kbs

नेपाल जातीय-सांस्कृतिक विविधता र बहुलताको मुलुक हो। नेपालको विविधताको यो चित्र आगन्तुक र अल्पसङ्ख्यकहरूबाट तयार भएको छ। विभिन्न ठाउँबाट बसाइँ सर्दै आएका समुदायले यस भू-भागमा आ-आफ्नै किसिमका सभ्यता र संस्कृति हुर्काए; शासन प्रशासनका रूपरेखा कोरे; राज्य बनाए वा अर्काको राज्यमा ठाउँ खोजे, मिसिए र बसे। राज्य भएपछि सेना, सेना भएपछि बल, बल भएपछि युद्ध हुने त्यस समयमा हारजित पनि भए नै। राज्यहरू एकअर्कामा गाभिन्थे। त्यस्तै क्रममा ठूलो र सम्पन्न राज्य बनाउने प्रबल चाहना भएका राजा पृथ्वीनारायण शाहले राज्य विस्तारको अभियान थाले। जिते, त्यसैले उनको अभियानले राष्ट्रिय एकीकरणको नाम पायो। उनले नजितेका भए के हुन्थ्यो? यो एकदमै अनुमानगम्य प्रश्न हो― शायद अर्को कसैले नेपाल एकीकरण गर्ने थियो, वा यो भूखण्ड नेपाल का रूपमा जन्मिनुअगावै अर्कै कुनै नाम वा मुलुकको मानचित्रमा समाहित हुनेथियो।

आखिर
फूल पनि त
झर्नकै लागि फुल्ने हो ।

अचानक युवक अगाडि देखा पर्दा त्यही भयो । ऊ रिसाए पनि आँखा र ओठ मन्दमन्द मादक मुस्कुराइरहेजस्ता भए । युवक त उसलाई देखेपछि मुस्कुराउने नै भयो । संयोगले उसको आडको सिट खाली थियो । मुस्कुराउँदै युवक आडमा आएर बस्यो । ऊ असहजजस्तो भई । एउटै सिटमा भए पनि युवकले सामान्यतया अल्लारेहरूले देखाउने अशिष्टता देखाएन र स्पर्शमा आतुरता पनि देखाएन तर उत्सुकता भने देखायो । बसको एउटै सिटमा कोचिएर बस्नुपर्दा जसरी जहाँजहाँ छोइनुपर्ने हो, त्यसरी छोइयो । यसको अतिरिक्त युवकले उसको हात छुन खोज्यो, हत्केला र औँलाहरू । सकेन । उसले युवकलाई देख्तै नदेखेजस्तो, वास्तै नगरेजस्तो गरी । त्यसो नगरेको भए सायद युवकले उसको हात समाउने साहस गर्ने थियो ।

(नारद, हनुमान् कहाँ आउँछन्……..)
नारद – हनुमानजी यो भगवानको नाम जप्न छोड्नुस् तपाइँको नाम त भगवान्को डायरीमा छैन ।

मैना चरी उड्यो वनैमा
माया लाग्यो मेरो मनैमा

धर्तीमाथि खातैखात लामा-लामा पात
माटोभित्र डल्लो फल्ने हुन्छ मेरो जात

हामी हौँ बालबालिका
पढी-लेखी देशको सेवा गर्छौँ,

रेडियोमा सुन्दै छु
टि.भी. तिर हेर्दैछु
बच्चा लिई भागे रे
फिरौती नि मागे रे

मेरो सानो फूलबारीमा थरीथरी फूल
यी फूललाई टिपी चुँडी गर्नुहुन्न भुल

हिमालको चीसो हावा छ
पहाडको मीठो पानी छ
तराईको सम्म जमिनमा
झुलेको अन्नबाली छ

आज मेरो घरमा
धेरै माहुरी आयो
फूल खोज्दै गएर
रस बोकी ल्यायो

सडक बन्द भयो भन्छन्, के गरेर हिँड्नु
स्कुल बन्द भयो भन्छन्, मैले कहाँ पढ्नु

गल्ली गल्ली चहार्दै
हिँड्ने मेरो बानी ।
खाते भनी नजिस्काउ है
साना-साना नानी ।

म पनि त देशको लागि केही गर्न सक्छु
नेपालमा जन्मेँ म त नेपालमै मर्छु ।