछ मेरो देश ।।

सक्छौ भने मूल्यवृद्धि घटाएर देखाऊ
कि त देशमा संविधान बनाएर देखाऊ
केही गर्न सक्दैनौ भने ए नेताजी
आफूले पाएको त्या पद त्यागेर त देखाऊ ।।

पढाई लेखाई ज्ञानी बनाई महान् बनाउनु छ
देशका सबै जनतालाई एउटै जहान बनाउनु छ
जुनै बेला नेपालमा हस्तक्षेत्र गर्न सक्दैन विदेशीले
सबै जनता एक हुने एउटा प्लान बनाउनु छ ।।

पढेर मात्र हुँदैन हजुर
अभ्यास हुनुपर्छ ।
जानेर मात्र हुँदैन हजुर
गरेर देखाउनु पर्छ ।

तिम्रो लागि नसा काटी खुन दिन्छु भन्दिनँ म
आकाशबाट टिपी प्यारो जून दिन्छु भन्दिनँ म
विश्वास गर भोको पेट बस्नु पर्ने छैन तिम्ले
तर सजिसजाऊ हुन सुन दिन्छु भन्निनँ म ।।

दुई मनबीच जब पिरती हुन्छ
जहर पिलाए पनि ओखती हुन्छ

न जोख्ने तुलो न भरिन्छ माना
बराबर छ भन्छन् सहमति हुन्छ

मुक्तकः

एकः
दुई नेत्र मात्र नभई तेस्रो नेत्र छ
भन्छन् दिव्य दृष्टि तिमीभित्र छ
तिम्रो आँखाअघि हत्या अपराध र बलात्कार छ
देखेर पनि नदेखेझै गर्ने हे शिव तिम्रो चाल विचित्र छ ।

दुईः
तिमीले नै हैन भस्मासुरलाई वरदान दिएको
तिमीले नै हैन समुद्र मन्थनपछि हलाहल पिएको
हाम्रो पीडाविष पिउनु पर्ने हैन र यति आराधना गरेपछि
खै त हाम्रो बारबार गरिएको पुकारालाई सम्झिएको ।

तिनः
ए भाइ तिम्रो शिव बाँचेको छ कि मरेको छ
यसरी तिम्रो हाल जान्न खोज्नेलाई मैले भन्नु परेको छ
हेर भाइ सबै जना एकै ठाउँ कहाँ बसिरहुन्छन् र
कैलाशबाट केही दिन अघिदेखि उनको डेरा सरेको छ ।

घुस खानेकै नाममा खेतबारी नै देखियो
सिधा गरिबको पिठ्यूँमा भारी नै देखियो
ठुला ठुला महलहरू सहर भरि बने पनि,
प्रत्येक गल्लीमा निकै पीडित नारी नै देखियो

दिल भो अभिलाषी रक्सी लागेपछि
अलिअलि बदमासी रक्सी लागेपछि

हुन्न-हुन्न-हुन्न भन्थिन् सीमा पार गर्न
तानेर छातीमै टाँसी रक्सी लागेपछि

पिउनै पर्यो जताततै भट्टी पसल खुलेपछि
नपिएर के गर्नु र तिम्ले मलाई भुलेपछि ।।

जँड्याहामा समाजको बेग्लै दृष्टि हुँदो रैछ
राम्रो दृष्टि कहाँ हुनु बाट्बाटैमा झुलेपछि ।।

भए जति मान सम्मान इज्जत समेत गुम्ने रैछ
गाउँ वस्ती गल्ली गल्ली कुकुर जस्तो डुलेपछि ।।

टाढाबाट एक नजर हेर्न पनि दुर्लभ भयो
के हेर्नु र बूढो भई कपाल सेतै फुलेपछि ।।

पछुताउ पर्ला फेरि मौका छँदै भनेकै छु
तिम्रो ठाउँको मनभित्र अर्कैलाई हुलेपछि ।।

सिङ्गो मुटु टुक्रा टुक्रा पारेर गयौ
आफ्नो रोग मलाई पनि सारेर गयौ

मेरो सोच तिमी माथि असल थियो
तर सोचको मिटर तल झारेर गयौ ।।

छिचोल्नै छ उकालो र ओरालो अझै
नछिचोली माया यसै मारेर गयौ ।।

सङ्र्घर्षले जीवनमा जित्न सकिन्छ
सङ्घर्ष नै नगरी हारेर गयौ ।।

अन्तैतिर चाँजोपाँजो रहेछ कि क्या
मेरो प्रस्ताव मायाको टारेर गयौ ।।

हटेको छ इच्छा घटेको छ आश
कतै छैन सन्तोष यो आसपास
सबै धुर्तले गर्न थाले विनास
यहाँ फुल्न छाडेछ लालीगुराँस ।।

सुधा प्रेम झर्दैछ आभास हुन्थ्यो
यहाँ देवताको सधैं वास हुन्थ्यो
सबै देव भागे नपाएर वास
यहाँ फुल्न छाडेछ लालीगुराँस ।।

ढलेको छ आस्था भनेको म सुन्छु
सुनी ठेडी ठोकी दुबै कान थुन्छु
कडा पापको झन् बढेको छ रास
त्यसैले यहाँ फुल्न छाड्यो गुराँस ।।

यतै भत्किएको उतै भत्किएको
बढी पाप यो देशमै फत्किएको
बुझी यो कुरा बन्द झन् हुन्छ सास
त्यसैले यहाँ फुल्न छाड्यो गुराँस ।।

चल्यो झन् सुनामी दुखेको छ घाउ
प्रभो डुब्छ यो देश आई बचाऊ
विदेशीहरुका सबै देख्छु दास

ढुक ढुक छ शहिदको प्राणले साटेको प्रजातन्त्र
आखिर किन हुदैछ ? मन फाटेको प्रजातन्त्र ।।

निमुखा जन्ता बिदेशी नोकर थिए नोकर नै रहे
आखिर किन आएन नोकरले साँचेको प्रजातन्त्र ।।

दिल्ली र बनारसमा भाडा मोल्थे अनि नेताहरु पाल्थे
आखिर किन भएन दुखीले दुख काटेको प्रजातन्त्र ।।

यूवा शक्ति बिदेश तिर गाँऊ नै भयो शून्य तिर
आखिर किन रयो यहाँ असिनाले झाटेको प्रजातन्त्र ।।

नीति नियममा बाधेर बिधीको शासन दिन्छु भन्थे
आखिर किन हामीलाई दिदैछन् ढाँटेको प्रजातन्त्र ।।

दुखिको रेमिट स्वीस बैंक पुग्छ अनि देश त यसै सुक्छ
आखिर किन रह्यो यहाँ गैडाको जिब्रोले चाटेको प्रजातन्त्र ।।